Nadciśnienie wtórne

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą, która początkowo nie daje objawów i dlatego zazwyczaj jest wykrywana przypadkowo. Schorzenie to można nazwać chorobą cywilizacyjną, ponieważ dotyka coraz większej liczby osób w społeczeństwie. W 90% przypadków przyczyna podwyższonego ciśnienia krwi tętniczej pozostaje nieznana, mówimy wtedy o nadciśnieniu pierwotnym. Jednak zdarza się, że problemy z ciśnieniem mogą być wywoływane przez inną chorobę.

Definicja nadciśnienia tętniczego

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, objawiającą się okresowo lub stale podwyższonym ciśnieniem krwi. Jest ono rozpoznawane po przekroczeniu wartości ciśnienia skurczowego powyżej 140 mm Hg i rozkurczowego powyżej 90 mm Hg. Według badań w Polsce choroba ta dotyczy około 30% społeczeństwa. U dorosłych w 90% przyczyna nadciśnienia jest nieznana, a w pozostałych przypadkach jest powodowana przez inne choroby lub zaburzenia. U dzieci proporcje te są odwrócone. Nadciśnienie może początkowo nie dawać żadnych objawów lub powodować jedynie ból głowy, bezsenność, uczucie kołatania serca, zaczerwienienie skóry na twarzy. Z czasem mogą rozwinąć się powikłania narządowe.

Przyczyny wtórnego nadciśnienia tętniczego

W przeciwieństwie do nadciśnienia pierwotnego, w którym nie wykrywa się uchwytnej przyczyny podwyższonych wartości ciśnienia (podłoże genetyczne i środowiskowe), nadciśnienie tętnicze wtórne jest związane z jakąś patologią organizmu. Na ten typ nadciśnienia może sugerować nagły początek, wyjściowo wysokie jego wartości oraz oporność na leczenie farmakologiczne. Nadciśnienie może być związane z następującymi chorobami:

Choroby nerek

Jest to najczęstsza przyczyna wtórnego nadciśnienia tętniczego. Podstawowym badaniem, które może pomóc w diagnostyce zaburzeń pochodzenia nerkowego jest analiza moczu, krwi oraz badanie ultrasonograficzne nerek. Chorobami, które mogą powodować nadciśnienie są: wielotorbielowatość nerek, zwężenie tętnicy nerkowej, miażdżyca naczyń nerkowych, wodonercze, ostra i przewlekła niewydolność nerek, nefropatia cukrzycowa, zespół Liddlea, zespół Gordona, nowotwory wydzielające reninę. Nadciśnienie w tym przypadku występuje głównie u młodych osób (30.-50. roku życia). W leczeniu stosuje się diuretyki tiazydowe, blokery kanałów wapniowych oraz inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę z wyłączeniem chorych na obustronne zwężenie tętnic nerkowych.

Pierwotny hiperaldosteronizm

Jest on przyczyną około 1-11% wtórnego nadciśnienia tętniczego. Podwyższone stężenie aldosteronu obserwuje się w gruczolaku kory nadnerczy oraz pierwotnym przeroście kory nadnerczy. Poza nadciśnieniem opornym na leczenie występują następujące objawy: osłabienie, parastezje, bóle głowy, poliuria, polidypsja, osłabienie mięśniowe, hipokaliemia, hipomagnezemia, alkaloza metaboliczna i upośledzona tolerancja glukozy. Zmiany w nadnerczach uwidoczni tomografia komputerowa oraz scyntygrafia. Leczeniem w przypadku gruczolaka jest zabieg operacyjny, w przeroście stosuje się spironolakton lub eplerenon.

Guz chromochłonny (pheochromocytoma)

Rzadka przyczyna nadciśnienia (0,2-0,4%), zmiana lokalizuje się najczęściej w nadnerczach, może występować również w okolicy aorty i jej rozwidlenia, w okolicy nerek, pęcherza moczowego, w klatce piersiowej, na podstawie czaszki, w gruczole krokowym. Guz może powodować następujące objawy: nadciśnienie, bóle głowy, zlewne poty, bladość i uczucie kołatania serca. Do zlokalizowania guza służy badanie USG, CT, MRI. Leczenie jest operacyjne.

Zespół Cushinga

Rzadko powoduje nadciśnienie tętnicze (0,1%). Podwyższony poziom ACTH najczęściej powoduje gruczolak przysadki mózgowej, rzadziej grasiczak, rakowiak, rak odoskrzelowy. ACTH niezależny zespół jest powodowany przez gruczolaka lub inne nowotwory kory nadnerczy. Poza nadciśnieniem występują również: otyłość, osłabienie siły mięśniowej, różowe rozstępy i zaburzenia miesiączkowania. Leczenie polega na usunięcie zmiany nowotworowej oraz stosowaniu inhibitorów enzymu konwertującego angiotensynę.

Koarktacja aorty

Powoduje ona nadciśnienie głównie u dzieci i osób młodych. Mogą jej towarzyszyć dwupłatkowa zastawka aorty, otwór w przegrodzie międzykomorowej, przetrwały przewód tętniczy oraz tętniakowatość koła Willisa. Charakterystycznym objawem jest różnica ciśnienia tętniczego mierzonego na górnych i dolnych kończynach większa od 20 mm Hg, brak tętna na kończynach dolnych. Leczenie polega na wycięciu zmienionego odcinka aorty lub zastosowaniu stentu.

