Narkomania a zapalenie wsierdzia

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą będącą jednym z najcięższych powikłań u osób uzależnionych od narkotyków przyjmowanych drogą dożylną. W samych tylko Stanach Zjednoczonych osoby te stanowią 15-35% ogółu chorych na infekcyjne zapalenie wsierdzia. Śmiertelność zaś sięga na świecie niemal 10%. Choroba, mająca nawracający charakter, dotyczy w przeważającej części młodych osób, głównie mężczyzn. Wynika z wstrzykiwania bezpośrednio do strumienia krwi materiału zakaźnego (bez zachowania podstawowych zasad higieny).

Etiologia i patogeneza infekcyjnego zapalenia wsierdzia

W infekcyjnym zapaleniu wsierdzia dochodzi najczęściej do zajęcia zastawek (w kolejności częstości występowania): aortalnej, mitralnej i trójdzielnej. Dla narkomanów charakterystyczne jest zajęcie pierwotnie prawidłowych zastawek prawej połowy serca, w tym najczęściej - zastawki trójdzielnej (oddzielającej prawy przedsionek od prawej komory serca).

Czynnikiem odpowiedzialnym za infekcje jest w przeważającym odsetku bakteria kolonizująca skórę, gram dodatni gronkowiec (Staphylococcus aureus). Rzadziej Staphyloccocus epidermidis, Streptococcus viridans, enterokoki, Pseudomonas aeruginosa czy grzyby chorobotwórcze. Możliwe, że w patogenezie choroby odgrywają rolę również inne czynniki, jak bezpośrednie działanie uszkadzające zastawkę trójdzielną przez często zanieczyszczony wstrzykiwany materiał.

Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia podejrzewać należy u wszystkich pacjentów stosujących środki dożylne ze współwystępującą gorączką, o rozwoju sugerującym zatorowość płucną lub zatory części dystalnych kończyn. Gdy dochodzi do zajęcia zastawki trójdzielnej, oprócz gorączki, chory prezentuje początkowo suchy kaszel, duszność i ból w klatce piersiowej z cechami bólu opłucnowego o nagłym początku. Następnie może dojść do odkrztuszania śluzowo-ropnej lub podbarwionej krwią wydzieliny, zawierającej mikroorganizmy identyczne z wykrywanymi w badaniu posiewu krwi.

W badaniu pacjenta wysłuchać można szmer znad niedomykalnej zastawki trójdzielnej. Zdjęcie RTG klatki piersiowej, które na początku może być prawidłowe lub bez istotnych zmian, po kilku dniach może ujawnić obustronne, obwodowe nacieki z tendencją do wytwarzania jam (wypełnionych ropą i gazem).

W przypadku zajęcia zastawek lewej połowy serca do gorączki mogą dołączyć się niewydolność serca spowodowana zniszczeniem zastawek oraz mikrozatory obwodowych naczyń kończyn (w postaci wybroczyn krwi pod płytką paznokciową i pozostałych częściach palców). Te właśnie zmiany skórne (będące objawem dość wczesnym) u uzależnionego od narkotyków z gorączką i szmerem sercowym, mogą naprowadzić na właściwe rozpoznanie.

W wyniku rozsiewu patogenu drogą krwi dochodzi zwykle do zajęcia licznych narządów (co może utrudniać i opóźniać diagnozę):

  • nerek (może wystąpić hematuria, czyli obecność krwi w moczu, i proteinuria - obecność w moczu białek),
  • ośrodkowego układu nerwowego (zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych),
  • układu kostno-stawowego (zapalenie stawów, zapalenie kości i szpiku kostnego),
  • oka (zapalenie gałki ocznej),
  • zmian w innych lokalizacjach (tętniaki zapalne, mnogie ropnie narządów wewnętrznych).

