Diagnostyczne cewnikowanie serca

Diagnostyczne cewnikowanie serca jest badaniem coraz częściej zastępowanym poprzez procedury nieinwazyjne, takie jak ECHO serca czy rezonans magnetyczny (MRI). Istnieją jednak sytuacje, w których diagnostyczne cewnikowanie serca jest badaniem najlepszym i wykonywanym z wyboru.

Diagnostyczne cewnikowanie serca - cel i opis badania

Cewnikowanie serca jest to badanie wykonywane w pracowni hemodynamicznej, które polega na przezskórnym nakłuciu żyły lub tętnicy i wprowadzeniu cewnika, który następnie jest przesuwany w świetle naczynia do jam serca i dużych naczyń, rejestrując w nich ciśnienie oraz wysycenie krwi tlenem. Ruchy cewnika w naczyniach i jamach serca kontrolowane są na ekranie monitora poprzez okresowe przepuszczanie przez ciało badanego wiązki promieni rentgenowskich. Czasami pod koniec badania podaje się również środek cieniujący (kontrast) do jam serca.

Celem badania jakim jest cewnikowanie serca jest uzyskanie danych hemodynamicznych, takich jak zapisy ciśnienia i saturacji krwi w naczyniach i jamach serca oraz ich pochodne dotyczące przepływów, oporów, przecieków, wielkości fal zwrotnych, funkcji komór, powierzchni ujść zastawkowych.

Ponadto, dzięki angiografii możliwe jest również uzyskanie danych anatomicznych (angiografie osiowe do odpowiednich jam serca, naczyń, angiografie selektywne, wsteczne, koronarografie). Umożliwia to postawienie konkretnego rozpoznania i podjęcie decyzji dotyczących leczenia poszczególnych pacjentów. W wybranych przypadkach diagnostyczne cewnikowanie serca obejmuje również wykonanie badania z próbami farmakologicznymi (tlenek azotu), stymulacji elektrycznej serca czy czasowego zamknięcia cewnikiem balonowym przecieku wewnątrzsercowego lub pozasercowego.

Od wielu lat obserwujemy jednak rozszerzenie wskazań do nieinwazyjnego obrazowania serca i dużych naczyń. Diagnostyczne cewnikowanie serca zatem coraz bardziej ustępuje pola echokardiografii, tomografii komputerowej i rezonansowi magnetycznemu.

Wskazania do wykonania diagnostycznego cewnikowania serca

Wśród wskazań do wykonania diagnostycznego cewnikowania serca znajdują się:

  • wątpliwości diagnostyczne w przypadku niektórych wad wrodzonych serca,
  • określenie stopnia zaawansowania wady serca,
  • kwalifikacja do inwazyjnego zabiegu kardiologicznego, ewentualnie operacji kardiochirurgicznej.

W przypadku wad wrodzonych u dzieci cewnikowania serca pozostaje konieczne w przypadku:

  • złożonych wad serca związanych z prawidłową (wady niesinicze) lub zmniejszoną wartością obwodowej saturacji krwi (wady sinicze); prawidłowa wartość obwodowej saturacji krwi powinna wynosić 96-99% oksyhemoglobiny; dotyczy to zarówno noworodków, jak i młodych niemowląt oraz dzieci starszych,
  • wątpliwości co do szczegółów rozpoznania w badaniach nieinwazyjnych,
  • dzieci ze złożonymi wadami serca, u których cewnikowanie wykonuje się przed każdym etapem leczenia,
  • dzieci zakwalifikowanych do leczenia interwencyjnego: przed zabiegiem, w celu oceny anatomii wady, oraz po zabiegu, w celu oceny skuteczności zabiegu; należy zaznaczyć, że zabieg interwencyjny i cewnikowanie serca przeprowadza się w trakcie tego samego pobytu dziecka na sali hemodynamicznej i jednego znieczulenia, a także z tego samego dojścia naczyniowego,
  • jeżeli stan dziecka jest niezadowalający w bezpośrednim okresie po operacji wady wrodzonej serca, a badania nieinwazyjne nie wskazują na przyczynę.

