Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą polegającą na zakażeniu "wnętrza serca" przez patogen, którym w ponad 90% przypadków jest bakteria. Rokowanie jest z reguły bardzo poważne, czasami kończące się zgonem, dlatego bardzo ważna jest wczesna diagnostyka, wczesne wdrożenie leczenia farmakologicznego i/lub zabiegowego. W zdecydowanej większości przypadków rozpoznanie infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest wskazaniem do hospitalizacji, trwającej nawet do 6 tygodni. Jedynie w przypadku, gdy za chorobę odpowiedzialne są bakterie z grupy paciorkowców, pacjent nie ma sztucznej zastawki serca i pozytywnie odpowiedział na wstępne leczenie szpitalne, to możliwe jest kontynuowanie terapii w warunkach domowych.

Leczenie farmakologiczne

Leczenie farmakologiczne powinno być prowadzone dożylnie, gdyż taki sposób podawania leku zapewnia jego najlepszą biodostępność. Najlepszym sposobem doboru leku (antybiotyku) jest wykonywanie antybiogramu wyhodowanej bakterii, czyli określenie grupy leków, na które jest ona wrażliwa. Niestety, w niektórych przypadkach ze względu na stan chorego konieczne jest włączenie natychmiastowego leczenia (np.z powodu sepsy). W tym przypadku podaje się lek o dość szerokim spektrum działania, który obejmie podejrzewany przez nas patogen, a następnie po przyjściu wyniku posiewu bakteryjnego oraz antybiogramu można dokonać zmian.

Rodzaj stosowanej antybiotykoterapii jest również zależny od tego, czy proces chorobowy powstał na naturalnych tkankach organizmu (czyli w zdecydowanej większości na zastawkach serca) czy na sztucznych protezach zastawkowych.

W przypadku zakażeń wywołanych przez paciorkowce najczęściej stosuje się połączenia antybiotyków, takich jak: penicylina, gentamycyna, cefitriakson, wankomycyna, netylmycyna. W przypadku gronkowców wankomycyna, gentamycyna, oksacylina, ryfampicyna, natomiast w zakażeniach wywołanych przez inne grupy bakterii oprócz wyżej wymienionych stosuje się doksycyklinę, antybiotyki beta-laktamowe oraz cefalosporyny.

Podczas stosowanego leczenia często prowadzona jest również profilaktyka przeciwgrzybiczna np. flukonazaloem, gdyż długotrwała antybiotykoterapia sprzyja rozwojowi tego typu infekcji wtórnej.

Leczenie inwazyjne

Leczenie inwazyjne (operacyjne) wskazane jest w następujących sytuacjach:

  • pogłębiająca się niewydolność serca spowodowana upośledzonym funkcjonowaniem zajętej zapaleniem zastawki (np. ostra niedomykalność zastawki aortalnej lub dwudzielnej) lub sztucznej protezy zastawkowej,
  • infekcja spowodowana patogenem słabo reagującym na leczenie zachowawcze, np. Coxiella,
  • infekcja spowodowana patogenem szybko prowadzącym do uszkodzenia struktur serca, np. Staphylococcus lugdunensis,
  • utrzymywanie się dodatnich posiewów, mimo leczenia zachowawczego przez ponad tydzień,
  • obecność ruchomych wegetacji bakterii widocznych w echokardiogramie, większych niż 10 mm - mogą prowadzić między innymi do zatorowości,
  • nawracająca zatorowość, mimo leczenia zachowawczego,
  • ropień serca, tętniak rzekomy, przetoki, pęknięcia zastawek.

Zaburzenia przewodzenia serca objawiają się zaburzeniami rytmu serca. Najczęściej zabieg polega na "oczyszczeniu" zakażonego miejsca, usunięciu ropnia czy nacieku zapalnego. Częstym rodzajem interwencji w opisywanych sytuacjach jest również wymiana zastawki zakażonej lub jej "plastyka", czyli usunięcie wegetacji bakteryjnej czy/i poprawa warunków anatomiczno-fizjologicznych.

Monitorowanie leczenia

Najlepszym badaniem diagnostycznym, a zarazem służącym do monitorowania leczenia oraz oceny jego postępów, jest echokardiografia. Często pozwala ona także wychwycić możliwe, groźne incydenty zatorowe. Z laboratoryjnych badań największą rolę odgrywa CRP (C Reactive Protein), którego poziom maleje wraz z postępem leczenia, z reguły po 7-14 dniach. Utrzymywanie się dużego stężenia CRP należy zawsze interpretować jako objaw toczącego się nadal zakażenia.

Zastosowania, takiego jak CRP w przypadku infekcyjnego zapalenia wsierdzia, nie ma natomiast inny wskaźnik stanu zapalnego - OB, gdyż utrzymuje się ono na wysokim poziomie pomimo odpowiedniej odpowiedzi na leczenie. Gorączka często ustępuje po ok. 5-10 dniach leczenia, natomiast dłuższy jej okres występowania może wskazywać na rozwój powikłań np. powstanie ropni. Poza tym, rolę w monitorowaniu leczenie odgrywa: liczba leukocytów, liczba płytek krwi, liczba erytrocytów oraz stężenie kreatyniny (może wskazać ona na niewydolność nerek powstałą jako powikłanie choroby podstawowej lub stosowanych leków.

Skuteczność leczenia

Wśród chorych na infekcyjne zapalenie wsierdzia śmiertelność waha się w zależności od etiologii od 4-16% przy paciorkowcowym zapaleniu do 80% przy grzybiczym zapaleniu. Wczesna kwalifikacja do operacji poprawia wyniki leczenia, chociaż i te zależne są od stanu ogólnego pacjenta, zwłaszcza wydolności nerek i serca. Ogółem, wśród wyleczonych osób blisko 90% przeżywa 5 lat.

Lekarz Łukasz Galus

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Zapalenie wsierdzia

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu....

Wsierdzie

Wsierdzie jest to najbardziej wewnętrzna warstwa serca. W zasadzie, wsierdzie stanowi przedłużenie błony wewnętrznej naczyń...

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest groźną chorobą rozwijającą się w wyniku zakażenia wsierdzia, czyli wewnętrznej warstwy serca,...

Tętniak zapalny

Tętniak zapalny

U 10% pacjentów z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia dochodzi do powikłań mózgowych. Około ¼ tych powikłań stanowi tętniak...

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą będącą jednym z najcięższych powikłań u osób uzależnionych od narkotyków...

Przetoka dializacyjna

Przetoka dializacyjna, czyli sztuczne połączenie tętnicy z żyłą, umożliwiające pobór i zwrot krwi, stanowi podstawową formę...

Tagi Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Grupy Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa dla osób z podejrzeniem lub po zapaleniu mięśnia sercowego. Porozmawiaj o objawach tego schorzenia, diagnostyce oraz leczeniu i rehabilitacji.