Choroba reumatyczna a zapalenie wsierdzia

Choroba reumatyczna a zapalenie wsierdzia

Zapalenie wsierdzia jest chorobą rozwijającą się w wyniku stanu zapalnego (powstałego w zdecydowanej większości w wyniku zakażenia) obejmującego struktury wsierdzia serca, w tym głównie rejon zastawek. Objawia się to w różny sposób, w zależności, który region serca jest zajęty i w jakim stopniu. Głównymi objawami są: gorączka, osłabienie, szmer nad sercem, niewydolność serca czy objawy zapalenia płuc lub zatorowości. Również przyczyn oraz czynników predysponujących jest wiele. Zalicza się do nich: wady wrodzone serca, narkomanię, inne choroby serca oraz chorobę reumatyczną, dokładniej mówiąc gorączkę reumatyczną. U ponad 50% chorych z ostrą gorączką reumatyczną dochodzi do powikłań sercowych, w tym zapaleń wsierdzia.

Czym jest gorączka reumatyczna?

Gorączka reumatyczna jest chorobą obejmującą tkankę łączną, polegającą na rozwoju odpowiedzi zapalnej i odpowiedzi immunologicznej powstałej po zakażeniu bakterią - paciorkowcem hemolizującym grupy A. Do sytuacji takiej dochodzi w wyniku tak zwanej reakcji krzyżowej, kiedy organizm walczący z infekcją paciorkowcową gardła wytwarza odpowiedź immunologiczną, która w wyniku podobieństwa niektórych antygenów ("biologicznych znaczników") bakteryjnych i własnych organizmu atakuje swoje tkanki. Prawdopodobnie istnieje predyspozycja genetyczna do zachorowania na tą chorobę.

Istotą omawianej choroby są także tak zwane guzki Aschoffa, czyli nacieki zapalne w tkance łącznej, które ulegają martwicy i bliznowaceniu.

Gorączka reumatyczna powstaje u około 3% przypadków paciorkowcowych zapaleń gardła i migdałków (anginy) nieleczonych antybiotykami.

Objawy gorączki reumatycznej

Objawy gorączki reumatycznej pojawiają się zwykle około 3 tygodni po zapaleniu gardła i przybierają następującą formę:

  • Zapalenie dużych stawów - występuje u więcej niż 90% chorych, polega na obrzęknięciu, silnym bólu, tkliwości i zaczerwienieniu skóry. Zapalenie to jest asymetryczne- stawy nie są zajmowane parami. Stan taki trwa 2 do 3 tygodni, po czym ustępuje, nie powodując trwałych zmian anatomicznych.
  • Zapalenie serca - występuje u ponad połowy chorych. Może obejmować swoim zakresem tytułowe zapalenie wsierdzia oraz zapalenie mięśnia sercowego oraz osierdzia. Często występują objawy wymienione już wyżej, takie jak szmer nad sercem, ogólne osłabienie, objawy niewydolności serca czy objawy zaburzeń rytmu serca, takie jak blok przedsionkowo-komorowy I stopnia.
  • Pląsawica, zwana także tańcem świętego Wita. Polega na mimowolnych ruchach mięśni twarzy oraz kończyn z towarzyszącą labilnością emocjonalną. Występuje rzadziej niż wyżej wymienione objawy, gdyż u 5-20% chorych i pojawia się później - po około 3 miesiącach od zapalenia gardła. Bez leczenia ustępuje po około 1-2 tygodni.
  • Rumień brzeżny - czyli zmian skórna o zabarwieniu czerwonym, występuje na tułowiu oraz bliższych częściach kończyn. Nie występuje natomiast na twarzy. Jest zdecydowanie rzadsza, gdyż pojawia się tylko u 5% chorych.
  • Guzki podskórne Meyneta - zmiany pojawiające się na wyprostnych częściach podskórnych stawów - łokciowych i kolanowych. Są one niebolesne i przesuwalne względem podłoża. Występują u mniej niż 3% chorych.

Oprócz wymienionych objawów stwierdza się zmiany w badaniach laboratoryjnych, takie jak:

  • przyspieszony opad czerwonych krwinek - zwiększone OB,
  • podwyższone CRP,
  • wysokie miana przeciwciał przeciwko streptolizynie O (enzym paciorkowców) - ASO>200j.

Rozpoznanie gorączki reumatycznej stawia się na podstawie kryteriów Jonesa, składających się z tak zwanych dużych i małych objawów. Do rozpoznania choroby konieczne jest stwierdzenie dwóch dużych objawów lub jednego dużego i dwóch małych. Oto one:

Duże objawy gorączki reumatycznej: zapalenie serca, zapalenie wielostanowe, pląsawica, rumień brzeżny, guzki podskórne.

Małe objawy gorączki reumatycznej: ból stawów, gorączka, wzrost OB lub CRP, zmiany w EKG świadczące o bloku przedsionkowo-komorowym, przebyta wcześniej gorączka reumatyczna.

Leczenie gorączki reumatycznej

Leczenie opiera się głównie na stosowaniu leków przeciwzapalnych, czyli NLPZ-tów, w tym często kwasu acetylosalicylowego lub w cięższych przypadkach również glikokortykosteroidów. Dodatkowo dokonuje się tak zwanego wyjałowienia jamy nosowo-gardłowej w celu eliminacji paciorkowców mogących "podsycać" chorobę. Dokonuję się tego przez intensywną antybiotykoterapię.

Gorączka reumatyczna a serce

Tak jak to zostało wspomniane wyżej dolegliwości stawowe ustępują nie pozostawiając trwałych zmian anatomicznych. Niestety, tego samego nie można powiedzieć w przypadku zajęcia serca. Każdy nawrót choroby zwiększa ryzyko uszkodzenia struktur serca (większość nawrotów mam miejsce w ciągu 2 lat) - zmiany na zastawkach poza obrzękiem są nieodwracalne.

Lekarz Łukasz Galus

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Choroba reumatyczna a zapalenie wsierdzia

Zapalenie wsierdzia

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu....

Wsierdzie

Wsierdzie jest to najbardziej wewnętrzna warstwa serca. W zasadzie, wsierdzie stanowi przedłużenie błony wewnętrznej naczyń...

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest groźną chorobą rozwijającą się w wyniku zakażenia wsierdzia, czyli wewnętrznej warstwy serca,...

Tętniak zapalny

Tętniak zapalny

U 10% pacjentów z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia dochodzi do powikłań mózgowych. Około ¼ tych powikłań stanowi tętniak...

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą będącą jednym z najcięższych powikłań u osób uzależnionych od narkotyków...

Tagi Choroba reumatyczna a zapalenie wsierdzia

Grupy Choroba reumatyczna a zapalenie wsierdzia

Grupa Drętwienie

Grupa Drętwienie

Podziel się swoimi zmaganiami z drętwieniem kończyn, skóry lub innymi. Skąd się biorą, jak sobie radzić z nagłymi atakami oraz jakie badania wykonać w celu zdiagnozowania...

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa dla osób z podejrzeniem lub po zapaleniu mięśnia sercowego. Porozmawiaj o objawach tego schorzenia, diagnostyce oraz leczeniu i rehabilitacji.

Grupa Gorączka

Grupa Gorączka

Często dopada Cię gorączka? A może chronicznie masz podwyższoną temperaturę? Zastanawiasz się co to może być za choroba? Porozmawiaj o tym i innych sprawach związanych z gorączką...