Recenzja Choroba niedokrwienna serca, red. Wrześniewski, Włodarczyk

"Choroba niedokrwienna serca" - red. Kazimierz Wrześniewski, Dorota Włodarczyk.

Fragmenty recenzji wydawniczej prof. Ireny Heszen-Niejodek:

Z dużym zainteresowaniem zapoznałam się z zawartością recenzowanej pozycji. Dotyczy ona problematyki aktualnej i ważnej z kilku perspektyw: społecznej, naukowej i praktycznej. Wydaje się oczywiste, że poziom zachorowalności na chorobę niedokrwienną serca i konsekwencje tej choroby stanowią poważne problemy społeczne. Od strony poznawczej, problematyka związana z tą chorobą ma charakter interdyscyplinarny, przy czym psycholodzy są grupą uczestniczącą w badaniach z tego zakresu od wielu lat i posiadającą niekwestionowany wkład. Praktyka terapeutyczna okazała się wyjątkowo chłonna wobec wyników badań psychologicznych w tej dziedzinie.

Pierwszy redaktor proponowanej pozycji, prof. Kazimierz Wrześniewski jest czołową postacią w polskiej psychologii klinicznej, o dorobku cenionym także poza granicami kraju, posiada przy tym wyjątkowe doświadczenia związane z kardiologią, będące wynikiem dziesiątków lat badań. Skład autorski jest, odpowiednio do problematyki, interdyscyplinarny, obejmuje przede wszystkim psychologów, ale reprezentowane są także medycyna i socjologia. Autorami są zarówno osoby doświadczone, których prace znane są w kraju i za granicą, jak i przedstawiciele młodszego pokolenia. Warto także odnotować, że są to zarówno przedstawiciele praktyki, jak i środowisk akademickich, z wiodących ośrodków w kraju. Taki skład autorski gwarantuje, że w książce w odpowiednich proporcjach uwzględniona zostanie wiedza z różnych dziedzin, wątki teoretyczne i aplikacyjne, zagadnienia klasyczne i nowe.

Wstęp autorstwa K. Wrześniewskiego znakomicie wprowadza w problematykę książki, zawiera bowiem nie tylko zapowiedzi kolejnych artykułów, ale krótką historię działalności badawczej i praktycznej polskich psychologów związanych z kardiologią. Na podstawie wstępu czytelnik orientuje się w układzie książki, którą rozpoczyna prezentacja współczesnych metod leczenia medycznego, następnie przedstawione są problemy psychologiczne towarzyszące terapii medycznej, propozycja ram teoretycznych badań nad radzeniem sobie z tymi problemami przez chorych, wyniki badań oraz zagadnienia promocji zdrowia i psychoprofilaktyki w chorobie niedokrwiennej serca.

Artykuł K. Tymińskiej-Sędek: Nowoczesne metody leczenia choroby niedokrwiennej serca jest jasno napisany i przystępny dla osób bez wykształcenia medycznego.

W kolejnym artykule B. Gulla i J. Siwińska przedstawiają na podstawie bogatej literatury i własnego doświadczenia klinicznego psychologiczne konsekwencje inwazyjnych metod leczenia choroby niedokrwiennej serca. Nie mam żadnych propozycji poprawek tego artykułu, odznacza się on staranną redakcją, systematyczną prezentacją treści i co najważniejsze, Autorki wykazały się zrozumieniem sytuacji i problemów pacjentów.

Następny artykuł, którego autorem jest K. Wrześniewski, prezentuje interakcyjny model radzenia sobie ze stresem, proponowany jako dogodny układ teoretyczny w badaniach nad problemami psychologicznymi pacjentów kardiologicznych. Model ten, zawierający spory ładunek myśli Autora, jest jednocześnie zakorzeniony we współczesnych koncepcjach radzenia sobie ze stresem, zwłaszcza w teorii Lazarusa i Folkman. W komentarzu do koncepcji stresu tych autorów, K. Wrześniewski pisze na s. 4 "... w takim ujęciu, o wystąpieniu stresu decyduje ocena jednostki, a nie obiektywne cechy sytuacji ...", zapowiadając powrót do kłopotliwego problemu subiektywizacji zjawiska stresu w ujęciach poznawczych.

W trzech kolejnych artykułach przedstawiono studia empiryczne wykonane w ramach integracyjnego modelu radzenia sobie ze stresem. W pierwszym z nich, napisanym przez A. Jakubowską-Winecką, wiodącym zagadnieniem jest rola stylu radzenia sobie dla wyboru strategii radzenia sobie. Można jednak uznać, że zostało zastosowane podejście interakcyjne, (uwzględniające zarówno czynniki osobowe, jak i sytuacyjne), ponieważ w podłużnych badaniach uwzględniono także różne właściwości sytuacji stresowej w różnych fazach rehabilitacji po zawale serca. Autorka doskonale radzi sobie ze stwierdzonymi rozbieżnościami treściowymi w obrębie związków styl-strategie, wykazując dużą pomysłowość w wysuwaniu hipotez interpretacyjnych.

