Adrenalektomia

Adrenalektomia

Adrenalektomia to chirurgiczne usunięcie jednego lub obydwu nadnerczy. Najczęstszą przyczyną adrenalektomii są łagodne i złośliwe guzy nadnerczy, które nieleczone mogą doprowadzić do poważnych zaburzeń hormonalnych lub wiążą się z ryzykiem rozsiewu komórek nowotworowych.

Nadnercza to parzyste gruczoły znajdujące się powyżej nerek i produkujące wiele hormonów, takich jak kortyzol, aldosteron, androgeny, estrogeny czy katecholaminy (adrenalina, noradrenalina). Składają się z dwóch warstw - kory oraz rdzenia. Guzy nadnerczy, zarówno łagodne jak i złośliwe, zwykle są czynne hormonalnie i powodują wydzielanie nadmiernych ilości jednego lub kilku hormonów nadnerczy, najczęściej kortyzolu.

Wskazania do adrenalektomii

Najczęstsze wskazania do usunięcia nadnerczy to:

Gruczolak nadnercza - w zależności od rodzaju wydzielanego hormonu może prowadzić do różnych zaburzeń, np. zespołu Cushinga w przypadku wydzielania kortyzolu lub zespółu Conna (w przypadku wydzielania aldosteronu).

Guz chromochłonny (pheochromocytoma) - guz rdzenia nadnerczy produkujący katecholaminy, czyli adrenalinę i noradrenalinę, zawsze wymaga operacji. Nieleczony stanowi ciągłe zagrożenie dla życia w przypadku nagłego uwolnienia dużej ilości katecholamin, co może spowodować znaczny wzrost ciśnienia tętniczego.

Rak nadnerczy - występuje rzadko, niemniej każdy guz wymaga diagnostyki w kierunku obecności utkania złośliwego. W przypadku podejrzenia złośliwego nowotworu lub przerzutu wskazana jest adrenalektomia metodą klasyczną.

Wykonanie adrenalektomii pozwala na wyrównanie zaburzeń hormonalnych w przypadku guzów produkujących hormony. W przypadku złośliwych nowotworów odpowiednio szybko przeprowadzona operacja zapobiega rozsiewowi komórek raka po organizmie. Wskazaniem do wycięcia nadnerczy może być także sytuacja, gdy produkowane przez nie hormony wpływają negatywnie na przebieg innych chorób, np. raka piersi.

Usunięcie nadnerczy metodą klasyczną

Najczęstszą metodą usunięcia nadnerczy jest klasyczna otwarta operacja wycięcia gruczołów. Operację otwartą można wykonać z dwóch dostępów (pozaotrzewnowego i przezotrzewnowego). Najczęściej wybiera się dostęp pozaotrzewnowy, którego zaletą jest wystarczający wgląd w operowane pole przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka powikłań związanych z operacją w jamie otrzewnej (uszkodzenie śledziony, niedrożność porażenna jelit). Dostęp przezotrzewnowy pozwala wprawdzie na kontrolę obydwu nadnerczy, ale w związku z rozwojem techniki badań obrazowych międzyoperacyjna diagnostyka ma obecnie mniejsze znaczenie.

Usunięcie nadnerczy metodą laparoskopową

W pewnych przypadkach można zastosować zabieg adrenalektomii laparoskopowej, wymagający wykonania zaledwie niewielkich nacięć na skórze. Przez niewielkie otwory w skórze do jamy brzusznej wprowadzane są narzędzia oraz kamera przesyłająca obraz video operowanego pola. Zaletą tej metody jest krótszy pobyt chorego w szpitalu i szybszy powrót do pełnej sprawności.

Laparoskopowe usunięcie nadnerczy jest jednak przeciwwskazane w przypadku:

  • podejrzenia złośliwego charakteru guza - laparoskopia nie umożliwia wykonania dostatecznie radykalnego zabiegu tkanek i wglądu w otaczające tkanki,
  • średnicy guza powyżej 6-8 cm - taki rozmiar guza wymagałby wykonania dodatkowego cięcia na skórze,
  • obecności typowych przeciwwskazań do laparoskopii (ciąża, zaburzenia krzepnięcia, zrosty wewnątrzotrzewnowe).