Przeciwwskazania do zabiegu cewnikowania serca

Przeciwwskazaniem bezwzględnym do wykonania inwazyjnego badania, jakim jest cewnikowanie serca jest brak zgody pacjenta.

Wśród przeciwwskazań względnych znajdują się sytuacje poddające się modyfikacji lub możliwe do zignorowania w przypadku, jeśli spodziewamy się, że badanie przyniesie duże korzyści dla pacjenta.

Wśród nich należy wymienić:

  • ciężką niewydolność krążenia uniemożliwiającą dłuższe przebywanie pacjenta w pozycji leżącej potrzebnej do wykonania badania,
  • ciężkie nadciśnienie tętnicze, tj. ciśnienie skurczowe przekraczające 200 mmHg,
  • alergię na środek kontrastowy podawany w czasie cewnikowania serca,
  • niskie stężenie potasu we krwi,
  • zatrucie digoksyną,
  • gorączkę,
  • niewydolność nerek,
  • nadczynność tarczycy,
  • stosowanie doustnych leków przeciwkrzepliwych,
  • nawracające, groźne dla życia zaburzenia rytmu serca.

Ryzyko związane z cewnikowaniem serca

Każdy zabieg z zakresu kardiologii inwazyjnej, a w tym każde cewnikowanie serca wiąże się z możliwością wystąpienia powikłań, aż do zgonu włącznie.

Powikłania miejscowe to przedłużone krwawienie z miejsca wkłucia, które niekiedy wymaga chirurgicznego zszycia naczynia i ewentualnie przetoczenia krwi, lub zakrzepica naczynia. W przypadku zakrzepicy objawowej podaje się środki przeciwzakrzepowe, w zakrzepicy bezobjawowej rozwija się krążenie oboczne - nie upośledza to zazwyczaj funkcji kończyny, ale powoduje niemożność wykorzystania tego samego dostępu naczyniowego w razie konieczności następnego cewnikowania serca.

Możliwe jest wystąpienie również odczynu alergicznego na środek cieniujący pod postacią zmian skórnych (wysypka, rumień, pokrzywka), czasami nudności i wymiotów, bólu głowy, dreszczy i spadku ciśnienia. Wszystkie te objawy najczęściej dość szybko ustępują - samoistnie lub po podaniu leków.

Wśród powikłań ogólnych wymienia się wystąpienie zapalenia płuc lub rozwój zakażenia ogólnego mimo stosowanej antybiotykoterapii. Do powikłań dotyczących bezpośrednio serca i dużych naczyń należą przedłużające się zaburzenia rytmu serca, które mogą wymagać leczenia farmakologicznego lub zastosowania stymulatora serca, wystąpienie zawału serca czy niedokrwiennego udaru mózgu. Najgroźniejsze powikłanie, które wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej, to przebicie ściany serca. Powikłanie to zdarza się sporadycznie, najczęściej u noworodków ze złożonymi wadami serca, w ciężkim stanie ogólnym.

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Diagnostyczne cewnikowanie serca

Cewnik Swana-Ganza

Cewnik Swana-Ganza służy do monitorowania ciśnienia i saturacji krwi w jamach serca. Jest to elastyczna rurka zakończona...

Kardiochirurgia

Kardiochirurgia

Kardiochirurgia jest dziedziną medycyny zajmującą się leczeniem operacyjnym serca i naczyń krwionośnych. I choć kardiologia...

Diagnostyka serca

Diagnostyka serca

Serce jest centralnym narządem układu krwionośnego człowieka, położonym w klatce piersiowej, w śródpiersiu środkowym, wewnątrz...

Tagi Diagnostyczne cewnikowanie serca

Grupy Diagnostyczne cewnikowanie serca

Grupa ECHO serca

Grupa ECHO serca

Gdzie udać się w celu wykonania badania, jak je prawidłowo odczytać i zinterpretować, jakie dolegliwości mogą zostać zdiagnozowane przy pomocy ECHO serca – tego i jeszcze...