Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą rozwijającą się w wyniku zakażenia patogenami, najczęściej bakteryjnymi, ale również innymi, jak grzyby czy bakterie atypowe: chlamydie, mikoplazmy i riketsje struktur wsierdzia, czyli wewnętrznej części serca, a najczęściej zastawek serca.

Obraz kliniczny infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Objawy, nazywane inaczej obrazem klinicznym różnią się, w zależności od tego, czy zajęta jest "prawa część serca" czy "lewa część serca". Pod pojęciem prawa część serca, mamy na myśli prawy przedsionek oraz prawą komorę oraz uchodzący z niej pień płucny. Są one odpowiedzialne za tak zwane "małe krążenie" czyli wyprowadzanie nienatlenowanej krwi z serca do płuc, która powraca następnie do lewego serca, już natlenowana i jest przez nie pompowana do "dużego krążenia", czyli do całego organizmu. W związku z odmienną (chociaż nierozłączną) funkcją prawej i lewej części serca wynikają odmienne konsekwencje zajęcia ich struktur w procesie infekcyjnego zapalenia wsierdzia.

W przypadku zajęcia prawej części serca dominują objawy zapalenia płuc (rzadziej niewydolności prawej komory serca). Objawy te obejmują dreszcze, gorączkę oraz objawy takie jak ból w klatce piersiowej, kaszel (najczęściej suchy), krwioplucie czy duszność oraz przyspieszenie oddechu i czynności serca. Wyjątkowo rzadko natomiast występują objawy obwodowe oraz szmery związane z niedomykalnością zastawek prawego serca.

Natomiast w przypadku zajęcia lewej części serca dominują objawy zaburzeń krążenia obwodowego w postaci zatorowości oraz objawy związane z upośledzeniem funkcji zastawek (aortalnej oraz mitralnej) w postaci, między innymi, niewydolności lewokomorowej serca.

Objawy ogólne infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Zdecydowana większość chorych zgłasza podwyższoną temperaturę ciała. Może to być wysoka gorączka z dreszczami lub przedłużający się stan podgorączkowy, któremu towarzyszą np. nocne poty. Stanowi takiemu może towarzyszyć ogólne złe samopoczucie oraz osłabienie, ból stawów, mięśni oraz brak apetytu i utrata masy ciała.

Wspomnianymi już towarzyszącymi objawami mogą być także duszność oraz kaszel. W zależności od konsekwencji choroby, jak np. zatorów powstających przy infekcyjnym zapaleniu wsierdzia lewej części serca, może pojawić się ból różnych okolic ciała. Może on dotyczyć brzucha, pleców (związany z zatorowością tętnic nerkowych, krezkowych), klatki piersiowej (zatory w płucach) czy kończyn dolnych.

W badaniu przedmiotowym, czyli wykonywanym przez lekarza badaniu, stwierdza się u większości pacjentów szmery nad sercem świadczące najczęściej o niedomykalności zastawek mitralnej lub aortalnej. Są one skutkiem uszkodzenia budowy zastawek, co generuje omawiane dźwięki podczas przepływu krwi.

Infekcyjnemu zapaleniu wsierdzia często towarzyszą również objawy niewydolności serca, wynikające głównie z uszkodzenia zastawek, co powoduje np. cofanie się pompowanej przez serce krwi i nieefektywność jego pracy. Objawia się to w różny sposób, zależny zwłaszcza od stopnia nasilenia niewydolności. Najbardziej typowe są: zmniejszona tolerancja wysiłku, duszność, kaszel (przeważnie suchy), nykturia, czyli konieczność nocnego oddawania moczu, obrzęki grawitacyjne (czyli zlokalizowane w najniżej położonych częściach ciała), płyn przesiękowy w jamach ciała np. opłucnej, bladość i ochłodzenie kończyn.

W 30-40% przypadków chorych pojawiają się także dolegliwości neurologiczne, wynikające z zatorów osiągających ośrodkowy układ nerwowy. Objawy te najczęściej występują w infekcyjnym zapaleniu wsierdzia spowodowanym przez Staphylococcus aureus.

