Przetoka dializacyjna

Przetoka dializacyjna, czyli sztuczne połączenie tętnicy z żyłą, umożliwiające pobór i zwrot krwi, stanowi podstawową formę dostępu naczyniowego podczas hemodializy. Celem tworzenia przetoki jest uzyskanie dużego przepływu krwi w określonym odcinku naczynia (około 250-300 ml/min). W tym celu najczęściej łączy się naczynie tętnicze z żylnym (tętnicę promieniową z żyłą odpromieniową) w okolicach przedramienia ręki niedominującej, czasem w okolicy ramienia, rzadko w okolicy uda. Po chirurgicznym wykonaniu takiego zespolenia musi upłynąć kilka (4-6) tygodni, kiedy przetoka "dojrzewa" i jest gotowa do użycia.

U pacjentów, których zły stan naczyń nie pozwala na wytworzenie przetoki naturalnej (miażdżyca, przebyte procesy zapalno-zakrzepowe), wykorzystuje się protezy naczyniowe wykonane z tworzyw sztucznych (najczęściej politetrafluoroetylenu PTFE, Gore-Texu) zwane graftami naczyniowymi. Problemy z dostępem naczyniowym (przetoką dializacyjną) są częstą przyczyną hospitalizacji chorych.

Hipotonia

Bezpośrednio po operacji może dojść do spadku ciśnienia tętniczego - hipotonii. Jest to wynikiem nagłej zmiany dystrybucji krwi w krążeniu. Mogą pojawić się typowe objawy hipotonii: zasłabnięcie, bóle i zawroty głowy, szumy uszne. Aby zapobiec temu powikłaniu stosuje się prawidłowe nawodnienie pacjenta wypełniając łożysko naczyniowe.

Zatorowość płucna

Zakrzepica przetoki, czyli zwężenie lub zamknięcie jej światła, może pojawić się w każdym okresie od operacji. Jeśli pojawia się w ciągu pierwszych 3 miesięcy (wczesna) jest najczęściej wynikiem niewłaściwego doboru tętnicy (zbyt wąskiej lub zmienionej chorobowo). Może być spowodowana również przez nieprawidłowe wytworzenie zespolenia.

Do innych przyczyn należy zaliczyć ucisk zewnętrzny (zastosowany w celu uzyskania hemostazy), niedociśnienie, odwodnienie lub przedwczesne nakłucie żyły - przed zakończeniem procesu "dojrzewania". Odkładające się w ścianie naczynia lub na użytym do wytworzenia przetoki tworzywie sztucznym elementy morfotyczne krwi oraz włóknik mogą, po oderwaniu się, być źródłem zatorów. Do tego powikłania dochodzi dość rzadko, a obecność przetoki jedynie zwiększa wpływ innych czynników ryzyka. Objawy zgłaszane przez pacjenta obejmują najczęściej uczucie duszności, ból w klatce piersiowej, kaszel, krwioplucie. Takie dolegliwości wymagają dalszej diagnostyki i ewentualnego leczenia.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW)

U niektórych pacjentów może dojść do miejscowych powikłań, które mają bardziej uogólnione, poważne konsekwencje. Przetoki dializacyjne, zwłaszcza te wykonane ze sztucznego materiału, mogą być miejscem rozwoju zakażenia. Drogą naczyń krwionośnych infekcja może zostać przeniesiona do serca powodując infekcyjne zapalenie wsierdzia, które jest jednym z najgroźniejszych powikłań sercowo-naczyniowych u pacjentów dializowanych. Wystąpienie zapalenia wsierdzia wiąże się z dużą śmiertelnością od 35 do 62%.

Objawy zapalenia wsierdzia u pacjentów dializowanych mogą zostać łatwo przeoczone, gdyż np. typowo występujący szmer nad sercem w IZW może być wiązany z niedokrwistością lub zwapnieniem aparatu zastawkowego, a pojawiające się objawy neurologiczne mogą być brane za zespół niewyrównania w przebiegu zaburzeń hemodynamicznych.

Często pierwszymi objawami IZW są zatory w różnych narządach i gorączka. Potwierdzeniem rozpoznania są dodatnie, kilkukrotnie wykonane posiewy krwi i badanie echokardiograficzne.

