Objawy zapalenia mięśnia sercowego

Objawy zapalenia mięśnia sercowego

Klinicznie zapalenie mięśnia sercowego jest jednostką bardzo zróżnicowaną, dlatego też nie ma niestety objawów typowych, które umożliwiłyby postawienie szybkiego i oczywistego rozpoznania. Obraz kliniczny jest ponadto uzależniony od czynnika sprawczego, nasilenia procesu zapalnego i odporności organizmu.

Podejrzenie zapalenia mięśnia sercowego pojawia się szczególnie wtedy, gdy u młodej, dotąd zdrowej osoby, pojawiają się nagle dolegliwości kardiologiczne.

Naturalny przebieg zapalenia mięśnia sercowego

Tak jak i objawy, tak przebieg może być zróżnicowany - obserwuje się zarówno postacie bezobjawowe, jak i przebiegające gwałtownie kończące się zgonem. W większości rozpoznanych przypadków przebieg jest średnio ciężki. Warto pamiętać, iż najprawdopodobniej dużo jest nierozpoznanych zachorowań ze względu na przebieg bezobjawowy, niepozostawiający trwałych śladów. Zdecydowanie gorszy przebieg obserwuje się u chorych z zaburzeniami odporności. W ciężko przebiegających przypadkach zapalenia mięśnia sercowego szybko narasta niewydolność serca, która prowadzi do kardiomiopatii rozstrzeniowej.

Podmiotowe objawy zapalenia mięśnia sercowego

Charakterystyczne jest, iż zbierając wywiad stwierdza się niedawne przebycie zakażenia wirusowego, najczęściej górnych dróg oddechowych lub układu pokarmowego.

Najczęściej chorym doskwiera ograniczenie wydolności fizycznej, zmęczenie i duszność. Duszność może ujawniać się tylko podczas wysiłku (duszność wysiłkowa), a w przypadku ciężkiej niewydolności serca również w spoczynku (duszność spoczynkowa).

Mogą występować nietypowe bóle w klatce piersiowej, a także dolegliwości wynikające z zaburzeń rytmu serca (szybkie lub wolne bicie serca), np. kołatanie serca, które mogą prowadzić do omdleń, a w niektórych przypadkach nawet do nagłego zgonu.

Przedmiotowe objawy zapalenia mięśnia sercowego

Objawy przedmiotowe są to odchylenia, które lekarz może stwierdzić podczas badania.

Objawy niewydolności serca w badaniu to np.: bladość i ochłodzenie skóry kończyn, obrzęki kończyn dolnych, tachykardia i III ton serca, mała różnica między wartościami ciśnienia skurczowego a rozkurczowego, nadmierne wypełnienie żył szyjnych, szmery dodatkowe u podstawy płuc, płyn w jamie opłucnej lub brzusznej i inne. Tachykardia wyraźnie nasila się już po niewielkich wysiłkach fizycznych (poruszanie się w łóżku, próba siadania) i utrzymuje się po nich przez dłuższy czas.

Kolejną grupą objawów, które mogą towarzyszyć zapaleniu mięśnia sercowego są związane z zapaleniem osierdzia, jeżeli ono występuje. Najczęściej jest to tarcie osierdziowe. Objawy zatoru obwodowego mogą być pierwszym objawem zapalenia mięśnia sercowego, np. wybroczyny skórne i podpaznokciowe.

Postacie zapalenia mięśnia sercowego

Można wyróżnić dwie klasyfikacje zapalenia mięśnia sercowego, dzielące je ze względu na dominujące objawy lub na przebieg choroby.

Podział ze względu na dominujące objawy:

  • zapalenie mięśnia serca o przebiegu bezobjawowym - może być rozpoznane na podstawie zmian EKG,
  • zapalenie mięśnia serca i osierdzia,
  • zapalenie mięśnia serca z dolegliwościami typu dławicowego, co może imitować zawał serca,
  • postać klasyczna zapalenia mięśnia serca tj. kardiomiopatia zastoinowa z zaburzeniami rytmu,
  • zapalenie mięśnia serca w postaci objawów ogólnych,
  • zapalenie mięśnia serca przejawiające się zaburzeniami rytmu.

