Rewaskularyzacja

Rewaskularyzacja

Rewaskularyzacja ma na celu przywrócenie prawidłowego krążenia w świetle naczynia poprzez jego udrożnienie lub poszerzenie. Przeprowadzanie rewaskularyzacji to niewątpliwie najczęściej wykonywana procedura w praktyce kardiologii interwencyjnej. Leczenie polegające na przeprowadzaniu rewaskularyzacji, czyli przywracaniu prawidłowego krążenia w uprzednio zwężonym bądź zamkniętym świetle naczynia nazywane jest leczeniem reperfuzyjnym.

Leczenie reperfuzyjne może być przeprowadzone na dwa sposoby: farmakologiczny, poprzez podanie leków (leczenie fibrynolityczne), lub poprzez wykonanie zabiegu operacyjnego - przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI) lub pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG).

Rewaskularyzacja w stabilnej dławicy piersiowej

Stabilna dławica piersiowa odpowiada pojęciu przewlekłego niedokrwienia mięśnia sercowego. W typowej jej postaci występuje ból w klatce piersiowej z powodu niedokrwienia mięśnia sercowego podczas wysiłku fizycznego i objawy te nie są związane z martwicą.

W przypadku, gdy dławica piersiowa spowodowana jest miażdżycą tętnic wieńcowych, dostępne są dwie metody rewaskularyzacji - CABG oraz PCI. Istnieją dwa główne rodzaje wskazań do operacji: rokownicze oraz objawowe.

Leczenie reperfuzyjne przeprowadza się w tym przypadku w celu poprawy rokowania (chorzy z tej grupy zagrożeni są ostrym zespołem wieńcowym - zawałem serca). Opracowane są ściśle określone kryteria, w jakich przypadkach zabieg przynosi szczególne korzyści.

Wśród najważniejszych wyróżnia się istotne zmniejszenie rezerwy wieńcowej, w razie zwężenia pnia lewej tętnicy wieńcowej powyżej 50%, zwężenia bliższego odcinka gałęzi międzykomorowej przedniej (LAD), gdy zmiany dotyczą dwóch lub trzech naczyń wieńcowych oraz jest upośledzona kurczliwość lewej komory, oraz obecne jest jedno drożne naczynie zwężone powyżej 50%. Kolejnym wskazaniem jest duży obszar niedokrwienny mięśnia sercowego lewej komory.

Zabiegi rewaskularyzacyjne przeprowadza się również w celu zmniejszenia dolegliwości, gdy obecne jest zwężenie powyżej 50%, a prawidłowe leczenie farmakologiczne nie powoduje likwidacji objawów lub gdy chory skarży się na duszność albo prezentuje objawy niewydolności serca.

PCI jest preferowaną metodą leczenia w przypadku jedno- lub dwunaczyniowej choroby wieńcowej bez proksymalnego zajęcia LAD. W pozostałych przypadkach preferuje się CABG, zwłaszcza u chorych z upośledzoną czynnością lewej komory. W przypadku chorych, u których nie można wykonać PCI i CABG z powodu warunków anatomicznych, rozważa się przeprowadzenie rewaskularyzacji laserowej.

Rewaskularyzacja w zawale serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI)

Wyróżnia się dwie postacie zawału serca - bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI) oraz z jego uniesieniem (STEMI). W przypadku ostrego zespołu wieńcowego NSTEMI dochodzi do świeżego lub narastającego ograniczenia przepływu przez tętnicę wieńcową, co doprowadza do martwicy niewielkich obszarów mięśnia sercowego. W takim przypadku w EKG nie obserwuje się uniesienia odcinka ST. Natomiast w przypadku STEMI dochodzi do całkowitego ustania przepływu w danej tętnicy wieńcowej, a w konsekwencji do charakterystycznych zmian w EKG.

Rewaskularyzację w zawale bez uniesienia odcinka ST wykonuje się w celu opanowania dolegliwości dławicowych i niedokrwienia mięśnia sercowego oraz by nie dopuścić do całkowitego zamknięcia naczynia (w ten sposób do STEMI) lub zgonu. Wskazania do rewaskularyzacji mięśnia sercowego i preferowana metoda leczenia (PCI lub CABG) zależą od rozległości zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych i istotności hemodynamicznej zwężeń określonych za pomocą koronarografii, stanu chorego oraz współistniejących chorób.

