Leki kardiologiczne (leki stosowane w chorobach serca)

Leki kardiologiczne (leki stosowane w chorobach serca)

Choroby kardiologiczne są najbardziej rozpowszechnioną grupą schorzeń nie tylko wśród osób starszych. Przyczyny problemów sercowo-naczyniowych są różnorodne, dlatego leki stosowane w walce z nimi należą do wielu grup. Najbardziej rozpowszechnionymi schorzeniami kardiologicznymi są: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, zaburzenia rytmu serca czy niewydolność serca. Strategie leczenia tych schorzeń polegają na stosowaniu leków hipotensyjnych, tzn. obniżających ciśnienie tętnicze krwi, leków usprawniających pracę serca, działających antyarytmicznie czy zmieniających własności krwi.

Głównym sprawcą większości chorób kardiologicznych jest miażdżyca. Spośród wielu czynników prowadzących do jej rozwoju dużą rolę odgrywają zaburzenia lipidowe oraz cukrzyca. Stąd kardiolodzy często sięgają po leki obniżające poziom cholesterolu, LDL i trójglicerydów we krwi, a zwiększające frakcję HDL, tzw. dobrego cholesterolu. Najczęściej wykorzystywane są dwie grupy leków hiopolipemizujących: statyny i fibraty. Do statyn zaliczamy na przykład simwastatynę i atorwastatynę. Jedną z dostępnych na rynku fibratów jest fenofibrat. Nieco rzadziej używane są również inne leki regulujące stężenie lipidów we krwi, zaliczana do grupy żywic cholestyramina i stosunkowo nowe leki zawierające substancję ezetymib.

W ramach profilaktyki uszkodzeń narządowych, w tym naczyń krwionośnych i serca, pacjenci chorzy na cukrzycę muszą regularnie przyjmować leki kontrolujące stężenie glukozy we krwi. Farmakoterapia tego schorzenia jest bardzo złożona i indywidualnie dopasowana do danego pacjenta. Cukrzycy leczeni są za pomocą insuliny lub doustnych środków hipoglikemizujących. Doustna terapia cukrzycy obejmuje leki z czterech najczęściej stosowanych grup: pochodne sulfonylomocznika, np. gliklazyd czy glimepiryd, pochodne biguanidu, np. metformina, inhibitory α-glukozydazy jelitowej, np. akarboza i ostatnia grupa o nazwie glinidy, np. repaglinid. Utrzymywanie stężenia glukozy we krwi na prawidłowym poziomie jest niezwykle ważnym elementem prewencji chorób sercowo-naczyniowych.

Ważną rolę w powstawaniu schorzeń kardiologicznych odgrywają również czynniki infekcyjne. Mogą one upośledzać funkcje układu krążenia. Odpowiednia antybiotykoterapia służy nie tylko do leczenia schorzeń takich jak zapalenie wsierdzia czy zapalenie osierdzia. Antybiotyki podaje się często profilaktycznie przed różnymi zabiegami. Stosuje się m. in. amoksycylinę, amoksycylinę z kwasem klawulanowym oraz klindamycynę.

Niekiedy objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego mogą być zwiastunem choroby rozwijającej się w innym układzie czy narządzie. Dzieje się tak w przypadku wielu zaburzeń endokrynologicznych, np. upośledzonego uwalniania glikokortykosteroidów przez nadnercza czy tyroksyny i trójodotyroniny przez tarczycę. Do podobnych zaburzeń może dojść również w wyniku przedawkowania leków hormonalnych np. L-tyroksyny. Inne leki, których przedawkowanie i objawy niepożądane wpływają na układ krążenia to lek przeciwpasożytniczy mogący wywołać hipotonię.

Choroby psychiatryczne również mogą manifestować się objawami ze strony układu sercowo - naczyniowego. W psychiatrii wykorzystuje się szereg farmaceutyków, które wpływając na choroby psychiczne łagodzą także objawy somatyczne. Do tych leków należą: antydepresanty - sertralina, paroksetyna, citalopram, fluoksetyna, fluwoksamina, wenflataksyna, moklobemid, mianseryna; neuroleptyki, np. sulpiryd; anksjolityki - fenobarbital, buspiron, alprazolam, medazepam, bromazepam, klorazepam, temazepam, tianeptyna i hydroksyzyna. Ostatni lek jest blokerem receptorów dla histaminy. Leki z tej grupy wykorzystuje się także w innych schorzeniach, na przykład w chorobie lokomocyjnej - prometazyna. W łagodniejszych przypadkach do wyeliminowania objawów chorobowych wystarczą leki pochodzenia naturalnego np. wyciąg z ziela melisy czy wyciąg z dziurawca.

