Praca serca

Serce w czasie spoczynku wykonuje 70-75 skurczów na minutę. Objętość krwi wyrzucana z jednej komory podczas skurczu wynosi ok. 70 ml, zatem objętość wyrzutowa w spoczynku wynosi ok. 5 l/min.

Częstość skurczów serca reguluje układ nerwowy. Wzrost aktywności układu współczulnego - przyspiesza czynność serca, a wzrost aktywności włókien przywspółczulnych - zwalnia.

Pracę serca opisuje cykl sercowy. Wyróżniamy w nim dwie fazy:

  1. faza rozkurczu - w czasie jej trwania występuje okres szybkiego napełniania komór, później okres wolnego napełniania komór i pod koniec skurcz przedsionka. Zjawiska te powodują wypełnienie komór krwią.
  2. faza skurczu - rozpoczyna się od zamknięcia zastawek przedsionkowo-komorowych, wzrostu ciśnienia w komorze w czasie fazy skurczu izowolumetrycznego, otwarcia zastawek aorty i tętnicy płucnej, wyrzutu krwi i fazy rozkurczu izowolumetrycznego komór.

Skurcz komór (systole) powoduje zamknięcie zastawek przedsionkowo-komorowych, co zapobiega cofaniu się krwi do przedsionków. Jednocześnie zastawka aorty i zastawka pnia płucnego są otwarte, umożliwiając wydostanie się krwi na obwód.

W czasie rozkurczu komór (diastole) mają miejsce zjawiska odwrotne. Zastawki przedsionkowo-komorowe otwierają się (krew napływa do komór), a zastawki aorty i pnia płucnego zostają zamknięte, co zapobiega cofaniu się krwi z tych naczyń.

Objętość wyrzutowa serca to objętość krwi wyrzucana do aorty w jednym cyklu skurczowym serca. Zmienia się ona zależnie od kurczliwości komór, ciśnienia tętniczego i objętości krwi w komorze na początku skurczu. U zdrowego człowieka wynosi ona 70 do 80 ml.

Objętość końcowo-rozkurczowa to objętość krwi znajdująca się w lewej komorze pod koniec rozkurczu. U zdrowej osoby wynosi ona 110 do 120 ml. Wnioskując z wyżej podanych objętości, można wywnioskować, iż nie cała krew wydostaje się z komory w czasie skurczu. Wykorzystuje się to do obliczania frakcji wyrzutowej lewej komory, która jest ważną cechą kliniczną. Jest to procent objętości wyrzutowej do objętości końcowo-rozkurczowej. U zdrowej osoby wynosi około 70%.

Skurcz i rozkurcz możliwe są dzięki automatyzmowi serca zapewnionemu przez układ bodźcotwórczo-przewodzący serca. Składają się na niego: węzeł zatokowo-przedsionkowy (SA), pęczki międzywęzłowe (przedni, tylny, środkowy), węzeł przedsionkowo-komorowy (AV), pęczek przedsionkowo-komorowy (zwany także pęczkiem Hisa), odnogi pęczka Hisa (prawa i lewa) i włókna Purkiniego zatopione między komórkami mięśniowymi. Również same komórki mięśniowe mają właściwość automatycznego kurczenia się, gdy wyższe ośrodki ulegną zniszczeniu. Węzeł zatokowo-przedsionkowy nadaje zdrowemu sercu rytm 60 do 100 skurczów na minutę.

Przepływ krwi w sercu daje zjawiska osłuchowe nazywane tonami serca. Skurcz komór, podczas którego strumień krwi uderza w zamknięte zastawki przedsionkowo-komorowe, słyszalny jest jako pierwszy (skurczowy ton serca). Uderzenie krwi cofającej się w aorcie i pniu płucnym, która natrafia na zamknięte zastawki - odpowiednio aorty i p. płucnego - słyszalne jest jako drugi (rozkurczowy ton serca).

W przypadku zauważenia wszelkich nieprawidłowości w pracy serca należy skontaktować się z lekarzem. Warto jednak zawsze pamiętać o profilaktyce chorób serca, czyli pamiętać o zdrowej diecie i regularnej aktywności fizycznej.

Dominik Siutka

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Praca serca

Anatomia serca

Anatomia serca

Serce (cor s. cardia) jest narządem ośrodkowym układu naczyniowego określanym przez anatomów jako mięsień wydrążony, odgrywający...

Ciśnienie krwi i tętno

Ciśnienie krwi i tętno

W cyklu pracy serca wyróżniamy skurcz i rozkurcz. Podczas skurczu (systole) krew wyrzucana jest z komór do tętnic. W czasie...

Rytm zatokowy

Rytm zatokowy to prawidłowy rytm zdrowego serca. Pobudzenie powstaje w węźle zatokowym, następnie rozprzestrzenia się po...

Wskaźnik sercowy

Wskaźnik sercowy (Cardiac Index - CI) jest jednym z parametrów hemodynamicznych oceniających pracę serca jako pompy. Wskaźnik...

Tagi Praca serca

Grupy Praca serca

Grupa Nadciśnienie

Grupa Nadciśnienie

Grupa dla osób chorujących na nadciśnienie tętnicze. Ciężko jest się z tego schorzenia wyleczyć, ale o przebiegu i łagodzeniu objawów lub lekach zawsze można porozmawiać.

Grupa Niskie ciśnienie

Grupa Niskie ciśnienie

Porozmawiaj o przyczynach i konsekwencjach spadku ciśnienia oraz o tym jak radzić sobie przy przewlekłym niskim ciśnieniu. Podziel się swoimi doświadczeniami i poznaj historie...

Grupa Ciśnieniomierz

Grupa Ciśnieniomierz

Podziel się swoimi opiniami dotyczącymi różnych typów ciśnieniomierzy oraz metod pomiaru ciśnienia krwi.