Przyczyny infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Przyczyny infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą rozwijającą się w najbardziej wewnętrznej warstwie serca - wsierdziu. Polega na rozwoju stanu zapalnego pod wpływem czynników infekcyjnych, czyli patogenów. Najczęściej rozwija się w okolicy zastawek, ale zdarza się, że zajmuje także przedsionki, komory lub duże naczynia klatki piersiowej uchodzące z serca (np. aortę) lub ciała obce, takie jak na przykład elektroda stymulatora serca.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia a bakterie

W ponad 90% przypadków przyczyną zapalenia wsierdzia jest infekcja bakteryjna. Do najczęstszych bakteryjnych patogenów zalicza się:

  • Paciorkowce, w tym Streptococcus viridans, będący najczęstszą przyczyną infekcyjnego zapalenia wsierdzia (z wyjątkiem przypadku narkomanów). Są to kuliste bakterie, należące do grupy Gram dodatnich. U człowieka wywołują m.in. omawiane zapalenie wsierdzia oraz zapalenie gardła i migdałków, różę, zapalenia płuc, zatok czy opon mózgowo-rdzeniowych. Z reguły są wrażliwe na antybiotyki beta-laktamowe;
  • Gronkowce, np. Staphylococcus aureus, Staphylococcus albus, Staphylococcus epidermidis. Są to bakterie należące do gram dodatnich ziarenkowców. Wywołują choroby wielu układów. Często są przyczyną ropnych zapaleń. Ostatnio coraz więcej goronkowców jest opornych na standardowe antybiotyki;
  • Enterokoki (Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium) - bakterie gram dodatnie, względnie beztlenowe. Wymienione gatunki powszechnie bytują w jelicie człowieka, gdzie żyją na zasadzie komensalizmu;
  • Bakterie gram ujemne należące do tak zwanej grupy HACEK - Haemophilus sp., Actinobacillus actinomycetemcommitans, Cardiobacterium hominis, Eikenella corrodens, Kingella sp.;
  • Bakterie gram ujemne nienależące do grupy HACEK (Enterobacteriaceae, Pseudomonans sp., Neisseria sp.).

Czasami zdarza się także, że przyczyną zapalenia wsierdzia są bakterie atypowe:

  • Chlamydie - bakterie atypowe, wewnątrzkomórkowe. Istnieją trzy gatunki patogenne dla człowieka: C. Trachomatis, C. pneumoniae oraz C. psittaci. W zależności od rodzaju przenoszą się droga płciową, drogą kropelkową lub od zakażonych zwierząt;
  • Riketsje - bakterie atypowe, wewnątrzkomórkowe. Oprócz tytułowej choroby są odpowiedzialne między innymi za: tyfus plamisty (dur plamisty), gorączkę Q, gorączkę okopową i gorączkę plamistą;
  • Mykoplazmy - bakteria atypowa, wewnątrzkomórkowa. Jest odpowiedzialna między innymi za atypowe zapalenie płuc.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia a grzyby

Niekiedy za rozwój infekcyjnego zapalenia wsierdzia odpowiadają grzyby:

  • Candida albicans - grzyb należący do rzędu drożdżakowców. Bytuje fizjologicznie w jamie ustnej oraz pochwie. Jest częstym patogenem chorobotwórczym u osób z obniżoną odpornością bądź poddawanych długotrwałej antybiotykoterapii;
  • Aspergillus sp. - rodzaj grzybów z rodzaju workowców. Choroby wywoływane przez nie nazywane są aspergilozami. Są odpowiedzialne między innymi za grzybice skóry oraz grzybice płuc;
  • Histoplasma capsulatum.

Zakażenia wywołane przez grzyby są wyjątkowo groźne. Umiera ponad 80% dotkniętych grzybiczym zapaleniem wsierdzia.

Predyspozycje do infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Wymienione wyżej patogeny są bezpośrednią przyczyną choroby. Istnieje natomiast cały szereg różnych czynników predysponujących do infekcyjnego zapalenia wsierdzia, przede wszystkim ułatwiających kolonizację bakterii. O randze predyspozycji do omawianej choroby świadczą liczby zachorowań - w zdrowej populacji zapadalność na infekcyjne zapalenie wsierdzia wynosi średnio 2-12 na 100000 osób, natomiast wśród osób z wadą serca współczynnik ten wynosi około 1-2%, czyli 1-2/100 osób.

Do najważniejszych chorób/czynników predysponujących do zapalenia wsierdzia należą:

  • wrodzone wady serca,
  • przebyta choroba reumatyczna, czyli gorączka reumatyczna. Jest to choroba autoimmunologiczna wywołana krzyżową odpowiedzią na infekcję paciorkowcową gardła i migdałków. W wyniku podobieństwa pewnych antygenów paciorkowców i tkanek własnych organizm zaczyna także atakować te drugie, w tym serce,
  • sztuczne zastawki serca - kolejna ważna pośrednia przyczyna infekcyjnego zapalenia wsierdzia. Odpowiada za 10-30% wszystkich przypadków choroby. Rozwija się najczęściej w 5-6 tygodniu po operacji. W początkowym okresie najczęstszym patogenem "zajmującym" sztuczne zastawki jest S. epidermidis,
  • wypadanie płatka zastawki mitralnej z towarzyszącą niedomykalnością,
  • kardiomiopatia przerostowa - genetycznie uwarunkowana choroba polegająca na przeroście mięśniówki serca, zwłaszcza lewej komory, z jednoczesnym upośledzeniem jej funkcji,
  • zwyrodnieniowe zmiany zastawek serca, zwłaszcza zastawki aortalnej,
  • dożylne podawanie narkotyków (w Stanach Zjednoczonych narkomani stanowią do 35% chorych na infekcyjne zapalenie wsierdzia). W tym przypadku charakterystyczne jest, że zajęta zostaje zastawka trójdzielna, a nie jak najczęściej to bywa w innych przypadkach, zastawka aortalna. Zapalenie wsierdzia u narkomanów często ma charakter nawracający, a głównym patogenem leżącym u podstaw choroby jest gronkowiec złocisty.

Lekarz Łukasz Galus

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Przyczyny infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Zapalenie wsierdzia

Wsierdzie to wewnętrzna błona wyścielająca jamy serca. Zapaleniem wsierdzia nazywamy proces zapalny toczący się we wsierdziu....

Wsierdzie

Wsierdzie jest to najbardziej wewnętrzna warstwa serca. W zasadzie, wsierdzie stanowi przedłużenie błony wewnętrznej naczyń...

Tętniak zapalny

Tętniak zapalny

U 10% pacjentów z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia dochodzi do powikłań mózgowych. Około ¼ tych powikłań stanowi tętniak...

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Narkomania a zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia jest chorobą będącą jednym z najcięższych powikłań u osób uzależnionych od narkotyków...

Przetoka dializacyjna

Przetoka dializacyjna, czyli sztuczne połączenie tętnicy z żyłą, umożliwiające pobór i zwrot krwi, stanowi podstawową formę...

Tagi Przyczyny infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Grupy Przyczyny infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa Zapalenie mięśnia sercowego

Grupa dla osób z podejrzeniem lub po zapaleniu mięśnia sercowego. Porozmawiaj o objawach tego schorzenia, diagnostyce oraz leczeniu i rehabilitacji.