Krążenie oboczne

W przypadku zamknięcia światła naczynia dochodzi do niemożności przepływu przez nie krwi. W niektórych przypadkach wytwarza się krążenie oboczne, które pozwala na zastępcze ukrwienie danego narządu. Jest to niezwykle cenne zjawisko, pozwalające uniknąć groźnych powikłań wynikających z długotrwałego niedokrwienia. Krążenie oboczne może być również reakcją powodującą stany chorobowe.

Charakterystyka krążenia obocznego

Krążenie oboczne jest reakcją organizmu na zamknięcie bądź zmniejszenie przepływu przez naczynia zapewniające ukrwienie w sytuacji fizjologicznej. Dzięki wytworzeniu takiego krążenia nie dochodzi do martwicy niedokrwiennej bądź, w przypadku odpływu żylnego, martwicy krwotocznej danych struktur. Krążenie oboczne może być również wytworzone przez kardiochirurga podczas zabiegu operacyjnego. Wytworzenie krążenia obocznego jest charakterystyczne dla niektórych jednostek chorobowych.

Marskość wątroby

Marskość wątroby, zwana inaczej zwłóknieniem, jest postępującym włóknieniem miąższu wątroby, które niszczy strukturę narządu. Marskość wątroby charakteryzuje się zastępowaniem komórek włóknami tkanki łącznej, które burzą prawidłową budowę wątroby, doprowadzając do upośledzenia funkcji metabolicznych, utrudnienia odpływu żółci oraz są przyczyną powstania nadciśnienia wrotnego. Przyczynami marskości mogą być m.in. toksyny (w tym alkohol), choroby metaboliczne oraz zakażenia wirusowe. Uszkodzenie wątroby jest nieodwracalne, można jednak spowolnić lub zatrzymać postępy zwłóknienia, jeśli rozpocznie się umiejętne leczenie.

Często wskutek długotrwałego przekrwienia wątroby dochodzi do wytworzenia krążenia obocznego. Żylaki przełyku, żylaki odbytu oraz krążenie oboczne powierzchownymi żyłami skóry brzucha, nazywane głową meduzy, są efektami tak zwanej kompensacji marskości wątroby. Stany te są niebezpieczne dla zdrowia, gdyż żylaki mogą ulegać pęknięciu, a co za tym idzie może dochodzić do masywnych krwotoków.

Niedokrwienie kończyn dolnych

Przy niedokrwieniu kończyn dolnych spowodowanym zmniejszaniem się średnicy naczyń może dochodzić do spowolnienia rozwoju choroby za pomocą wytwarzania krążenia obocznego. Taki stan uzyskuje się za pomocą regularnej aktywności fizycznej. W mięśniach powstają nowe naczynia, które omijają odcinki zwężenia tętnic i poprawiają zaopatrzenie w krew niżej położonych mięśni.

Koarktacja aorty

Koarktacja aorty, zwana także zwężeniem cieśni aorty, jest wrodzoną, niesiniczą wadą serca, polegającą na zwężeniu aorty w części jej łuku. Wada ta występuje szczególnie często u osób chorych z uwarunkowanym genetycznie zespołem Turnera. Wyróżnia się dwa podstawowe typy zwężeń - podprzewodowy i nadprzewodowy. Wada występuje od dwóch do pięciu razy częściej u mężczyzn.

W 85% przypadków towarzyszy jej dwupłatkowa zastawka aortalna. Stan chorego zależy od stopnia zwężenia i wieku. U noworodków wada może być początkowo bezobjawowa. W ciągu pierwszej doby, wraz z czynnościowym zamknięciem się przewodu Botalla, pojawiają się objawy niewydolności krążenia. Organizm, próbując przeciwdziałać skutkom zwężenia dużego naczynia tętniczego, jakim jest aorta, uruchamia krążenie mniejszymi naczyniami, które pozwala na zredukowanie skutków wady wrodzonej.

Narządy z dobrze rozwiniętym krążeniem obocznym

Zaobserwowano, iż niektóre narządy nie ulegają stanom niedokrwienia oraz zawałów ze względu na występujące fizjologicznie dobrze rozwinięte krążenie oboczne. Opisane powyżej organy to tarczyca, prącie, łechtaczka, język oraz ściana macicy.

Zakrzepica żył głębokich

Zakrzepica, zwana też trombozą, jest stanem chorobowym polegającym na powstaniu zakrzepu w układzie żył głębokich (najczęściej kończyn dolnych) pod powięzią głęboką. Zakrzepica żył głębokich ma często poważne następstwa, istotne jest więc pilne rozpoznanie i leczenie tego schorzenia.