Kolejny artykuł autorstwa D. Włodarczyk dotyczy związków między oceną sytuacji stresowej, której w koncepcji Lazarusa przypisuje się kluczowe znaczenie a psychologicznym funkcjonowaniem chorych po zawale serca. W artykule przedstawione są zarówno dane z literatury dotyczące tego zagadnienia, jak i wyniki własnych badań. Badania odznaczają się szerokim zakresem, poprawnością metodologiczną i zastosowaniem zaawansowanej statystyki. Godny pochwały jest fakt, że Autorka stosując do oceny psychologicznego funkcjonowania pacjentów trzy kwestionariusze, ostateczne wskaźniki tego funkcjonowania opracowała na podstawie analizy czynnikowej. Pozwoliło to na uniknięcie powszechnego błędu polegającego na traktowaniu szczegółowych wskaźników jakby były od siebie niezależne, mimo istniejących między nimi korelacji.

M. Guzowska podejmuje w swoim artykule interesujący, a dosyć dotychczas zaniedbywany w obszarze badań nad stresem wątek represyjnego stylu radzenia sobie. Zainteresowania Autorki koncentrują się przy tym na związku pomiędzy tym stylem a postawą wobec choroby u osób po zawale serca. W artykule przedstawiono własne badania, które podobnie jak prace dwóch poprzednich autorek z zespołu K. Wrześniewskiego miały szeroki zakres i odznaczają się starannością analizy statystycznej.

Bardzo interesujący jest następny artykuł T. Ostrowskiego, którego nowatorstwo polega na wykorzystaniu perspektywy egzystencjalnej w badaniach problemów psychologicznych związanych z chorobą niedokrwienną serca. Rozważania teoretyczne Autora ukazują możliwości i ograniczenia w zastosowaniu koncepcji Frankla w badaniach psychologicznych.

Nowatorstwo artykułu B. Bętkowskiej-Korpały polega na podjęciu zagadnienia roli Wzoru zachowania A w prewencji wtórnej choroby niedokrwiennej serca. Interesujący jest status WZA w planie własnych badań, w którym pełni on funkcję zmiennej pośredniczącej pomiędzy wybranymi właściwościami osobowości a efektami zabiegu PTCA. W podłużnych badaniach analizowano zmiany WZA w okresie po zabiegu, uwarunkowania tych zmian, ich związek z powodzeniem zabiegu oraz strukturę WZA u osób różniących się skutecznością zabiegu. Interesującym pomysłem jest koncentracja na zmianach WZA, chociaż okazało się, że kierunek tych zmian (wzrost lub spadek wartości WZA) nie wykazuje związku z powodzeniem zabiegu.

Bardzo wartościowym wkładem do recenzowanej pracy jest artykuł Z. Słońskiej na temat promocji zdrowia w kontekście systemowych uwarunkowań zapobiegania chorobie niedokrwiennej serca. Artykuł ma przemyślaną, logiczną strukturę, odznacza się potoczystością wywodu i co najważniejsze, wnosi nowe treści w postaci systemowego podejścia do zapobiegania ChNS.

Ostatni artykuł napisany przez H. Sęk i K. Woronkiewicz zajmuje się podobną problematyką, Autorki koncentrują się jednak na szczegółowym zagadnieniu roli edukacji zdrowotnej w prewencji drugiego stopnia. W artykule przedstawiono wyniki badań nad skutecznością oddziaływań interwencyjnych, z udziałem grupy kontrolnej. Uzyskane dane ilustrują skuteczność specjalnie zorganizowanych oddziaływań edukacyjnych, choć byłyby bardziej przekonywające, gdyby przytoczyć wskaźniki istotności różnic pomiędzy dwoma grupami uczestniczącymi w badaniach.

Recenzowana książka zasługuje na bardzo wysoką ocenę. Jest to pozycja pod wieloma względami wyjątkowa. Przedstawia szeroki zakres zagadnień, z przewagą problematyki psychologicznej, ale z uwzględnieniem także problemów medycznych i socjologicznych. Pomimo licznego i różnorodnego zespołu autorskiego, dzięki odpowiedniemu uporządkowaniu zagadnienia te układają się w pewną całość, stanowiącą kompletne źródło wiedzy na temat tytułowej problematyki. Znajdujemy w książce zarówno zagadnienia klasyczne, jak Wzór zachowania A, ale głównie nowe ujęcia i aktualne problemy praktyki. Wiodącym paradygmatem psychologicznym jest współczesna teoria stresu i radzenia sobie, książka przedstawia też aktualną wiedzę medyczną na temat etiologii choroby niedokrwiennej serca i jej leczenia.

Książka może liczyć na bardzo szeroki krąg odbiorców. Obok lekarzy, psychologów, socjologów i studentów wymienionych kierunków, będą to pacjenci, którzy coraz częściej sięgają po literaturę fachową, a także osoby zagrożone chorobą niedokrwienną serca.

fragmenty recenzji wydawniczej prof. Ireny Heszen-Niejodek

Artykuły Recenzja Choroba niedokrwienna serca, red....

Choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) Choroba niedokrwienna serca (IHD, ischaemic heart disease, Angina pectoris, dławica piersiowa, choroba wieńcowa) to objawowy...

Miażdżyca (blaszka miażdżycowa) Powstawanie blaszki miażdżycowej w świetle naczyń wieńcowych jest przyczyną choroby niedokrwiennej serca. Wyróżniamy różne...

Tagi Recenzja Choroba niedokrwienna serca, red....