Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna jest kompleksowym działaniem mającym na celu prewencję chorób serca, leczenie oraz poprawę jakości życia i funkcjonalności pacjentów, ograniczenie postępów choroby, zmniejszenie śmiertelności wynikającej z chorób układu krążenia.

W rehabilitacji kardiologicznej ważną rolę odgrywają ćwiczenia fizyczne, ale również właściwa terapia farmakologiczna, psychoterapia, leczenie dietetyczne, edukacja na temat chorób układu krążenia oraz modyfikacja przez pacjenta dotychczasowego stylu życia. Każdy pacjent jest inny i dlatego schemat rehabilitacji jest opracowywany dla każdego chorego indywidualnie, z dostosowaniem do jego potrzeb i możliwości. Program rehabilitacji kardiologicznej realizowany jest przez wielospecjalistyczny zespół, w skład którego powinni wchodzić lekarz, fizjoterapeuta, pielęgniarka, dietetyk i psycholog.

Wpływ wysiłku fizycznego na organizm

W piśmiennictwie naukowym można znaleźć liczne dowody na pozytywny wpływ systematycznego wysiłku fizycznego na organizm ludzki. Pod wpływem wysiłku w organizmie dochodzi do rozwoju zmian odciążających układ krążenia. Zwolnieniu ulega częstość pracy serca (ulega ono powiększeniu), co prowadzi do wzrostu pojemności jego jam. Zwolnienie rytmu i powiększenie się jam powoduje, że więcej krwi napływa do serca i większa jest pojemność wyrzutowa serca, co będzie skutkowało lepszym ukrwieniem tkanek organizmu. Serce u osoby trenującej zużywa mniej tlenu niż serce osoby niewytrenowanej. Wysiłek powoduje poszerzenie naczyń wieńcowych oraz stymuluje powstawanie nowych naczyń wieńcowych, poprawiając odżywienie mięśnia sercowego. Te dwa ostatnie procesy znacznie wpływają na ryzyko wystąpienia ostrego zespołu wieńcowego, czyli zawału serca.

Wysiłek fizyczny pozytywnie wpływa również na gospodarkę lipidową. Powoduje on wzrost stężenia cholesterolu HDL (tzw. dobry cholesterol) oraz obniżenie niekorzystnego cholesterolu LDL i trójglicerydów. Systematyczny wysiłek fizyczny wpływa również na obniżenie ciśnienia tętniczego, zarówno skurczowego jak i rozkurczowego. Powodowane przez wysiłek fizyczny zmiany zapobiegają rozwojowi wielu groźnych chorób układu krążenia takich jak: miażdżyca, choroba niedokrwienna serca i nadciśnienie tętnicze.

Etapy rehabilitacji kardiologicznej

W Polsce rehabilitacja kardiologiczna przeprowadzana jest w ramach oddziałów kardiologicznych, kardiochirurgicznych i oddziałów chorób wewnętrznych. Do rehabilitacji kardiologicznej kwalifikowani są pacjenci z większością schorzeń układu sercowo-naczyniowego. Obecnie najliczniejszą grupą są pacjenci po zawale serca i po ostrych zespołach wieńcowych leczeni angioplastyką naczyń wieńcowych. Dużą grupę stanowią pacjenci po zespołach wieńcowych leczeni kardiochirurgicznie zabiegiem pomostowania tętnic wieńcowych (tzw. by-pass). Obecnie do programu rehabilitacji kardiologicznej kwalifikuje się także osoby z niewydolnością serca, z zaburzeniami rytmu serca oraz osoby bez objawów choroby serca, u których występują czynniki rozwoju schorzenia serca.

Rehabilitację kardiologiczną tradycyjnie dzieli się na cztery etapy. Pierwszy etap to etap rehabilitacji szpitalnej. Rehabilitacja powinna zostać wdrożona natychmiast po ustabilizowaniu się stanu ogólnego chorego. Początkowo polega na biernym uruchamianiu pacjenta, ćwiczeniach oddechowych, stopniowo zwiększa się nasilenie ruchu poprzez siadanie, aż do samodzielnego chodzenia. Celem tego etapu jest jak najszybsze osiągnięcie przez chorego samodzielności i samowystarczalności w zakresie czynności potrzebnych mu do codziennego życia oraz przeciwdziałanie skutkom unieruchomienia, takim jak osłabienie siły mięśniowej, zakrzepy, odleżyny. Etap ten trwa zwykle 7-12 dni i kończy się wraz z wypisaniem chorego z oddziału.

