Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest groźną chorobą rozwijającą się w wyniku zakażenia wsierdzia, czyli wewnętrznej warstwy serca, najczęściej w obrębie jego zastawek: płucnej, dwudzielnej (mitralnej), trójdzielnej i aortalnej.

Przyczyny zapalenia wsierdzia

W ponad 90% przypadków przyczyną infekcyjnego zapalenia wsierdzia są bakterie: najczęściej paciorkowce (np. S. faecalis), gronkowce (np. Staphylococcus auresus), enterokoki (np. Enterococcus faecalis) czy bakterie Gram-ujemne należące do grupy HACEK (Enterobacteriaceae, np. Salmonella, Pseudomonas sp., Neisseria sp.). Zdarza się także, że infekcja wsierdzia ma charakter grzybiczy (poniżej 1%). Do najczęstszych patogenów z tej grupy zaliczamy Candida albicans czy Aspergillus sp..

Czynniki ryzyka zapalenia wsierdzia

Istnieje także cały szereg czynników/chorób predysponujących do rozwoju infekcyjnego zapalenia wsierdzia oraz zwiększających jego ryzyko. Oto niektóre z nich:

  • wrodzone wady serca,
  • wypadanie płatka zastawki mitralnej z towarzyszącą niedomykalnością,
  • choroby serca, takie jak: kardiomiopatie przerostowe, wady serca na podłożu zwyrodnieniowym,
  • dożylne podawanie narkotyków - dotyczy młodej populacji, zwłaszcza mężczyzn; z charakterystycznym zajęciem zastawek prawej części serca (czyli zastawki płucnej oraz trójdzielnej). Infekcyjne zapalenie wsierdzia wśród narkomanów często nawraca. Jest wywoływane głównie przez gronkowca złocistego,
  • protezy zastawkowe - w tym przypadku infekcyjne zapalenie wsierdzia rozwija się najczęściej w 5-6 tygodniu po operacji. Najczęstszymi patogenami są: S. epidermidis, S. ureus oraz Candida sp.,
  • choroby i stany z obniżoną odpornością i ułatwionym wnikaniem patogenów: cukrzyca, oparzenia, wprowadzone kaniule donaczyniowe czy chorzy w podeszłym wieku.

Powikłania zapalenia wsierdzia

Powikłania w infekcyjnym zapaleniu wsierdzia są bardzo poważne. Ryzyko zgonu największe jest w przypadku rozwoju zakażenia na wszczepionej sztucznej zastawce. Stan taki jest najczęściej wskazaniem do jej usunięcia i zastąpienia nową. Wśród chorych z zapaleniem naturalnej zastawki śmiertelność również jest wysoka i waha się od 4-16% w przypadku infekcji paciorkowcowej, do ponad 80% w przypadku infekcji grzybiczej.

Do następstw infekcyjnego zapalenia wsierdzia należą między innymi:

  • miejscowe niszczenie wsierdzia i aparatu zastawkowego,
  • przedziurawienie płatka zastawki lub pęknięcie struny ścięgnistej,
  • zaburzenia rytmu i przewodzenia serca, zapalenie mięśnia sercowego,
  • ostra niedomykalność zastawki,
  • powstawanie okołozastawkowych ropni, tętniaków i przetok.

Istnieje również cały szereg powikłań obwodowych, takich jak:

  • incydenty zatorowe, najczęściej u chorych z dużymi i ruchomymi wegetacjami bakteryjnymi,
  • powikłania płucne,
  • ostra niewydolność nerek spowodowana chorobą podstawową lub antybiotykoterapią.

Zapobieganie infekcyjnemu zapaleniu wsierdzia

Wysoka śmiertelność oraz groźne powikłania, a także wiedza odnośnie istnienia grup podwyższonego ryzyka sprawiają, że powstała profilaktyka redukująca ryzyko omawianej choroby u zagrożonych osób. Formę zapobiegania stosuje się u osób poddawanych zabiegom operacyjnym, podczas których istnieje ryzyko wprowadzenia do krwiobiegu patogennych bakterii, mogących z powodów wymienionych wcześniej wywołać zapalenie wsierdzia. Do zabiegów tych zaliczamy interwencje w obrębie jamy ustnej (np. ekstrakcja zęba, zabiegi w obrębie przyzębia, leczenie kanałowe zęba, implantacja zęba), zabiegi w obrębie dróg oddechowych (usunięcie migdałków), w obrębie układu moczowo-płciowego (np. cewnikowanie moczowodu, cystoskopia, biopsja gruczołu krokowego lub dróg moczowych) oraz w obrębie układu pokarmowego.

W przypadku zabiegów w obrębie jamy ustnej, dróg oddechowych lub przełyku standardowe postępowanie polega na podaniu doustnym antybiotyków. W przypadku, gdy pacjent nie przyjmuje leków doustnych, można również podać antybiotyk drogą dożylną, jednak wówczas okres aplikacji leku wyprzedzający zabieg jest krótszy, tj. ½-1h przed.

Natomiast u pacjentów przed zabiegami w obrębie dróg moczowo-płciowych oraz przewodu pokarmowego przy dużym ryzyku podaje się leki dożylnie.

Postępowanie przy ryzyku umiarkowanym nie różni się od postępowania przed zabiegami w obrębie jamy ustnej czy dróg oddechowych. W przypadku uczulenia na antybiotyki z grupy penicylin, przy zabiegach na układzie moczowo-płciowym wykorzystuje się połączenie dwóch antybiotyków, zgodnie z zaleceniem lekarza.

Przeciwwskazania do profilaktyki zapalenia wsierdzia

Rutynowej profilaktyki przed zabiegami operacyjnymi i badaniami diagnostycznymi, opisanej powyżej, nie stosuje się natomiast w następujących sytuacjach:

  • choroba niedokrwienna serca,
  • ubytek przegrody międzyprzedsionkowej typu II,
  • wypadanie płatka zastawki mitralnej bez jej niedomykalności,
  • stan po wszczepieniu stymulatora serca,
  • badania inwazyjne, takie jak: cewnikowanie serca, przezprzełykowe badanie echokardiograficzne czy gastroskopia.

Lekarz Łukasz Galus

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Zapalenie wsierdzia

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu....

Wsierdzie

Wsierdzie jest to najbardziej wewnętrzna warstwa serca. W zasadzie, wsierdzie stanowi przedłużenie błony wewnętrznej naczyń...

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest groźną chorobą rozwijającą się w wyniku zakażenia wsierdzia, czyli wewnętrznej warstwy serca,...

Tętniak zapalny

Tętniak zapalny

U 10% pacjentów z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia dochodzi do powikłań mózgowych. Około ¼ tych powikłań stanowi tętniak...

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą będącą jednym z najcięższych powikłań u osób uzależnionych od narkotyków...

Tagi Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Grupy Profilaktyka zapalenia wsierdzia

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa dla osób z podejrzeniem lub po zapaleniu mięśnia sercowego. Porozmawiaj o objawach tego schorzenia, diagnostyce oraz leczeniu i rehabilitacji.