Miażdżyca często atakuje naczynia ośrodkowego układu nerwowego. Sprawność umysłowa pacjentów ze zmienionymi miażdżycowo naczyniami mózgowymi z czasem może się zmniejszać. Substancją pochodzenia roślinnego, który rozkurcza naczynia mózgowe i tym samym może zwiększać sprawność komórek nerwowych jest winpocetyna.

Leki w nadciśnieniu tętniczym

Nadciśnienie tętnicze (NT) jest szeroko rozpowszechnioną chorobą, na którą cierpi znaczna część osób starszych. Problem ten coraz częściej odnosi się również osób w młodszym wieku. Celem stosowanego leczenia farmakologicznego jest zapobieganie powikłaniom NT i tym samym wydłużanie życia pacjentów. Podstawą opanowania objawów i powikłań choroby jest regularne przyjmowanie leków do końca życia.

Wyróżniamy kilka grup leków wykorzystywanych w terapii NT. Często stosowane są: inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEi), leki moczopędne (diuretyki), betaadrenolityki (beta blokery), antagonisty receptora angiotensyny II (ARB) oraz antagonisty kanału wapniowego (CCBs). Rzadziej wykorzystywane są również inne niż betaadrenolityki leki blokujące układ współczulny oraz leki rozszerzające naczynia - wazodylatatory. Należy pamiętać, że leki zwiększające aktywność układu współczulnego znoszą działanie beta blokerów i innych adrenolityków. Takim lekiem jest np. miododryna.

Beta-blokery możemy podzielić na trzy grupy, nieco różniące się mechanizmem działania i wskazaniami klinicznymi. Pierwszą grupę stanowią betaadrenolityki nieselektywne, blokujące zarówno receptory β1 jak i β2, zaliczamy do nich m. in. sotalol i propranolol. Druga grupa to betaadrenolityki selektywne, blokujące tylko receptory β1, które występują głównie w sercu; należą do nich acebutolol, atenolol, betaksolol, bisoprolol, nebiwolol, metoprolol. Trzecią grupę stanowią betaadrenolityki blokujące receptory β1 i β2 oraz dodatkowo receptory α1. Blokowanie receptorów α1 odpowiada za rozkurcz naczyń krwionośnych i korzystny wpływ tej grupy leków na profil lipidowy. Do tej grupy zaliczamy karwedilol.

Inhibitory konwertazy angiotensyny blokują układ renina-angiotensyna-aldosteron (RAAS). Do tej grupy leków hipotensyjnych należą: chinapryl, enalapril, perindopryl i ramipril. Inhibitor reniny - aliskiren i antagonisty receptora angiotensyny również blokują układ RAAS. Do ostatniej grupy zaliczamy m.in. losartan i irbesartan.

Antagonisty kanałów wapniowych dzielimy na dwie podgrupy: leki, które wpływają zarówno na mięśniówkę naczyń jak i mięsień sercowy np. werapamil i diltiazem oraz leki wpływające tylko na mięśnie naczyń krwionośnych, np. amodypina. Inaczej ujmując pierwsza grupa jest nieselektywna, druga selektywna.

Wśród leków moczopędnych wyróżniamy trzy grupy: diuretyki pętlowe, do których zaliczamy furosemid i torasemid , diuretyki tiazydowe i tiazydopodobne, m.in. hydrochlorotiazyd i indapamid, i ostatnia grupa diuretyki oszczędzające potas np. spironolakton.

Rzadziej wykorzystywane w terapii nadciśnienia tętniczego są klonidyna i antagonisty receptora α1: doksazosyna, terazosyna.

Leczenie hipotensyjne polega najczęściej na przyjmowaniu co najmniej dwóch leków, każdy z innej grupy. Jest to tzw. terapia skojarzona. Stosowanie określonych grup leków zależy od wielu czynników. Lekarz dobiera rodzaj i dawkę leku odpowiednio do danego pacjenta, biorąc pod uwagę wartości ciśnień, występowanie powikłań NT, współistnienie innych schorzeń, możliwość interakcji z innymi stosowanymi lekami, koszt, działania niepożądane leków oraz reakcje danego pacjenta na wcześniej stosowane farmaceutyki.

Leki w chorobie niedokrwiennej serca

Choroba niedokrwienna serca (ChNS) jest zespołem objawów pojawiającym się, gdy zapotrzebowanie serca na tlen i substancje energetyczne jest za duże w stosunku do możliwości ich pokrycia. Najczęstszą przyczyną tej choroby jest miażdżyca naczyń wieńcowych. Stąd inna nazwa ChNS - choroba wieńcowa. Zmienione naczynia w sposób niewystarczający odżywiają serce. Najczęstszym objawem choroby niedokrwiennej serca jest ból w klatce piersiowej. Biorąc pod uwagę charakter bólu schorzenie to możemy określać jako dławicę piersiową.

