Nerwica natręctw

Nerwica natręctw

Nerwica natręctw, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne lub inaczej zespół anankastyczny to zaburzenie psychiczne z grupy zaburzeń lękowych charakteryzujące się występowaniem u chorego natrętnych (obsesyjnych) myśli oraz zachowań przymusowych (kompulsyjnych). Modyfikacji tego schorzenia jest tak wiele, jak osób cierpiących na nie. Wszystko leży wśród przyczyn zaburzenia.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, czyli nerwica natręctw to choroba objawiająca się natrętnymi myślami, czyli obsesjami oraz przymusowo wykonywanymi czynnościami, czyli kompulsjami. Nieodłącznie towarzyszy im lęk. W przebiegu natręctw pojawia się także depresja, derealizacja, a czasem także autoagresja.

Nerwica natręctw jest dość szeroko rozpowszechniona w naszej populacji. Według szacunkowych badań liczba chorych stanowi 0,8-1% całej polskiej populacji.

Pacjentów z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi podzielić można na dwie odrębne grupy, w zależności od początku choroby:

  1. Pierwszą grupę stanowi populacja, u której choroba rozwija się stopniowo przez wiele lat. Pierwsze objawy pojawiają się u większości osób przed 20. rokiem życia, początkowo w postaci natrętnych myśli, z czasem dochodzą również kompulsje oraz ewentualnie kolejne obsesje. Z czasem także nastrój pacjenta ulega obniżeniu w miarę rezygnacji z prób walki z natręctwami. Rokowanie u tych pacjentów jest nie najlepsze. Ich stan może się jednak poprawić dzięki terapii behawioralnej oraz dzięki niektórym lekom przeciwdepresyjnym.
  2. Drugą grupę pacjentów stanowią ci, u których choroba rozpoczyna się w sposób nagły, często po porodzie, urazie psychicznym lub fizycznym. Z czasem zaburzenia ulegają jednak wyciszeniu, przy czym objawy mogą również trwać przez dłuższy czas lecz w niewielkim nasileniu.

Obsesje

Obsesje (z greckiego "obsessio" - osaczony) to wyjątkowo uporczywe, natrętne myśli lub wyobrażenia, których nie sposób się pozbyć. Pojawiają się zawsze w najmniej oczekiwanym momencie i pomimo wysiłku i chęci nie chcą ustąpić. Ponieważ pojawiają się wbrew woli chorego, budzą sprzeciw a jednocześnie uznawane są za własne.

Myślom tym często towarzyszy uczucie obniżonego nastroju i lęku. W celu zmniejszenia lęku chory często uzależnia się od substancji zmniejszających lęk lub na przykład od alkoholu. Ponieważ treść natręctw jest daleka od uznawanych norm, dlatego bardzo często powodują one duże poczucie winy, co czasem nasila objawy.

Wśród najczęściej opisywanych obsesji znajdują się:

  • obsesyjne wątpliwości, na przykład ciągłe analizowanie wykonywanych czynności prowadzące do kompulsyjnego sprawdzania,
  • obsesje dotyczące czystości ciała,
  • obsesje hipochondryczne, czyli częste myśli wyrażające lęk przed chorobą, śmiercią,
  • obsesje religijne, czyli szczególnie dokuczliwe, natrętne myśli bądź wyobrażenia zakłócające spokój w czasie modlitwy, medytacji,
  • obsesje seksualne, czyli myśli i wyobrażenia o treści erotycznej, mogą pojawiać się w sytuacjach intymnych, ale często stanowią treść obsesji religijnych,
  • obsesje kontrastowe, to znaczy nigdy nie realizowane agresywne zamiary wobec osób najbardziej kochanych, obdarzanych autorytetem.

Kompulsje

Kompulsje są to natrętne czynności, które bardzo często rozbudowywane są do całych serii rytualnych zachowań. Generalnie pojawiają się w reakcji na obsesyjne myśli. Ich zaniechanie lub skrócenie wywołuje ogromny lęk i poczucie dyskomfortu. Ważnym elementem zachowań kompulsyjnych jest przymus. Powtarzana czynność jest wykonywana bowiem pomimo faktu, że wcześniej została ona wykonana dobrze. Związane jest to z niemożnością przeciwstawienia się natrętnej myśli bądź czynności. Kompulsje zajmują bardzo dużo czasu i realizowane są pomimo braku akceptacji otoczenia. Niektóre z nich są uciążliwe tylko dla chorego, inne również dla jego najbliższych.