Stosunkowo rzadko mogą wystąpić także obwodowe objawy naczyniowe, to znaczy:

  • wybroczyny na skórze,
  • wybroczyny po paznokciami,
  • guzki Moslera - czerwone, bolesne guzki na palcach rąk i stóp,
  • plamki Rotha - wybroczyny na siatkówce z bladym środkiem,
  • zmiany Janewaya - niebolesne plamy krwotoczne na dłoniach i podeszwach.

W przypadku długo trwających zapaleń wsierdzia może dojść do zmian w wyglądzie palców rąk, nazywanych "pałeczkowatymi palcami" (zmiany te zachodzą w bliżej nie poznanym mechanizmie) oraz zmian zabarwienia skóry o charakterze "kawy z mlekiem".

Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia w badaniach dodatkowych

W badaniach laboratoryjnych krwi można stwierdzić wykładniki stanu zapalnego, takie jak:

  • przyspieszone opadanie czerwonych krwinek, czyli zwiększone OB,
  • zwiększone stężenie białka C-reaktywnego, czyli CRP,
  • zwiększone stężenie fibrynogenu,
  • zwiększoną ilość białych krwinek czyli leukocytozę, z przewagą neutrofili, których dominacja charakterystyczna jest dla zakażeń bakteryjnych,
  • niedokrwistość.

Należy podkreślić, że wszystkie wymienione zmiany świadczące o toczącym się procesie zapalnym nie są w żadnym wypadku specyficzne dla omawianej choroby. Ich zmiany następują w wielu procesach o charakterze zapalnym. Niezwykle ważnym badaniem w diagnostyce infekcyjnego zapalenia wsierdzia jest echokardiografia (echo serca). Pozwala ono wykazać zmiany w budowie zastawek i wynikające z nich konsekwencje w funkcjonowaniu (np. przecieki krwi), wegetacje bakterii przytwierdzone do wsierdzia oraz powikłania okołozastawkowe, takie jak ropnie, tętniaki rzekome czy przetoki wewnątrzsercowe.

EKG pozwala natomiast wykryć zmiany będące konsekwencjami zapalenia wsierdzia, takie jak zaburzenia przewodnictwa czy zmiany niedokrwienne spowodowane zatorowością naczyń wieńcowych.

Niezwykle ważne w procesie diagnostycznym są posiewy bakteriologiczne krwi pozwalające określić patogen, będący przyczyną choroby oraz antybiogramy pozwalające określić lekowrażliwość wykrytych bakterii.

Lekarz Łukasz Galus

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Zapalenie wsierdzia

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu....

Wsierdzie

Wsierdzie jest to najbardziej wewnętrzna warstwa serca. W zasadzie, wsierdzie stanowi przedłużenie błony wewnętrznej naczyń...

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest groźną chorobą rozwijającą się w wyniku zakażenia wsierdzia, czyli wewnętrznej warstwy serca,...

Tętniak zapalny

Tętniak zapalny

U 10% pacjentów z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia dochodzi do powikłań mózgowych. Około ¼ tych powikłań stanowi tętniak...

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą będącą jednym z najcięższych powikłań u osób uzależnionych od narkotyków...

Przetoka dializacyjna

Przetoka dializacyjna, czyli sztuczne połączenie tętnicy z żyłą, umożliwiające pobór i zwrot krwi, stanowi podstawową formę...

Tagi Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Grupy Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Grupa Duszność

Grupa Duszność

Grupa dla osób cierpiących na napady duszności zarówno na tle nerwowym jak i kardiologicznym. Dowiedz się od innych użytkowników jak się zachować w trakcie ataku oraz jak z nim...

Grupa Gorączka

Grupa Gorączka

Często dopada Cię gorączka? A może chronicznie masz podwyższoną temperaturę? Zastanawiasz się co to może być za choroba? Porozmawiaj o tym i innych sprawach związanych z gorączką...

Grupa Kaszel

Grupa Kaszel

Grupa dla osób zmagających się z kaszlem suchym, mokrym, przewlekłym czy też powodującym duszności. Poznaj przyczyny oraz metody leczenia kaszlu. Dowiedz się przy jakich chorobach...