Etap drugi powinien się rozpocząć jak najszybciej po wyjściu chorego ze szpitala. Może on się odbywać w warunkach ośrodka rehabilitacji kardiologicznej, sanatorium, ale także w warunkach domowych pod kontrolą lekarza rodzinnego. Etap ten trwa zwykle kilka tygodni. Pacjent w tym czasie wykonuje wysiłki fizyczne o średnim natężeniu, rozplanowane w oparciu o próbę wysiłkową. Badanie to pozwala na określenie optymalnej intensywności wysiłku, który nie będzie zwiększał ryzyka nawrotu choroby. Także w tym etapie pacjent poddawany jest edukacji dotyczącej diety i stylu życia.

Po około 12 tygodniach od incydentu sercowo-naczyniowego pacjent przechodzi do trzeciego etapu rehabilitacji. Jest to tzw. etap ambulatoryjny późny. Trwa on kilka miesięcy. W tym czasie stosuje się wysiłek fizyczny o zwiększającym się stopniowo natężeniu. Zmniejszeniu ulega także nadzór nad chorym w trakcie ćwiczeń.

Etap czwarty polega na utrzymywaniu osiągniętych efektów rehabilitacji przez całe życie pacjenta. Pacjent samodzielnie wykonuje ćwiczenia fizyczne. Rola służby zdrowia ogranicza się do umacniania prozdrowotnych nawyków i okresowych kontroli stanu zdrowia pacjenta.

Cele rehabilitacji kardiologicznej

Cele rehabilitacji kardiologicznej dobierane są indywidualnie dla każdego pacjenta w zależności od jego potrzeb i możliwości (stan zdrowia, sprawność fizyczna, sytuacja materialna), preferencji (plany na przyszłość) oraz dostępności określonych form rehabilitacji. Można wyróżnić dwa zasadnicze pola, w których wysiłek fizyczny, któremu chory jest poddawany podczas rehabilitacji wpływa korzystnie na pacjenta z chorobą krążenia. Pierwsze wiąże się z ogólnym usprawnieniem chorego, u którego na skutek choroby doszło do: zmniejszenia aktywności fizycznej, zmniejszenia tolerancji wysiłku, niepełnosprawności, wystąpienia niekorzystnych zmian psychologicznych i problemów w sferze społecznej i materialnej.

Dzięki programowi rehabilitacji kardiologicznej u pacjentów dochodzi do zwiększenia wydolności organizmu, uzyskania zmian w budowie ciała, co skutkuje wzrostem sprawności fizycznej i korzystnie wpływa na postrzeganie przez pacjenta siebie samego. Ponadto wzrost sprawności umożliwia pacjentom powrót do pracy i pełnienie innych ról w społeczeństwie. Druga strona pozytywnego działania rehabilitacji wiąże się z ograniczeniem postępów choroby, przeciwdziałaniem powikłaniom, wydłużeniem przeżycia i poprawą jakości życia.

Sebastian Kuliński

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja po zawale serca

Rehabilitacja po zawale serca

Rehabilitacja po zawale mięśnia sercowego zależy przede wszystkim od stopnia zawału, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz od...

Rehabilitacja po by-passach

Rehabilitacja po by-passach

Rehabilitacja kardiologiczna w przypadku zabiegów pomostowania aortalno-wieńcowego (by-pass) odgrywa bardzo ważną rolę zarówno...

Tagi Rehabilitacja kardiologiczna

Grupy Rehabilitacja kardiologiczna

Grupa Wysiłek

Grupa Wysiłek

Po wysiłku fizycznym miewasz różne dolegliwości? Zastanawiasz się jaki jest związek tych dolegliwości z wysiłkiem? Szybko się męczysz? Porozmawiaj o tym z innymi użytkownikami...

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Zastanawiasz się jak wygląda rehabilitacja po operacji na sercu? Ile trwa? Gdzie się ją przeprowadza? Które ośrodki rehabilitacyjne w Polsce lub za granicą są najlepsze? Na te i...