Przejawiają się one przede wszystkim jako:

  • mycie i czyszczenie, czyli potrzeba częstego mycia rąk, ciała, ubrania lub urządzeń codziennego użytku w obawie przed zarazkami,
  • kontrolowanie wykonanych wcześniej czynności, na przykład czy drzwi są zamknięte na klucz, czy kurki od gazu są zakręcone lub czy urządzenia elektryczne są wyłączone,
  • porządkowanie i układanie polegające na cyklicznym przestawianiu przedmiotów w najbliższym otoczeniu, towarzyszyć temu może dążenie do zachowania symetrii - w przypadku, gdy ktoś naruszy ten swoisty układ pojawia się przymus ponownego układania,
  • liczenie, na przykład mijanych w czasie podróży znaków drogowych, słupów telegraficznych czy konkretnych elementów krajobrazu,
  • przymus chodzenia określoną trasą, omijania pękniętych płytek chodnikowych czy stąpania tylko po nieparzystych stopniach schodów.

Osoby cierpiące z powodu natręctw mają świadomość, że źródłem problemu jest ich własny umysł. Kompulsje postrzegają jako zupełnie pozbawione logiki, aczkolwiek uparcie je realizują. Natręctwa, niczym magiczne rytuały mają zapobiegać nieszczęściom i w ten sposób uwalniać od lęku. Jednakże to właśnie lęk podtrzymuje błędne koło objawów, które z czasem opanowują prawie każdą dziedzinę życia.

Przyczyny zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych

By wyjaśnić przyczyny zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego wciąż prowadzonych jest bardzo wiele badań. Aktualnie istnieją jednak trzy teorie, które w pewien sposób tłumaczą etiologię choroby. Są to:

  1. Teoria biologiczna - opisuje, że objawom zaburzenia towarzyszą dysfunkcje neuroprzekaźnictwa przede wszystkim w obrębie tak zwanego układu serotoninergicznego oraz nieprawidłowa aktywność takich obszarów mózgu jak jądro ogoniaste, kora czołowa i kora obręczy.
  2. Teoria neurologiczna - wskazuje, że zaburzenie może pojawić się na skutek urazów czaszkowo-mózgowych, infekcji wirusowych mózgu czy też w przebiegu takich schorzeń neurologicznych jak epilepsja czy zespół Tourettea.
  3. Teorie psychologiczne - psychologia traktuje obsesje jako formę obrony przed myślami i pragnieniami, które kłócą się z uznawanymi zasadami i grożą wtargnięciem do świadomości. Obrona ta polega na nieświadomym przeniesieniu lęku z niepożądanej myśli na inną, która jest łatwiejsza do zniesienia. Kompulsje pełnią zatem rolę przebłagania. Przekonanie o naruszaniu przyjętych norm czy zakazów wywołuje lęk i poczucie winy. Natrętne rytuały są zatem sposobem na odpokutowanie i uwolnienie się od strachu.

Leczenie zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych

W ramach leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych stosuje się:

  • leki, takie jak grupa SSRI, neuroleptyki, beznodiazepiny, zastosowanie znajdują także substancje przeciwdrgawkowe, takie jak kwas walproinowy,
  • terapia psychologiczna i autoterapia,
  • metody neurochirurgiczne - stosowane są tylko w szczególnych przypadkach, kiedy leki i psychoterapia nie przynoszą oczekiwanych efektów, a objawy choroby są niezwykle uciążliwe. Stosuje się wtedy zabiegi neurochirurgiczne polegające na przerwaniu nieprawidłowych szlaków nerwowych odpowiednich obszarów mózgu.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Nerwica natręctw

Senność

Senność

Senność jest zjawiskiem naturalnym, pod warunkiem, że jest adekwatna do sytuacji i stanu danego człowieka. Nie zaskakuje nas ani...

Neurastenia

Neurastenia to jedna z postaci nerwicy. Termin ten jest używany coraz rzadziej z uwagi na ciągłe zmiany klasyfikacji i...

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne stosowane w farmakoterapii zaburzeń depresyjnych modulują transmisję neuronalną pomiędzy poszczególnymi...

Nerwice (zaburzenia lękowe)

Nerwice (zaburzenia lękowe)

Termin nerwice wychodzi z użycia, obecnie ten typ zaburzeń określa się jako zaburzenia lękowe. Zaburzenia lękowe to grupa...

Hipochondria

Hipochondria

Hipochondria należy do grupy zaburzeń świadomości. Dokładniej rzecz ujmując, jest to zaburzony sposób uświadamiania sobie samego...

Tagi Nerwica natręctw

Grupy Nerwica natręctw

Grupa Nerwica (serca, inne)

Grupa Nerwica (serca, inne)

Twoje życie to codzienna walka z nerwicą? Zmaganiom nie ma końca? Porozmawiaj o swoich dolegliwościach i metodach radzenia sobie z nerwicą z doświadczonymi użytkownikami.