Powikłania adrenalektomii

Po adrenalektomii mogą wystąpić następujące powikłania pooperacyjne:

  • krwiak w miejscu usuniętego nadnercza,
  • ostre zapalenie trzustki,
  • ropień,
  • przełom nadnerczowy (ostra niewydolność kory nadnerczy - brak hormonów zarówno kory jak i rdzenia nadnerczy może powodować gwałtowne spadki ciśnienia tętniczego).

Wykonanie adrenalektomii może wiązać się z występowaniem zaburzeń hormonalnych powstałych na skutek przeprowadzonej operacji lub związanych z chorobą podstawową. Usunięcie guza chromochłonnego szczególnie wiąże się z ryzykiem spadku ciśnienia tętniczego i wymaga podania katecholaminy lub dopaminy, aby zapobiec wystąpieniu wstrząsu. W przypadku usunięcia obydwu nadnerczy, konieczna jest dożywotnia suplementacja hormonów kory nadnerczy, które są niezbędne do życia (kortyzol, mineralokortykoidy).

Wyniki leczenia po adrenalektomii

Rokowanie po operacji uzależnione jest od przyczyny, z powodu której wykonano zabieg. Wyniki leczenia hiperkortyzolemii i hiperaldosteronizmu są dobre, rokowanie jest także pomyślne w przypadku łagodnych guzów chromochłonnych nadnerczy. Złośliwe guzy chromochłonne i inne raki, zwłaszcza w przypadku stwierdzenia przerzutów, charakteryzują się niższym odsetkiem wieloletnich przeżyć. Rokowanie jest lepsze w przypadku radykalnego usunięcia nowotworu we wczesnym okresie rozwoju, co często jest niemożliwe ze względu na początkowy bezobjawowy rozwój guza.

Adrenalektomia - podsumowanie

Operacyjne usunięcie jednego lub obydwu nadnerczy jest najczęściej spowodowane obecnością guza w obrębie kory lub rdzenia nadnerczy. Guzy mogą być hormonalnie czynne lub nieaktywne, łagodne lub złośliwe. Usunięcie nadnerczy przeprowadza się w celu wyrównania zaburzeń hormonalnych lub uniknięcia rozsiewu nowotworu złośliwego. Operację można przeprowadzić w sposób klasyczny, przez otwarcie powłok brzusznych lub metodą laparoskopową. Usunięcie obydwu nadnerczy oznacza konieczność przyjmowania niezbędnych do życia hormonów (kortyzolu i mineralokortykoidów).

Lekarz Ewa Drozdowicz

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Adrenalektomia

Krążenie hiperkinetyczne

Krążenie hiperkinetyczne to stan, w którym, mimo niskiego ciśnienia tętniczego, objętość minutowa serca jest znaczna. Serce...

Hiperaldosteronizm wtórny

Hiperaldosteronizm wtórny to stan zwiększonego wydzielania aldosteronu, wynikający z zaburzenia układu reninowo-angiotensynowego...

Test hamowania deksametazonem

Test hamowania deksametazonem służy do diagnostyki przyczyn hiperkortyzolemii, czyli zwiększonego stężenia kortyzolu we krwi....

Zespół rakowiaka

Zespół rakowiaka

Zespół rakowiaka to szereg objawów występujących u chorych na rzadki rodzaj nowotworu, zwany rakowiakiem. Nowotwór ten wydziela...

Guz chromochłonny nadnerczy

Guz chromochłonny nadnerczy

Guz chromochłonny (pheochromocytoma, barwiak chromochłonny) jest rzadkim guzem wywodzącym się z komórek chromochłonnych układu...

Zespół Cushinga

Zespół Cushinga to jedna z częstych chorób układu endokrynologicznego o szerokim wachlarzu objawów klinicznych, będąca...

Choroba Cushinga

Choroba Cushinga to stan podwyższonego stężenia kortyzolu we krwi (tzw. hiperkortyzolemia) spowodowany gruczolakiem przysadki...

Tagi Adrenalektomia

Grupy Adrenalektomia

Grupa Nowotwór

Grupa Nowotwór

Grupa stworzona dla osób chorujących na nowotwory. Możesz tu porozmawiać z innymi użytkownikami o swoich obawach oraz prowadzonej terapii. Opisz swoje objawy i dowiedz się czy...