Anatomia serca

Anatomia serca

Serce (cor s. cardia) jest narządem ośrodkowym układu naczyniowego określanym przez anatomów jako mięsień wydrążony, odgrywający rolę pompy. Serce pobiera krew krążącą w organizmie z obu żył głównych – górnej i dolnej (vena cava superior et inferior) oraz z żył płucnych.

Krew z komór serca tłoczona jest do aorty (największa tętnica człowieka) i pnia płucnego (łac. truncus pulmonalis).

Przedsionki i komory w sercu

Serce podzielone jest na dwie podobne do siebie połowy: serce prawe, w którym krąży krew żylna, oraz serce lewe, w którym krąży krew tętnicza. Serce prawe tłoczy krew do małego (płucnego) krążenia, lewe do wielkiego, przy czym obie połowy kurczą się stale równocześnie i wypychają tę samą ilość krwi. U niektórych osób występują wrodzone wady serca powodujące odwrócenie przebiegu krwi, gdzie prawe serca wyrzuca krew na obwód, a lewe do krążenia płucnego.

Każda z wymienionych wcześniej połów dzieli się z kolei na dwie części:

  • mniejszą, górną, o cienkich ścianach, zwaną przedsionkiem (atrium), do którego krew dopływa z zewnątrz;
  • większą, dolną, o ścianach grubszych i bardziej odpornych, zwaną komorą (ventriculus), która wypycha krew z serca.

Każdy z przedsionków łączy się z odpowiednią komorą obszernym otworem nazywanym ujściem przedsionkowo-komorowym (ostium atrioventriculare), a każda komora - z początkiem wielkich tętnic: komora prawa ujściem pnia płucnego (ostium trunci pulmonalis) z pniem płucnym, komora lewa ujściem aorty (ostium aortae) z tętnicą główną (aortą). Obie połowy serca - prawa i lewa - całkowicie przedzielone są przegrodą mięśnia sercowego (septum cordis), która na poziomie przedsionków ma nazwę przegrody międzyprzedsionkowej (septum interatriale).

Zastawki w sercu

We wszystkich czterech ujściach umocowane są odpowiednie zastawki w sercu, które regulują kierunek przepływu krwi, nie pozwalając na jej cofanie z wielkich tętnic do komór ani z komór do przedsionków. W lewej części serca, między komorą a przedsionkiem, znajduje się zastawka mitralna zwana także dwudzielną, ponieważ zbudowana jest z dwóch płatków. Analogicznie w prawym sercu znajduje się zastawka trójdzielna zbudowana z trzech płatków. Zapobiegają one cofaniu się krwi z komór do przedsionków. Na granicy aorty i lewej komory znajduje się zastawka aortalna, a między prawą komorą a tętnicą płucną - zastawka tętnicy płucnej.

Mięśnie sercowe i praca serca

We wnętrzu komór, na ich ścianach, znajdują się liczne wypukłości mięśnia zwane beleczkami mięśniowymi. Również od ściany komory odchodzą mięśnie brodawkowate. W lewej komorze są dwa: przedni i tylny, a w prawej trzy: przedni, tylny i przegrodowy. Odchodzą od nich struny ścięgniste, które na drugim końcu przyczepione są do płatków zastawek przedsionkowo-komorowych. Układ ten umożliwia otwieranie i zamykanie zastawek.

W sercu występują na przemian skurcz (systole) i rozkurcz (diastole) komór i przedsionków. W momencie, gdy przedsionki wypełniają się krwią, komory wyrzucają krew na obwód. Następnie rozkurczają się komory serca i krew przez ujścia przedsionkowo-komorowe prawe i lewe napływa z przedsionków do komór.

Przy osłuchiwaniu serca, zjawiska te słyszalne są jako szmery serca, które nazywamy tonami serca. Ton pierwszy, czyli ton skurczowy, pochodzi głównie z kurczących się komór, ton drugi wywołany jest uderzeniem cofającej się krwi o zamknięte zastawki: aortalną i pnia płucnego.

Naczynia, w których krew kieruje się do serca, noszą nazwę żył; wszystkie naczynia, w których krew odpływa z serca – tętnic, niezależnie od jakości krwi, jaka w nich krąży.

W sercu znajduje się układ bodźcotwórczo-przewodzący serca umożliwiający jego rytmiczną pracę. Działa on nawet przez pewien czas po odłączeniu serca od naczyń i wyjęciu go z klatki piersiowej. Składają się na niego węzeł zatokowo-przedsionkowy (SA), pęczki międzywęzłowe (przedni, tylny, środkowy), węzeł przedsionkowo-komorowy (AV), pęczek przedsionkowo-komorowy (zwany także pęczkiem Hisa), odnogi pęczka Hisa (prawa i lewa) i włókna Purkiniego zatopione między komórkami mięśniowymi. Również same komórki mięśniowe mają właściwość automatycznego kurczenia się, gdy wyższe ośrodki ulegną zniszczeniu. Węzeł zatokowo-przedsionkowy nadaje zdrowemu sercu rytm 60 do 100 skurczów na minutę. Zniszczenie lub zablokowanie któregoś z poziomów układu bodźcotwórczo-przewodzącego serca, skutkuje zaburzeniami rytmu.