Często jest ona podłożem do powstania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Wolny fragment zakrzepu może oderwać się i z biegiem krwi dostać się do prawego przedsionka, prawej komory i dalej do rozgałęzień tętnicy płucnej. Przy dużym materiale zatorowym dochodzi do zaklinowania go w przedsionku lub komorze i nagłego zgonu. Mniejsze fragmenty zatykają naczynia krążenia płucnego, doprowadzając do zatorowości płucnej. Przy zmienionych chorobowo naczyniach wytwarza się krążenie oboczne, ułatwiające odpływ żylny.

Choroba niedokrwienna i zawał serca

Choroba niedokrwienna serca (ChNS) jest zespołem objawów chorobowych, będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze. Zaburzenie równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem a możliwością ich dostarczenia, pomimo wykorzystania mechanizmów autoregulacyjnych zwiększających przepływ przez mięsień sercowy, zwanych rezerwą wieńcową, doprowadza do niedotlenienia, zwanego również niewydolnością wieńcową. W konsekwencji braku tlenu często dochodzi do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego.

Najczęstszą przyczyną choroby niedokrwiennej jest miażdżyca tętnic wieńcowych, która powoduje ich stopniowe zwężanie. Na skutek tego procesu rozwija się stopniowo krążenie oboczne, które pozwala na zaopatrzenie w tlen obszarów mięśnia zaopatrywanego przez zwężone tętnice wieńcowe. Przy całkowitym zamknięciu naczynia wieńcowego dochodzi do zawału serca. Wytworzenie się tak zwanego krążenia obocznego pozwala ograniczyć obszar zawału.

Pomostowanie aortalno-wieńcowe

Pomostowanie aortalno-wieńcowe jest operacją kardiochirurgiczną mającą na celu wszczepienie pomostów naczyniowych (tzw. by-passów), omijających miejsce zwężenia w tętnicy wieńcowej. Technika ta jest stosowana w niektórych przypadkach zawału serca i zaawansowanej choroby wieńcowej. Wytworzenie sztucznych połączeń między tętnicą główną (aortą) a tętnicami wieńcowymi, omijających miejsca zwężenia, zapewnia poprawę ukrwienia niedokrwionego obszaru mięśnia sercowego. Można wysnuć wniosek, iż jest to rodzaj krążenia obocznego wytworzony przez kardiochirurga za pomocą sztucznych połączeń naczyniowych.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Krążenie oboczne

Koarktacja aorty

Koarktacja aorty to zwężenie aorty. Najczęstsza lokalizacja obejmuje zwężenie aorty w miejscu przyczepu więzadła tętniczego,...

By-passy

Operacja wszczepienia pomostów aortalno-wieńcowych (by-passy, operacja pomostowania aortalno-wieńcowego, CABG, bajpasy)...

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa

Przedstawione poniżej algorytmy postępowania są przeznaczone dla laików tzn. osób nie mających na co dzień styczności z medycyną...

Krążenie hiperkinetyczne

Krążenie hiperkinetyczne to stan, w którym, mimo niskiego ciśnienia tętniczego, objętość minutowa serca jest znaczna. Serce...

Krążenie w życiu płodowym

Krążenie w życiu płodowym

W życiu płodowym układ sercowo-naczyniowy człowieka nie tylko funkcjonuje inaczej niż po urodzeniu, ale jest także inaczej...

Tagi Krążenie oboczne

Grupy Krążenie oboczne

Grupa By-passy

Grupa By-passy

Masz mieć niedługo operację by-passów? Boisz się zabiegu? Zastanawiasz się jak wygląda życie po operacji by-passów? Dowiedz się jak to jest od setek osób, które już to przeszły....

Grupa Choroba niedokrwienna (wieńcowa)

Grupa Choroba niedokrwienna (wieńcowa)

Podziel się z innymi użytkownikami jak u Ciebie objawia się choroba niedokrwienna. Dowiedz się jak radzić sobie z rozległymi dolegliwościami przy wieńcówce oraz jakie leki mogą je...

Grupa Zakrzepica żył dolnych

Grupa Zakrzepica żył dolnych

Grupa dla osób chorujących na zakrzepicę żył dolnych. Dowiedz się jak przejawia się ta choroba i co ją powoduje. Porozmawiaj o jakości życia z zakrzepicą oraz o lekach i innych...