Diagnostyka infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Zmiany powstałe na chorej zastawce (wegetacje) można stwierdzić przy pomocy echokardiografii wykonywanej przez skórę klatki piersiowej lub dużo bardziej czułej, przezprzełykowej (specjalną sondę wprowadza się do przełyku i przez jego ścianę uwidacznia się serce). Drobnoustrój odpowiedzialny za infekcję wykrywa się natomiast z hodowli pobranej od pacjenta krwi.

Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Leczenie infekcyjnego zapalenia wsierdzia wymaga przyjęcia chorego do szpitala. Po pobraniu krwi do badania bakteriologicznego należy bezzwłocznie rozpocząć empiryczne (tzn. na podstawie prezentowanych przez pacjenta objawów i podejrzenia klinicznego) leczenie antybiotykiem, które, głównie przy podejrzeniu zajęcia zastawek lewej strony serca, powinno być agresywne (z zastosowaniem silnych antybiotyków o szerokim zakresie działania) z jednoczasowym monitorowaniem czynności serca.

W leczeniu początkowym, do czasu uzyskania wyniku posiewu krwi, stosuje się m.in.: wankomycynę, gentamycynę, ryfampicynę (w przypadku obecności sztucznej zastawki), aminopenicylinę i aminoglikozydy. Czas leczenia farmakologicznego wynosi od czterech do sześciu tygodni.

Wskazania do leczenia operacyjnego nie powinny różnić się od wskazań dla pozostałych pacjentów i są to:

  • niewydolność serca w stopniu umiarkowanym bądź ciężkim, spowodowana nieprawidłowym funkcjonowaniem zastawki (naturalnej lub sztucznej), szczególnie lewej połowy serca,
  • brak skuteczności leczenia farmakologicznego (dodatnie wyniki posiewu krwi po 7-10 dniach antybiotykoterapii),
  • zakażenie nietypowym drobnoustrojem (jak grzyby, Coxiella, Brucella), również niereagującym na antybiotykoterapię lub Staphylococcus lugdunensis, który szybko prowadzi do uszkodzenia serca,
  • stwierdzenie w przebiegu choroby w sercu: tętniaka rzekomego, ropnia, zapalenia tkanki łącznej, przetoki, pęknięcia zastawki, zapalenia mięśnia sercowego czy zaburzeń przewodzenia,
  • obecność ponad 10 mm ruchomych wegetacji, powiększających się lub znacznie ograniczających przepływ krwi,
  • nawracająca zatorowość mimo stosowania właściwego leczenia farmakologicznego.

Decyzja o operacji w czynnym infekcyjnym zapaleniu wsierdzia musi być podjęta po dokładnym przeanalizowaniu stanu klinicznego pacjenta i ewentualnego ryzyka powikłań zatorowych w naczyniach ośrodkowego układu nerwowego. Ponadto, w przypadku zajęcia zastawki trójdzielnej zaleca się jej wymianę na naturalną zastawkę, pochodzącą od dawcy.

Lekarz Łukasz Galus

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Narkomania a zapalenie wsierdzia

Zapalenie wsierdzia

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu....

Wsierdzie

Wsierdzie jest to najbardziej wewnętrzna warstwa serca. W zasadzie, wsierdzie stanowi przedłużenie błony wewnętrznej naczyń...

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest groźną chorobą rozwijającą się w wyniku zakażenia wsierdzia, czyli wewnętrznej warstwy serca,...

Tagi Narkomania a zapalenie wsierdzia

Grupy Narkomania a zapalenie wsierdzia

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa dla osób z podejrzeniem lub po zapaleniu mięśnia sercowego. Porozmawiaj o objawach tego schorzenia, diagnostyce oraz leczeniu i rehabilitacji.

Grupa Narkotyki

Grupa Narkotyki

Grupa dla osób zmagających się z konsekwencjami zażywania narkotyków. Jakie zaburzenia ze strony układu krążenia fundują narkotyki? Opowiedz swoją historię i przeczytaj o innych.