Lekami często wykorzystywanymi w chorobie wieńcowej są azotany (nitraty). Można stosować je doraźnie w celu przerwania bólu, lub również przewlekle w celu zapobiegania pojawienia się dolegliwości. Zanim jednak zaczniemy stosować leki typowe dla ChNS trzeba wykluczyć inne, niekardiologiczne przyczyny dolegliwości bólowych np. chorobę wrzodową żołądka, której leczenie opiera się na stosowaniu zupełnie innych leków, m.in omeprazolu.

Głównym celem leczenia choroby niedokrwiennej serca jest spowolnienie postępu choroby oraz minimalizowanie czynników sprzyjających jej rozwojowi. Istotną rolę odgrywają więc leki o działaniu przeciwmiażdżycowym jak np. inhibitory enzymu konwertującego czy antagonisty receptora dla angiotensyny, leki hipolipemizujące - statyny, fibraty oraz leki przeciwcukrzycowe. Ważne, aby w zmienionych miażdżycowo naczyniach nie dochodziło do powstawania skrzeplin. Może to doprowadzić do zamknięcia się światła naczynia i w rezultacie do zawału mięśnia sercowego lub innego narządu. Dlatego w strategii leczenia dławicy piersiowej wykorzystuje się również leki hamujące agregację płytek, takie jak kwas acetylosalicylowy (aspiryna), clopidogrel, tiklopidyna i abciksimab. Podobne antyagregacyjne działanie wykazują również inne niż kwas acetylosalicylowy leki zaliczane do niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. fenylbutazon (Butapirazol) i ketoprofen. W terapii ChNS stosuje się również leki cytoprotekcyjne, które zmniejszają częstość występowania bólów wieńcowych. Należy do nich trimetazydyna. W farmakoterapii choroby niedokrwiennej wykorzystuje się także betaadrenolityki i antagonisty kanału wapniowego.

Gdy mięsień sercowy obumiera, czyli gdy dochodzi do zawału serca, pacjent otrzymuje ściśle określone leki. Nitroglicerynę, aby rozkurczyć naczynia wieńcowe i ułatwić przepływ krwi. Kwas acetylosalicylowy, który hamuje agregację płytek i tworzenie skrzepliny uniemożliwiającej przepływ krwi przez naczynie. Morfinę, która chroni pacjenta przed bólem zawałowym. Dodatkowo można stosować leki rozpuszczające skrzeplinę, tzw. trombolityki. De facto zawał jest najczęściej powikłaniem choroby wieńcowej. Oprócz leczenia farmakologicznego nierzadko podejmuje się również leczenie zabiegowe tego ciężkiego schorzenia.

Leki w niewydolności serca

Z chwilą, gdy serce przestaje prawidłowo pracować krew dociera do narządów w niedostatecznej ilości. Przyczyn niewydolności serca jest wiele: zmiany związane z wieloletnim nadciśnieniem tętniczym, choroba niedokrwienna i zawał mięśnia sercowego, wady zastawkowe, zapalenie mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca. Farmakologiczne leczenie niewydolności serca polega przede wszystkim na wspomaganiu pracy mięśnia sercowego i leczeniu objawów towarzyszących, np. obrzęków. Jeśli jest to możliwe, podejmuje się próby wyeliminowania przyczyny niewydolności serca.

Terapia przewlekłej i ostrej niewydolności serca nieco się różni. Podstawową różnicą jest fakt, że chory z ostrą niewydolnością serca, np. w przebiegu zawału czy wstrząsu, najczęściej zostaje przyjęty na OIOM i tam znajduje się pod intensywną opieką lekarzy. Lekami, które jako pierwsze stosuje się w terapii przewlekłej niewydolności serca są inhibitory konwertazy angiotensyny, betaadrenolityki, leki moczopędne i glikozydy nasercowe - digoksyna. Pacjent przyjmuje w zależności od stopnia zaawansowania choroby jeden lek lub kilka leków jednocześnie. Dodatkowo, gdy zachodzi konieczność włączenia innych leków, chory otrzymuje któryś z leków drugiego rzutu. Do grupy tej należą: antagonisty aldosteronu, sartany, nitraty i hydralazyna. W czasie hospitalizacji i często przez pewien czas po wyjściu ze szpitala chory wymaga profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo–zatorowej. W celu zmniejszenia ryzyka powstawania skrzeplin stosuje się heparyny, np. nadroparyna czy enoksyparyna.

