Rehabilitacja pacjentów po ostrym zespole wieńcowym

Rehabilitacja pacjentów po ostrym zespole wieńcowym

Liczba ostrych zespołów wieńcowych w Polsce jest bardzo wysoka. Nowe sposoby leczenia znacznie zmniejszyły śmiertelność z tego powodu, ale jednocześnie zwiększyły liczbę pacjentów wymagających rehabilitacji kardiologicznej. Wszyscy chorzy po ostrych zespołach wieńcowych wymagają indywidualnego postępowania uwzględniającego stopień ryzyka wynikający ze stanu ogólnego pacjenta, zaawansowania i lokalizacji zmian w naczyniach wieńcowych.

Czym są ostre zespoły wieńcowe?

Ostre zespoły wieńcowe (OZW) powstają wskutek nagłego zamknięcia światła naczynia wieńcowego. Dochodzi wówczas do zaburzenia równowagi między zapotrzebowaniem mięśnia sercowego na tlen a jego dostarczaniem. Najczęstszą przyczyną ostrych zespołów wieńcowych jest zakrzep powstający na pękniętej blaszce miażdżycowej. Wyróżnia się dwie postaci ostrych zespołów wieńcowych: OZW bez uniesienia odcinka ST (tzw. NTEMI) i OZW z uniesieniem odcinka ST (STEMI).

NSTEMI jest następstwem stabilnej choroby niedokrwiennej serca. Mięsień sercowy jest wówczas zaadaptowany do zmniejszonej ilości dostarczanego tlenu, wytwarza także krążenie oboczne. Dlatego w NSTEMI obszar martwicy mięśnia może być niewielki. W STEMI dochodzi do nagłego zamknięcia światła tętnicy wieńcowej przez zakrzep, co w konsekwencji prowadzi do niedokrwienia i martwicy mięśnia sercowego. Martwica mięśnia sercowego zaczyna rozwijać się po około 15-30 minutach od ustania przepływu krwi. Postępująca martwica powoduje wzrost stężenia markerów martwicy mięśnia sercowego (troponiny, CK-MB, mioglobiny), które są wykorzystywane w diagnostyce, oraz uniesienie odcinka ST w zapisie EKG.

Postępowanie w wypadku ostrego zespołu wieńcowego

Najbardziej charakterystycznym objawem ostrego zespołu wieńcowego jest ból w klatce piersiowej. Ból zwykle jest bardzo silny o charakterze piekącym, gniotącym, odczuwany jest za mostkiem. Może promieniować do żuchwy, lewego barku, ramienia lub brzucha. Ból trwa dłużej niż 20 minut i nie zmniejsza się po podaniu podjęzykowo nitrogliceryny. Bólowi zamostkowemu może towarzyszyć duszność, osłabienie, zawroty głowy, kołatanie serca oraz lęk przed zbliżającą się śmiercią.

Chory powinien być jak najszybciej przewieziony do szpitala, w którym istnieje możliwość szybkiego wykonania zabiegu udrożnienia inwazyjnego naczyń wieńcowych. Celem leczenia jest jak najszybsze przywrócenie przepływu krwi w naczyniach i ponowne odżywienie mięśnia, co ogranicza obszar martwicy i zmniejsza ryzyko rozwoju powikłań. W tym celu stosuje się leczenie fibrynolityczne, które ma na celu rozpuścić skrzep, lub zabieg angioplastyki.

Rehabilitacja kardiologiczna po ostrym zespole wieńcowym

Wszyscy pacjenci w ostrej fazie choroby wymagają hospitalizacji i chociażby krótkiego unieruchomienia. Po ustabilizowaniu się stanu ogólnego u pacjentów rozpoczynane są kompleksowe działania rehabilitacyjne, w tym stopniowe uruchomienie i wdrożenie ćwiczeń fizycznych. Taka intensyfikacja działań w szpitalnym etapie rehabilitacji znacznie skraca pobyt w szpitalu, ale jednocześnie zmusza do rozszerzenia zakresu działań rehabilitacyjnych w kolejnych etapach o elementy nieprzeprowadzone w pierwszym etapie. Dotyczy to głównie spraw edukacyjnych, diagnostyki i korygowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca oraz pomocy psychologicznej.

Od 2-3. doby po ostrym zespole wieńcowym chorzy są stopniowo uruchamiani poprzez siadanie, pionizację, w kilka dni później pacjent może spacerować i chodzić po schodach. Wcześniej wykonuje jedynie ćwiczenia bierne przy udziale rehabilitanta. Odpowiednio przeprowadzone, wczesne rozpoczęcie ćwiczeń u pacjenta zapobiega niekorzystnym skutkom unieruchomienia i nie zwiększa ryzyka nawrotu zespołu wieńcowego.

