Filtry żylne

Filtry żylne

Zatorowość płucna jest uważana za trzecią (po zawałach serca i udarze niedokrwiennym mózgu) przyczynę zgonów. Stanowi najpoważniejszą postać żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, do której występowania predysponuje wiele stanów chorobowych. Podstawą leczenia i zapobiegania występowaniu zatorowości płucnej jest leczenie heparynami i innymi lekami przeciwzakrzepowymi. Obecność przeciwwskazań do stosowania leków przeciwzakrzepowych stanowi jedno ze wskazań do wszczepienia filtrów żylnych.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ) i zatorowość płucna (ZP)

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa jest złożoną etiologicznie jednostką chorobową, w której dochodzi do tworzenia skrzepów w naczyniach żylnych. Do jej powstawania predysponują stany zaburzające przepływ krwi, stany nadmiernej krzepliwości oraz uszkodzenia ścian naczyń żylnych. Te ostatnie związane są zazwyczaj z dużą interwencją chirurgiczną lub urazem. Do czynników najbardziej predysponujących do powstania ŻChZZ należą: duże operacje ortopedyczne, złamania w obrębie miednicy lub kończyn dolnych, inne duże urazy, uszkodzenia rdzenia kręgowego, ale też stosowanie doustnej antykoncepcji, ciąża, chemioterapia, choroba nowotworowa.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa występuje głównie w dwóch postaciach: zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP). Ta druga stanowi zazwyczaj powikłanie pierwszej i związana jest z migracją urwanej skrzepliny z żył kończyn dolnych naczyniami przez prawe serce do tętnic płucnych, a w ten sposób prowadzi do ich zablokowania. Masywna zatorowość płucna jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu, a śmiertelność wynosi aż 30%.

Czym są filtry żylne?

Filtry żylne w uproszczeniu stanowią rodzaj zastawki umieszczanej w dużym naczyniu żylnym, która "wyłapuje" fragmenty skrzeplin powstających w mniejszych naczyniach (głównie kończyn dolnych), a które to skrzepliny mogłyby dostać się z biegiem krwi przez serce do tętnic płucnych powodując zatorowość płucną. Kształtem filtry te przypominają "parasolki". Umieszczane są przy pomocy specjalnych cewników naczyniowych, które wprowadzane są w miejsce docelowe poprzez naczynia udowe lub szyjne.

Przerwanie ciągłości żyły głównej dolnej, jako metodę prewencji ZP po raz pierwszy zaproponował Trousseau w roku 1868. Filtry żylne stały się dostępne w późnych latach 60. ubiegłego wieku, a od prawie 30 lat możliwe jest ich wprowadzanie metodą przezskórną. Filtry umieszcza się zwykle w żyle głównej dolnej, chociaż w przypadkach, gdy jest ona zajęta procesem zakrzepowym, istnieje możliwość implantacji w miejscach wyżej położonych.

Wskazania do założenia filtrów żylnych

Początkowo wiązano ogromne nadzieje ze stosowaniem filtrów żylnych w zapobieganiu rozwojowi zatorowości płucnej u pacjentów z zakrzepicą żył głębokich kończyn dolnych (ZŻG - postać ŻChZZ). Liczne badania nie potwierdziły jednak znaczącej statystycznie poprawy rokowania, co do ryzyka rozwoju zatorowości i ryzyka zgonów spowodowanych przez zatorowość płucną.

Aktualnie, Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTK) opierając się na wytycznych Grupy Roboczej Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ECS) nie zaleca systematycznego stosowania filtrów żylnych w populacji ogólnej z ZŻG.

PTK dopuszcza do stosowania filtry żylne w przypadku bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania leków przeciwkrzepliwych, tj. heparyny, pochodnych warfaryny - i z dużym ryzykiem nawrotu ZŻG, na przykład po operacji neurochirurgicznej lub innym dużym zabiegu operacyjnym. Użycie filtrów żylnych (wg. zaleceń PTK) należy rozważyć u kobiet ciężarnych, u których bezpośrednio przed porodem wystąpiła masywna zakrzepica.

Czasowe filtry powinny być usunięte kiedy tylko możliwe jest rozpoczęcie leczenia antykoagulacyjnego. Czas ich stosowania jednak nie został do tej pory precyzyjnie określony. Aktualnie przyjmuje się, że nie powinien znacznie przekraczać 10 dni.