Leczenie ostrej niewydolności serca obejmuje optymalizację leczenia ACEi i ewentualnie glikozydami nasercowymi. Stosuje się również leki z innych grup: diuretyki (głównie pętlowe), leki zwiększające kurczliwość mięśnia sercowego - inotropowo dodatnie, np. milrynon i leki rozszerzające naczynia (azotany).

Jeżeli przyczyną niewydolności serca jest arytmia, należy zastosować leki antyarytmiczne: amiodaron, iwabradyna, propafenon, werapamil i diltiazem lub betaadrenolityki. Zaburzenia rytmu serca mogą być spowodowane zaburzeniami elektrolitowymi, np. niedoborami potasu, które można uzupełnić podając sole potasu lub preparaty zawierające potas i magnez. Przyczyną arytmii mogą być także działania niepożądane różnych leków, np. antybiotyku klarytromycyny. Niektóre arytmie zwiększają prawdopodobieństwo powstawania skrzeplin w jamach serca, dlatego zachodzi potrzeba stosowania leków przeciwkrzepliwych, np acenocumarolu.

Jeżeli farmakoterapia niewydolności serca jest nieskuteczna można zastosować mechaniczne wspomaganie krążenia. Ostatecznym rozwiązaniem jest przeszczep serca.

Na rynku pojawia się coraz więcej farmaceutyków znajdujących zastosowanie w leczeniu chorób układu sercowo - naczyniowego. Wiele grup leków i indywidualne podejście do pacjenta zapewnia mu optymalną kontrolę danego schorzenia. Skuteczna terapia nie tylko eliminuje dokuczliwe objawy choroby, ale również spowalnia jej postęp. Dlatego najczęściej, pożądane efekty leczenia uzyskujemy opierając się na leczeniu skojarzonym. Wszystkie te zabiegi mają na celu wydłużenie czasu życia pacjentów i zwiększenie jego komfortu przy jak najmniejszej liczbie działań niepożądanych stosowanych leków.

Anna Adamska

źródło: Pharmindex Kompendium Leków 2007

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Leki kardiologiczne

Statyny

Statyny to inhibitory reduktazy 3-hydroksy-3-metylo-glutarylo-koenzymu A (HMG-CoA). Reduktaza...

Leki przeciwpłytkowe

Leki przeciwpłytkowe

Do leków przeciwpłytkowych należą: Kwas acetylosalicylowy Działanie przeciwpłytkowe tego związku polega na nieodwracalnym...

Betaadrenolityki (beta-blokery)

Betaadrenolityki (beta-blokery)

Beta-adrenolityki, nazywane potocznie beta-blokerami, są lekami blokującymi receptory adrenergiczne beta-1 i beta-2, co skutkuje...

Leki antyarytmiczne w ciąży

Bezpieczeństwo stosowania danego leku antyarytmicznego w czasie ciąży określa się za pomocą pięciostopniowej (kategorie: A, B, C,...

Sterydy

Sterydy to potoczna nazwa substancji chemicznych, hormonów produkowanych przez korę nadnerczy.[[ranking]] Wyróżniamy dwie główne...

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne stosowane w farmakoterapii zaburzeń depresyjnych modulują transmisję neuronalną pomiędzy poszczególnymi...

Diuretyki (leki moczopędne)

Diuretyki (leki moczopędne) są jedną z najczęściej stosowanych grup leków w kardiologii. Zwiększenie diurezy, czyli wydalania...

Leczenie przeciwkrzepliwe

Leczenie przeciwkrzepliwe, czyli uniemożliwiające powstawanie skrzeplin w naczyniach krwionośnych lub też rozpuszczające takie,...

Polipragmazja

Polipragmazja

Polipragmazja to termin określający sytuację, w której chory przyjmuje jednocześnie więcej niż kilka leków. Niestety, w przypadku...

Leki stosowane w cukrzycy typu 2

Cukrzyca typu drugiego to stan względnego niedoboru insuliny. Komórki beta trzustki odpowiedzialne za produkcję tego hormonu...

Insulina

Insulina

Insulina jest hormonem produkowanym przez komórki beta trzustki. Insulina wpływa na przemiany węglowodanowe, lipidowe i białkowe,...

Fibraty

Fibraty to jedna z głównych grup leków stosowanych w terapii zaburzeń lipidowych. Mechanizm ich działania polega na regulacji...

Antybiotyki

Antybiotyki

Do definicji związanych ze stosowaniem antybiotyków w kardiologii, choroba serca i układu krążenia zaliczyć można m.in:...

Tagi Leki kardiologiczne

Grupy Leki kardiologiczne

Grupa Leki

Grupa Leki

Dowiedz się o skutkach ubocznych stosowania konkretnych leków, z czym można dany lek łączyć, jak należy postępować, gdy chce się go odstawić oraz które leki można stosować...