Obturacyjny bezdech podczas snu (OBPS)

Zmniejszony przepływ powietrza przez drogi oddechowe powoduje zmniejszony dopływ tlenu do tkanek. Objawami są: wzmożona senność w ciągu dnia, zmniejszona koncentracja, brak głębokiego i regenerującego snu, nykturia, depresja i zaburzenia libido. Nadciśnienie jest powodowane najprawdopodobniej hipoksemią, dużymi zmianami ciśnienia w klatce piersiowej, nadmierną aktywnością układu współczulnego. Nadciśnienie jest oporne na leczenie i szybciej pojawiają się powikłana narządowe.

Choroby gruczołów wydzielania wewnętrznego

Poza zespołem Cushinga i chorobami nadnerczy do grupy tej zaliczamy również: akromegalię, nadczynność przytarczyc, zespół rakowiaka, nadczynność tarczycy, czasem również jej niedoczynność.

Choroby neurologiczne

Zespół Guillaina-Barrégo, tetraplegia, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, guz mózgu, uraz mózgu, rodzinna dysautonomia zaburzają prawidłową regulację przepływu krwi przez naczynia, kontrolowaną przez układ nerwowy.

Ciąża

Zwiększona ilość krwi w przebiegu ciąży oraz ucisk powiększającej się macicy na naczynia powoduje podwyższenie ciśnienia krwi. Nadciśnienie pojawia się w trzecim trymestrze. Może ono prowadzić do rozwoju stanu przedrzucawkowego, rzucawki, niedotlenienia płodu, przedwczesnego odklejenia łożyska lub porodu przedwczesnego.

Ostry stres

Nagłe podwyższenie wartości ciśnienia może pojawić się po oparzeniu, nagłym spadku poziomu glukozy, w okresie okołooperacyjnym, w abstynencji u osób uzależnionych, związane jest to z nagłym wyrzutem hormonów kory nadnerczy.

Hiperwolemia

Zwiększona ilość osocza, powoduje zwiększony ucisk krwi na naczynia, co bezpośrednio podwyższa ciśnienie, Nadciśnienie tętnicze mogą również powodować niektóre preparaty farmakologiczne, np.: doustna antykoncepcja, niesteroidowe leki przeciwzapalne i metale ciężkie.

Nadciśnienie wtórne u dzieci

U dzieci nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się w przypadku przekroczenia ciśnienia powyżej 95 centyla dla danej płci i wieku. Stwierdzenie nadciśnienia u dzieci zawsze wymaga wdrożenia głębszej diagnostyki, ponieważ w 90% przypadków (do 10. roku życia) nadciśnienie jest wynikiem innej choroby. U noworodków i niemowląt najczęstszą przyczyną nadciśnienia tętniczego są patologie naczyń nerwowych, koarktacja aorty. W przypadku pierwszych tygodni po urodzeniu jest to zwykle konsekwencja zakładania cewników do naczyń pępkowych i powikłań w postaci zakrzepicy żyły nerkowej.

W późniejszym wieku nadciśnienie jest zwykle związane z dysplazją warstwy mięśniowej tętnicy nerkowej. Za podwyższone wartości ciśnienia tętniczego mogą u dzieci również odpowiadać wrodzone choroby nadnerczy, guzy hormonalnie czynne (np. pheochromocytoma, guz wydzielający aminy katecholowe - adrenalinę i noradrenalinę) czy choroby miąższu nerek wywołane przewlekłym zapaleniem tego narządu. Leczenie nadciśnienia wtórnego (u dzieci i dorosłych) polega na odnalezieniu jego przyczyny i leczeniu choroby podstawowej. U dzieci stosuje się te same grupy leków w odpowiednio niższych dawkach.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Nadciśnienie wtórne

Koarktacja aorty

Koarktacja aorty to zwężenie aorty. Najczęstsza lokalizacja obejmuje zwężenie aorty w miejscu przyczepu więzadła tętniczego,...

Wady serca u dzieci

Wady serca u dzieci

Wady serca i układu krążenia to najczęstsze wady wrodzone, które występują u około 1% żywo urodzonych noworodków. Niewykryte w...

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze (Hypertensio arterialis) jest to choroba układu krążenia polegająca na stałym lub okresowym podwyższeniu...

Ciśnienie krwi i tętno

Ciśnienie krwi i tętno

W cyklu pracy serca wyróżniamy skurcz i rozkurcz. Podczas skurczu (systole) krew wyrzucana jest z komór do tętnic. W czasie...

Złośliwe nadciśnienie tętnicze

Złośliwe nadciśnienie tętnicze

Złośliwe nadciśnienie tętnicze to najcięższa postać nadciśnienia tętniczego będąca klasyfikowana jako stan naglący. Oznacza to,...

Tagi Nadciśnienie wtórne

Grupy Nadciśnienie wtórne

Grupa Nadciśnienie

Grupa Nadciśnienie

Grupa dla osób chorujących na nadciśnienie tętnicze. Ciężko jest się z tego schorzenia wyleczyć, ale o przebiegu i łagodzeniu objawów lub lekach zawsze można porozmawiać.

Grupa Wysokie ciśnienie

Grupa Wysokie ciśnienie

Grupa dla osób z wysokim ciśnieniem, gdzie wymienisz się doświadczeniem na temat przyczyn skoków ciśnienia, przyjmowanych lekach oraz naturalnych metodach obniżania wysokiego...

Grupa Skoki ciśnienia

Grupa Skoki ciśnienia

Martwisz się skokami ciśnienia? Skoki ciśnienia przytrafiają Ci się w nietypowych sytuacjach? Opowiedz o tym innym użytkownikom i poznaj ich historie. Dowiedz się skąd może brać...