Jak wygląda implantacja filtra?

Implantacja filtra żylnego odbywa się w warunkach sali operacyjnej, w przystosowanych do tego ośrodkach ze specjalistycznymi pracowniami do przezskórnych interwencji naczyniowych.

Wszczepianiem implantów mogą zajmować się wykwalifikowani specjaliści z takich dziedzin jak: kardiologia, chirurgia naczyniowa, a także radiologia interwencyjna.

Operacja wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym, z zastosowaniem leków uspokajających w razie konieczności. Specjalny cewnik zawierający "złożony" filtr żylny wprowadzany jest przezskórnie, poprzez naczynia udowe lub szyjne, do miejsca docelowego, którym najczęściej jest żyła główna dolna.

Cały zabieg trwa zaledwie ok. 20-30 minut, jednak przygotowanie do niego, a także badania potrzebne do kwalifikacji zajmują dużo więcej czasu.

Ryzyko i potencjalne komplikacje po założeniu filtrów żylnych

Zabieg implantacji filtra żylnego, tak jak każda interwencja naczyniowa i zabieg operacyjny, niesie za sobą pewne ryzyko powikłań około- i pooperacyjnych.

Do najmniej poważnych działań niepożądanych należy krwawienie lub krwiak w miejscu wkłucia do naczynia (szyjnego lub udowego). Ponieważ jest to zabieg wykonywany w znieczuleniu, lekarz anestezjolog powinien poinformować o możliwości wystąpienia powikłaniach anestezjologicznych.

Podczas implantacji filtra wykorzystuje się specjalny aparat fluoroskopowy oraz jodowy kontrast, dlatego też niekiedy mogą wystąpić przejściowe problemy z funkcją tarczycy - bardzo ważne jest sprawdzenie jej czynności podczas kwalifikacji do zabiegu.

Do powikłań pooperacyjnych związanych bezpośrednio z filtrem żylnym zalicza się:

  • zakrzepicę żyły głównej dolnej,
  • zakrzepicę i zapchanie filtra żylnego,
  • nieszczelność filtra, a tym samym jego nieskuteczność w zapobieganiu ZP.

U pacjentów z wszczepionym (nawet czasowo) filtrem żylnym obserwuje się częstsze nawroty zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych (ZŻG). O wszystkich możliwych powikłaniach i ryzyku związanym z zabiegiem implantacji filtra żylnego pacjent powinien być poinformowany przez lekarza.

Lekarz Łukasz Kowalski

Piśmiennictwo: Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (www.ptkardio.pl) - Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące diagnostyki i postępowania w ostrej zatorowości płucnej.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Filtry żylne

Zator płuc (zatorowość płucna)

Zator płuc (zatorowość płucna)

Zator płuc (zator płucny, zatorowość płucna) jest stanem klinicznym, w którym dochodzi do zamknięcia światła jednej z tętnic...

Udar mózgu

Udar mózgu

Udar mózgu (łac. Insultus cerebri) jest to ogniskowe lub globalne zaburzenia czynności mózgu o wywołane zaburzeniami przepływu...

Zator

Zator to stan, w którym dochodzi do zaczopowania naczynia tętniczego przez materiał zatorowy. [[ranking]] Materiałem zatorowym...

Zakrzepowe zapalenie żył

Zakrzepowe zapalenie żył to choroba dotycząca żył powierzchownych. Najczęściej umiejscawia się w żyłach powierzchownych kończyn...

Tagi Filtry żylne

Grupy Filtry żylne

Grupa Udar mózgu

Grupa Udar mózgu

Grupa dla osób, które przeszły udar mózgu lub żyją z takimi osobami. Dowiedz się czego można się spodziewać po udarze niedokrwiennym mózgu, jakie są jego przyczyny i komplikacje.

Grupa Zatorowość płucna

Grupa Zatorowość płucna

Porozmawiaj o przyczynach, objawach, przebiegu leczenia i rehabilitacji przy zatorowości płucnej. Podziel się swoim doświadczeniem i zadaj pytania innym użytkownikom.

Grupa Niedrożność żył

Grupa Niedrożność żył

Grupa dla osób z niedrożnymi żyłami, gdzie mogą swobodnie rozmawiać o swoich dolegliwościach, leczeniu, zaleceniach lekarzy oraz konsekwencjach choroby. Podziel się swoim...