Naczynia wieńcowe

Od pierwszej części aorty, zwanej opuszką aorty, odchodzą tętnice wieńcowe: lewa i prawa. Zaopatrują one mięsień sercowy w utlenowaną krew. Biegną one początkowo wspólnie, w bruździe wieńcowej. Następnie tętnica wieńcowa lewa biegnie w bruździe międzykomorowej przedniej, a tętnica wieńcowa prawa w bruździe międzykomorowej tylnej. Tętnica wieńcowa prawa oddaje gałąź węzła zatokowego, która unaczynnia węzeł zatokowo-przedsionkowy. Następnie odchodzą od niej gałąź komorowa prawa i gałąź przedsionkowa prawa. W dalszym odcinku wyodrębniają się tętnica brzeżna i tętnica zstępująca tylna.

Tętnica wieńcowa lewa dzieli się na gałąź międzykomorową przednią i gałąź okalającą.

Jeśli chodzi o rozwój embrionalny, serce nie jest niczym innym jak odcinkiem cewy naczyniowej, który osiągnął dużą siłę i grubość przez powiększenie swego światła i przyrost mięśniówki ściany.

Dominik Siutka

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Anatomia serca

Zastawki serca

W sercu człowieka wyróżniamy cztery zastawki. Dwie z nich umiejscowione są pomiędzy przedsionkami i komorami; pozostałe dwie w...

Praca serca

Serce w czasie spoczynku wykonuje 70-75 skurczów na minutę. Objętość krwi wyrzucana z jednej komory podczas skurczu wynosi ok. 70...

Elektrofizjologia serca

Przy opisywaniu czynności elektrycznej serca należy spojrzeć na wszystko z poziomu komórki. Jak wiadomo wszystkie komórki nerwowe...

Naczynia wieńcowe serca

Naczynia wieńcowe serca

Serce człowieka unaczynione jest przez tętnice wieńcowe (początkowy odcinek tętnic wieńcowych obejmuje serce, co może przypominać...

Ciśnienie krwi i tętno

Ciśnienie krwi i tętno

W cyklu pracy serca wyróżniamy skurcz i rozkurcz. Podczas skurczu (systole) krew wyrzucana jest z komór do tętnic. W czasie...

Diagnostyka serca

Diagnostyka serca

Serce jest centralnym narządem układu krwionośnego człowieka, położonym w klatce piersiowej, w śródpiersiu środkowym, wewnątrz...

Aorta

Aorta

Aorta jest głównym pniem tętniczym ludzkiego układu krwionośnego. Z lewą komorą serca jest połączona za pomocą zastawki...

Osierdzie

Osierdzie jest to rodzaj worka, w którym ukryty jest mięsień sercowy. Osierdzie składa się z dwóch warstw. Zewnętrzna warstwa...

Oś serca

Oś serca jest pojęciem odnoszącym się do elektrofizjologii serca, czyli zagadnień dotyczących powstawania i przewodzenia pobudzeń...

Tętnice wieńcowe

Tętnice wieńcowe

Tętnice wieńcowe są naczyniami doprowadzającymi krew do mięśnia sercowe. Stanowią pierwsze odgałęzienia aorty wstępującej,...

Struny ścięgniste i rzekome

Struny ścięgniste i rzekome

Zarówno struny ścięgniste jak i struny rzekome są prawidłowymi elementami budowy mięśnia sercowego. [[ranking]] Struny ścięgniste...

Krążenie w życiu płodowym

Krążenie w życiu płodowym

W życiu płodowym układ sercowo-naczyniowy człowieka nie tylko funkcjonuje inaczej niż po urodzeniu, ale jest także inaczej...

Wymiary jam serca w badaniu ECHO

Wymiary jam serca w badaniu ECHO

Wymiary jam serca ocenia się na podstawie badanie ECHO wykonywanym w kilku projekcjach. Ocenia się średnicę lewej komy podczas...

Wsierdzie

Wsierdzie jest to najbardziej wewnętrzna warstwa serca. W zasadzie, wsierdzie stanowi przedłużenie błony wewnętrznej naczyń...

Budowa naczyń krwionośnych

Budowa naczyń krwionośnych

Układ krążenia człowieka składa się serca oraz naczyń krwionośnych: tętnic, żył i łączących je sieci naczyń włosowatych. Naczynia...

Tagi Anatomia serca

Grupy Anatomia serca

Grupa Zastawka

Grupa Zastawka

Porozmawiasz tutaj o wszelkich sprawach związanych z zastawkami: o rodzajach, wadach, przeszczepie oraz wszystkim, co się z tym wiąże.

Grupa Aorta

Grupa Aorta

Aorta jako tętnica główna jest narażona na szereg komplikacji przy chorobach układu krążenia. Porozmawiaj o niedomykalności zastawki aortalnej lub innych wadach aortalnych.

Grupa Żyła

Grupa Żyła

Grupa dla osób z różnymi schorzeniami dotyczącymi żył. Dowiedz się jak objawiają się schorzenia żył, jak je leczyć oraz czego należy się obawiać. Podziel się swoją wiedzą na temat...