Budowa naczyń krwionośnych

Budowa naczyń krwionośnych

Układ krążenia człowieka składa się serca oraz naczyń krwionośnych: tętnic, żył i łączących je sieci naczyń włosowatych. Naczynia są rodzajem przewodów, rur, jednak ich funkcja wykracza poza transport krwi z serca do narządów i z narządów do serca. Naczynia biorą także czynny udział w regulacji krążenia i ciśnienia krwi. Odgrywają bardzo ważną rolę w utrzymywaniu temperatury ciała.

Tętnice

Tętnice dzielimy na dużego, średniego i małego kalibru. Do pierwszych zaliczamy aortę i jej główne odgałęzienia. Tętnice średniego kalibru, to tak zwane tętnice mięśniowe, na przykład tętnice wieńcowe serca czy tętnice krezkowe układu pokarmowego. Małe tętnice nazywane są tętniczkami i przechodzą bezpośrednio w naczynia włosowate.

Ściana tętnic każdego z wymienionych typów składa się z warstwy wewnętrznej wyściełanej nabłonkiem (śródbłonkiem), warstwy środkowej składającej się głównie z komórek mięśni gładkich oraz warstwy łącznotkankowej zewnętrznej. Trzy typy tętnic różnią się grubością poszczególnych warstw ściany oraz wzajemnym stosunkiem ilości komórek mięśniowych, włókien kolagenowych i sprężystych.

Naczynia włosowate

Sieć mikroskopijnych naczyń włosowatych tworzy 99% masy całego układu naczyniowego. Kapilary są zbudowane z warstwy śródbłonka, błony postawnej i warstwy komórek tkanki łącznej. Taka budowa umożliwia sprawną wymianę składników odżywczych, tlenu i dwutlenku węgla oraz metabolitów pomiędzy komórkami danego narządu, a krwią płynącą w kapilarach.

Żyły

Naczynia żylne dzielimy podobnie jak tętnice. W odróżnieniu od naczyń tętniczych mają jednak większe światło, a warstwy ścian (również wewnętrzna, środkowa, zewnętrzna) posiadają więcej elementów łącznotkankowych niż mięśniowych. Pierwsze dwie warstwy są cienkie, najgrubsza jest warstwa zewnętrzna. Warstwa wewnętrzna tworzy fałdy zwane zastawkami. Zapobiegają one cofaniu się krwi.

Transport krwi

Transport krwi w naczyniach utrzymywany jest dzięki regularnej pracy serca. Największymi tętnicami są aorta, prowadząca krew na obwód i tętnica płucna, dostarczająca krew do płuc. Aorta następnie oddaje gałęzie zaopatrujące ważne narządy i tkanki poprzez jeszcze mniejsze tętniczki. W naczyniach włosowatych krew praktycznie staje w miejscu i dzięki śródbłonkowi zachodzi wymiana substancji z tkankami. Następnie naczynia włosowate przechodzą w żyłki i żyły. Żyły uchodzą do dwóch dużych naczyń - żyły głównej górnej i dolnej. One natomiast uchodzą do prawego przedsionka.

Autoregulacja

Mięśnie gładkie znajdujące się w naczyniach krwionośnych mają możliwość zmiany średnicy naczynia. Skurcz mięśni daje efekt zmniejszenia średnicy, czyli wazokonstrukcji. Rozkurcz skutkuje wazodilatacją, czyli zwiększeniem średnicy. Na wielkość naczynia mają wpływ substancje chemiczne, zarówno te produkowane przez organizm, jak i dostarczane z zewnątrz. Przykładowo wazokonstrukcję powoduje adrenalina, kofeina, efedryna, a wazodilatację tlenek azotu, adenozyna, histamina, inozyna i prostacyklina. Zjawisko to umożliwia autoregulację ciśnienia krwi i temperatury ciała. Jest również wykorzystywane przy leczeniu różnych chorób układu krążenia, np. nadciśnienia i wstrząsu.

Dominik Siutka

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Budowa naczyń krwionośnych

Anatomia serca

Anatomia serca

Serce (cor s. cardia) jest narządem ośrodkowym układu naczyniowego określanym przez anatomów jako mięsień wydrążony, odgrywający...

Naczynia wieńcowe serca

Naczynia wieńcowe serca

Serce człowieka unaczynione jest przez tętnice wieńcowe (początkowy odcinek tętnic wieńcowych obejmuje serce, co może przypominać...

Powstawanie blaszki miażdżycowej

Powstawanie blaszki miażdżycowej

Blaszka miażdżycowa jest zmianą występującą w ścianie tętnic (błona wewnętrzna) powstającą w przebiegu miażdżycy naczyń. Blaszka...

Aorta

Aorta

Aorta jest głównym pniem tętniczym ludzkiego układu krwionośnego. Z lewą komorą serca jest połączona za pomocą zastawki...

Tętnice wieńcowe

Tętnice wieńcowe

Tętnice wieńcowe są naczyniami doprowadzającymi krew do mięśnia sercowe. Stanowią pierwsze odgałęzienia aorty wstępującej,...

Zator

Zator to stan, w którym dochodzi do zaczopowania naczynia tętniczego przez materiał zatorowy. [[ranking]] Materiałem zatorowym...

Tętniak rzekomy

Klasyczny tętniak to odcinek naczynia tętniczego, który, na skutek zmian chorobowych lub wrodzonej wady dotyczącej ściany...

Zimne dłonie i stopy

Zimne dłonie i stopy

Zimne dłonie i stopy to problem wielu osób, u niektórych jest to problem od dziecka, u innych dolegliwość ta pojawiła się w...

Tagi Budowa naczyń krwionośnych

Grupy Budowa naczyń krwionośnych

Grupa Aorta

Grupa Aorta

Aorta jako tętnica główna jest narażona na szereg komplikacji przy chorobach układu krążenia. Porozmawiaj o niedomykalności zastawki aortalnej lub innych wadach aortalnych.

Grupa Tętnica

Grupa Tętnica

Grupa dla osób z różnymi schorzeniami dotyczącymi tętnic. Porozmawiasz tu o przyczynach zaburzeń związanych z tętnicami oraz metodach ich leczenia.

Grupa Żyła

Grupa Żyła

Grupa dla osób z różnymi schorzeniami dotyczącymi żył. Dowiedz się jak objawiają się schorzenia żył, jak je leczyć oraz czego należy się obawiać. Podziel się swoją wiedzą na temat...