Podział ze względu na przebieg:

  • przebieg piorunujący - nagły początek i gwałtowne narastanie objawów aż do wstrząsu kardiogennego włącznie; zwykle konieczna jest hospitalizacja pacjenta na oddziale specjalistycznym; zapalenie ustępuje samoistnie lub prowadzi do zgonu,
  • przebieg ostry - mniej wyraźny początek i mniej dokuczliwe objawy, które czasem mijają po kilku tygodniach lub miesiącach, ale u części chorych mogą doprowadzić do kardiomiopatii rozstrzeniowej,
  • przebieg podostry - przewlekły przebieg - nie do odróżnienia od kardiomiopatii rozstrzeniowej, trudny do określenia początek i niezidentyfikowana pierwotna przyczyna; najczęściej prowadzi do zaawansowanej niewydolności serca.

Diagnostyka zapalenia mięśnia sercowego

Podstawowe badania krwi - aż u 3/4 chorych obserwuje się przyspieszony opad krwinek (OB), u około połowy występuje leukocytoza z przewagą neutrofilów. Ponadto: wzrost stężenia sercowej troponiny lub troponiny I w osoczu, zwiększona aktywność CK oraz CK-MB. Dlatego należy różnicować ostre zapalenie ze świeżym zawałem mięśnia sercowego, który może dawać podobne objawy bólowe i wzrost enzymów martwicy mięśnia sercowego. Przy zapaleniu o etiologii wirusowej obecne są przeciwciała AMLA, ASA.

Elektrokardiografia (EKG) - zapis prawie zawsze jest nieprawidłowy, charakterystyczne są zmiany w zakresie odcinka ST i załamka T (np. obniżenie odcinka ST, spłaszczenie i/lub odwrócenie załamka T), obniżona amplituda zespołów QRS, co występuje w wielu odprowadzeniach, ponieważ proces zapalny dotyczy na ogół całego mięśnia sercowego. Obserwowane zaburzenia rytmu to tachy/bradykardia, skurcze dodatkowe, tachyarytmie komorowe, zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, zaburzenia przewodzenia śródkomorowego. Badanie EKG powinno być powtarzane parokrotnie w odstępach kilkudniowych. Zdarzają się przypadki zmian zapalnych w mięśniu sercowym o przebiegu elektrokardiograficznie niemym.

Badanie RTG klatki piersiowej - na ogół daje prawidłowy obraz sylwetki serca. W razie odchyleń stwierdza się: powiększenie sylwetki serca, objawy zastoju w krążeniu płucnym, płyn w worku osierdziowym.

Echokardiografia - choć w większości przypadków nie daje wskazówek do rozpoznania choroby pomaga zidentyfikować chorych na zapalenie mięśnia sercowego o przebiegu piorunującym (upośledzenie funkcji skurczowej mięśnia sercowego lub zaburzenia odcinkowej kurczliwości). Może być obecny płyn w worku osierdziowym.

Rezonans magnetyczny - pozwala wykryć obrzęk i uszkodzenie mięśnia sercowego, jednak ma tylko znaczenie pomocnicze.

Biopsja endomiokardialna (pobranie fragmentu tkanki do badań histopatologicznych) - badanie rzadko wykonywane, ma znaczenie pomocnicze. Wskazaniem może być zaawansowana niewydolność serca, nawracający częstoskurcz komorowy lub migotanie komór. Obecne jest uszkodzenie i martwica włókien mięśnia sercowego oraz nacieczenie limfocytowe tkanki śródmiąższowej.

Koronarografia - w wielu przypadkach zapalenie mięśnia sercowego jest trudne do rozróżnienia z zawałem serca, dlatego wykonuje się wtedy koronarografię, gdzie obraz tętnic wieńcowych będzie prawidłowy.

Scyntygrafia mięśnia sercowego - wykazuje wzmożone gromadzenie się znacznika radioizotopowego, jednak nie jest to charakterystyczne tylko dla zapalenia mięśnia sercowego.

Lekarz Magdalena Kowalska

"Choroby wewnętrzne" pod redakcją prof. dr hab. Andrzeja Szczeklika, TOM I, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Objawy zapalenia mięśnia sercowego

Zapalenie mięśnia sercowego

Zapalenie mięśnia sercowego dotyczący komórek mięśniowych, naczyń i tkanki śródmiąższowej. Ze względu na przyczynę wywołującą...

Zapalenie wsierdzia

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu....

Zaciskające zapalenie osierdzia

Zaciskające zapalenie osierdzia jest groźnych, choć rzadkim, powikłaniem przewlekłego zapalenia osierdzia. Powikłanie to...

Tagi Objawy zapalenia mięśnia sercowego

Grupy Objawy zapalenia mięśnia sercowego

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa dla osób z podejrzeniem lub po zapaleniu mięśnia sercowego. Porozmawiaj o objawach tego schorzenia, diagnostyce oraz leczeniu i rehabilitacji.