Długotrwałe leczenie farmakologiczne nie odbiega od standardów stosowanych u innych chorych, często wymagane jest chirurgiczne zamknięcia zakażonej przetoki dializacyjnej.

Niedokrwienie kończyny z przetoką tętniczo-żylną

Wytworzenie przetoki, czyli nieanatomicznego połączenia tętnicy z żyłą, jest czasem przyczyną nieprawidłowego przepływu krwi w obrębie kończyny. Dochodzi do odwrócenia przepływu w tętnicy znajdującej się dystalnie (dalej-bardziej obwodowo) od przetoki. W takiej sytuacji dochodzi do niedokrwienia części kończyny znajdującej się za przetoką, np. jeśli przetoka znajduje się na przedramieniu, niedokrwieniu mogą ulec palce tejże kończyny. Zjawisko takie nazywa się "zespołem podkradania". Właściwym postępowaniem jest leczenie chirurgiczne.

Tętniak, tętniak rzekomy

Nieprawidłowości naczyniowe samej przetoki obejmują także powstawanie tętniaków. Tętniak prawdziwy jest nadmiernym poszerzeniem światła żyły, z której wykonana jest przetoka i najczęściej, jeśli nie powiększa się, nie wymaga leczenia.

Tętniak rzekomy spowodowany jest najczęściej rozdarciem ściany tworzywa sztucznego, z którego wykonana jest przetoka. Jeśli średnica tętniaka przekracza 5 mm wymagana jest interwencja chirurgiczna.

Lekarz Tomasz Szafarowski

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Przetoka dializacyjna

Zator płuc (zatorowość płucna)

Zator płuc (zatorowość płucna)

Zator płuc (zator płucny, zatorowość płucna) jest stanem klinicznym, w którym dochodzi do zamknięcia światła jednej z tętnic...

Hipotonia ortostatyczna

Hipotonia ortostatyczna

Hipotonia ortostatyczna jest to spadek ciśnienia skurczowego krwi o ponad 20 mmHg lub spadek ciśnienia rozkurczowego o ponad 10...

Tętniak rzekomy

Klasyczny tętniak to odcinek naczynia tętniczego, który, na skutek zmian chorobowych lub wrodzonej wady dotyczącej ściany...

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła choroba nerek (PChN), której istotą jest postępujące i nieodwracalne upośledzenie funkcji nerek przyczynia się z...

Erytropoetyna

Erytropoetyna

Erytropoetyna (EPO) jest glikoproteinowym hormonem peptydowym, którego główną funkcją jest stymulacja różnych etapów erytropoezy...

Dializy

Dializy

Dializoterapia jest dominującą, ogólnodostępną w Polsce metodą leczenia nerkozastępczego. Uszkodzone w znacznym stopniu nerki nie...

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek (ONN) jest nagłym upośledzeniem czynności nerek, w którym dochodzi do spadku przesączania kłębuszkowego...

Niewydolność nerek

Niewydolność nerek

Niewydolność nerek to upośledzenie ich funkcji, przede wszystkim przesączania kłębuszkowego, co objawia się wzrostem gromadzenia...

GFR (przepływ kłębkowy)

GFR (przepływ kłębkowy)

Oznaczanie GFR (glomerular filtration rate) u osób z chorobami nerek ma istotne znaczenie. Uzyskana wartość wskaźnika w sposób...

Kreatynina a choroby nerek

Kreatynina a choroby nerek

Wzrost wartości kreatyniny powyżej normy jest wskaźnikiem pogarszającej się funkcji nerek (powstającej ostrej lub przewlekłej...

Tagi Przetoka dializacyjna

Grupy Przetoka dializacyjna

Grupa Tętniak

Grupa Tętniak

Grupa dla osób ze zdiagnozowanym tętniakiem naczyń krwionośnych. Możesz tu porozmawiać o swoich dolegliwościach, leczeniu i zabiegach, a także ryzyku jaki ze sobą niosą.

Grupa Zatorowość płucna

Grupa Zatorowość płucna

Porozmawiaj o przyczynach, objawach, przebiegu leczenia i rehabilitacji przy zatorowości płucnej. Podziel się swoim doświadczeniem i zadaj pytania innym użytkownikom.