Inwazyjna koronarografia jest podstawową metodą diagnostyczną w ocenie wskazań i możliwości wykonania rewaskularyzacji przezskórnej i/lub chirurgicznej. Koronarografię należy wykonać najszybciej jak to możliwe (wczesna strategia inwazyjna) u chorych z utrzymującą się ciężką dławicą, nasilonymi lub dynamicznymi zmianami w EKG, ciężkimi zaburzeniami rytmu lub niestabilnych hemodynamicznie przy przyjęciu do szpitala albo w czasie hospitalizacji. Nie wykonuje się koronarografii u chorych, u których stan udało się ustabilizować za pomocą leczenia farmakologicznego. Wybór między PCI a CABG uzależniony jest m.in. od wielkości zwężenia, ilości zajętych naczyń oraz współistnienia cukrzycy.

Rewaskularyzacja w zawale serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI)

Celem leczenia STEMI jest przywrócenie przepływu krwi przez tętnicę wieńcową, która odpowiedzialna jest za dolegliwości, a w ten sposób przywrócenie perfuzji mięśnia sercowego. U każdego chorego, w razie braku przeciwwskazań, konieczne jest niezwłoczne wdrożenie leczenia reperfuzyjnego. W tym przypadku preferuje się leczenie fibrynolityczne lub PCI. CABG jest wykonywane w razie przeciwwskazań do PCI, jego nieskuteczności lub gdy dochodzi do zamknięcia tętnicy wieńcowej podczas cewnikowania. Ponadto, jest to metoda z wyboru we wstrząsie kardiogennym.

Rozważając wdrożenie leczenia fibrynolitycznego lub PCI, lekarz kieruje się: czasem, który upłynął od wystąpienia dolegliwości, prawdopodobieństwem rozpoznania STEMI, ryzykiem krwawienia po zastosowaniu leczenia fibrynolitycznego, czasem, jaki jest potrzebny na przewiezienie chorego do doświadczonej pracowni wykonującej PCI.

Choroby układu krążenia są wciąż najczęstszą przyczyną umieralności w Polsce. Przewyższają prawie trzykrotnie drugą co do częstości umierania przyczynę - chorobę nowotworową. Dzięki leczeniu rewaskularyzacyjnemu można zredukować śmiertelność z powodu choroby niedokrwiennej serca oraz znacznie poprawić komfort życia chorych. Warunkiem jest odpowiednio szybkie wychwycenie osób ze wskazaniami do leczenia reperfuzyjnego, a w razie wystąpienia ostrego zespołu wieńcowego - jak najszybsze zapewnienie choremu dostępu do leczenia w specjalistycznym oddziale kardiologii interwencyjnej.

Lekarz Magdalena Kowalska

Piśmiennictwo: "Choroby wewnętrzne", pod redakcją prof. dra hab. Andrzeja Szczeklika, tom I, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) z 2007 roku.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Rewaskularyzacja

Koronarografia

Koronarografia

Koronarografia jest to badanie naczyń wieńcowych cewnikiem wprowadzonym przez tętnicę udową (lekarz nakłuwa ją w pachwinie...

Miażdżyca naczyń trzewnych

Miażdżycą naczyń trzewnych nazywamy stan, w którym w wyniku uogólnienia procesów miażdżycowych, zmienione są tętnice pnia...

Stenty metalowe

Stenty metalowe

Zwężenie naczyń wieńcowych, powodowane najczęściej przez blaszkę miażdżycową, prowadzi do wystąpienia dławicy piersiowej albo do...

Stenty pokrywane lekami

Stenty pokrywane lekami

Podstawowa kwalifikacja stentów dzieli je na dwie grupy: metalowe (BMS - Bare Metal Stent) oraz pokrywane lekiem (DES - Drug...

Stenty samorozprężalne

Stenty samorozprężalne

Stent jest to rodzaj perforowanej rurki, która jest zbudowana z cienkiej siateczki wszczepianej do światła naczynia w celu...

Ocena rezerwy wieńcowej

Ocena rezerwy wieńcowej

Rezerwa wieńcowa jest terminem kardiologicznym, który określa o jaki procent może wzrosnąć przepływ wieńcowy w porównaniu do...

Tagi Rewaskularyzacja

Grupy Rewaskularyzacja

Grupa Zawał serca

Grupa Zawał serca

Grupa dla osób, które przeszły zawał serca. Dowiedz się jak wyglądają objawy zawału, jak należy postąpić w przypadku zawału serca oraz jakie mogą wystąpić po nim komplikacje....

Grupa Koronarografia

Grupa Koronarografia

Lekarz zaleca Ci badanie tętnic wieńcowych serca a Ty masz obawy przed inwazyjnością tego zabiegu? Porozmawiaj z osobami, które się na niego zdecydowały. Podziel się swoimi...

Grupa Miażdżyca

Grupa Miażdżyca

Grupa dla osób chorujących na miażdżycę. Możesz tutaj porozmawiać o natężeniu i przebiegu choroby oraz o możliwych sposobach leczenia i ich skuteczności.