Usprawnianie pacjenta powinno zakończyć się do 10 dnia. Krótszej rehabilitacji wymagają pacjenci młodzi, z krótkim wywiadem choroby niedokrwiennej serca, po wczesnym leczeniu interwencyjnym. Dłużej rehabilitacji szpitalnej podlegają pacjenci w wieku ponad 70 lat, późno przyjęci do szpitala (po 12 godzinach od pojawienia się bólu), po nieskutecznym leczeniu interwencyjnym, z rozsianymi zmianami miażdżycowymi w naczyniach wieńcowych. Okres pobytu pacjenta z ostrym zespołem wieńcowym w szpitalu nie powinien być krótszy niż 4 dni.

Decyzję o zakończeniu pobytu w szpitalu lekarz podejmuje po upływie 2 dni bezobjawowego przebiegu rekonwalescencji. Pod koniec pobytu w szpitalu u pacjenta wykonywana jest próba wysiłkowa. Pozwala ona zakwalifikować pacjenta do dalszych etapów rehabilitacji lub dalszej diagnostyki i leczenia.

Drugi etap rehabilitacji po ostrym zespole wieńcowym

Drugi etap rehabilitacji powinien trwać od 2-3 tygodni do 2-3 miesięcy i rozpocząć się możliwie szybko po wyjściu ze szpitala. Ze względu na dużą liczbę pacjentów po ostrych zespołach wieńcowych nie wszyscy mogą być poddani rehabilitacji w warunkach nadzorowanych. Pacjenci z wysokim ryzykiem powinni być poddani rehabilitacji w warunkach oddziału rehabilitacji, zaś pacjenci ze średnim i niskim ryzykiem mogą przeprowadzać rehabilitację w warunkach ambulatoryjnych.

W przypadku pacjentów z niskim ryzykiem dopuszcza się przeprowadzenie rehabilitacji w domu. Pacjentom z ostrym zespołem wieńcowym NSTEMI po około 2 tygodniach, a u pacjentów z STEMI po około 3 tygodniach od incydentu wdraża się ćwiczenia o średniej intensywności. Zwiększenie intensywności ćwiczeń możliwe jest po tygodniu dobrze tolerowanych ćwiczeń o niższej intensywności.

Trzeci etap rehabilitacji po ostrym zespole wieńcowym

Głównym zadaniem trzeciego etapu rehabilitacji jest korygowanie czynników ryzyka choroby wieńcowej oraz zmiana stylu życia pacjenta. Ćwiczenia fizyczne zalecane w tym etapie rehabilitacji mają na celu korzystnie wpłynąć na gospodarkę lipidową i węglowodanową oraz sprzyjać zmniejszeniu masy ciała. Dlatego głownie zaleca się pacjentom ćwiczenia wytrzymałościowe, zwłaszcza wysiłki ciągłe o średniej intensywności, ale wydłużone w czasie, np. marsze wykonywane 5 razy w tygodniu. Etap ten nie jest ograniczony czasowo i należy go kontynuować do końca życia.

Sebastian Kuliński

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Rehabilitacja pacjentów po ostrym zespole wieńcowym

Naczynia wieńcowe serca

Naczynia wieńcowe serca

Serce człowieka unaczynione jest przez tętnice wieńcowe (początkowy odcinek tętnic wieńcowych obejmuje serce, co może przypominać...

Tętnice wieńcowe

Tętnice wieńcowe

Tętnice wieńcowe są naczyniami doprowadzającymi krew do mięśnia sercowe. Stanowią pierwsze odgałęzienia aorty wstępującej,...

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna jest kompleksowym działaniem mającym na celu prewencję chorób serca, leczenie oraz poprawę jakości...

Tagi Rehabilitacja pacjentów po ostrym zespole wieńcowym

Grupy Rehabilitacja pacjentów po ostrym zespole wieńcowym

Grupa Wysiłek

Grupa Wysiłek

Po wysiłku fizycznym miewasz różne dolegliwości? Zastanawiasz się jaki jest związek tych dolegliwości z wysiłkiem? Szybko się męczysz? Porozmawiaj o tym z innymi użytkownikami...

Grupa Choroba niedokrwienna (wieńcowa)

Grupa Choroba niedokrwienna (wieńcowa)

Podziel się z innymi użytkownikami jak u Ciebie objawia się choroba niedokrwienna. Dowiedz się jak radzić sobie z rozległymi dolegliwościami przy wieńcówce oraz jakie leki mogą je...

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Zastanawiasz się jak wygląda rehabilitacja po operacji na sercu? Ile trwa? Gdzie się ją przeprowadza? Które ośrodki rehabilitacyjne w Polsce lub za granicą są najlepsze? Na te i...