Rodzaje treningu w rehabilitacji kardiologicznej

Rodzaje treningu w rehabilitacji kardiologicznej

Indywidualizacja celów rehabilitacji najpełniej wyraża się w doborze rodzajów treningu. Wyróżniamy trening wytrzymałościowy, trening oporowy, trening zwiększający sprawność ogólną oraz ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne. Odpowiednio dobrane proporcje pomiędzy poszczególnymi typami ćwiczeń właściwie wpływają na układ krążenia i układ mięśniowy pacjenta, i pozwalają osiągnąć odpowiednie efekty rehabilitacji. Ponadto trening składający się z różnych rodzajów ćwiczeń jest postrzegany przez pacjentów jako bardziej atrakcyjny i stwarza większe szanse na kontynuacje po zakończeniu etapów nadzorowanej rehabilitacji.

Przebieg sesji treningowej

Każdy trening fizyczny powinien składać się z kilku etapów: rozgrzewki (warm-up), części głównej treningu oraz okresu wyciszenia (cool-down). Trwająca 5-10 minut rozgrzewka ma na celu przygotować układ krążenia, układ oddechowy i układ ruchu do zwiększonego wysiłku i zapobiegać wystąpieniu niekorzystnych efektów ich nagłego obciążenia. Dzięki lekkim ćwiczeniom następuje rozgrzanie i rozciągnięcie mięśni i stawów, co zapobiega urazom w trakcie wysiłku. W czasie głównej części treningu trwającej 5-45 minut pacjent wykonuje trening zgodny z zaleconym przez lekarza pod nadzorem fizjoterapeuty.

Faza wyciszenia (5-15 min) polega na kontynuowaniu ćwiczeń z małą intensywnością. Zapobiega to nagłemu spadkowi ciśnienia tętniczego, do którego może dojść po zakończeniu intensywnego wysiłku, skutecznie usuwa metabolit z mięśni oraz sprzyja odbudowie zasobów energetycznych, Wystarczająco długi okres wyciszenia zmniejsza ryzyko powysiłkowego niedokrwienia i zaburzeń rytmu.

Ćwiczenia wytrzymałościowe

W programach rehabilitacji kardiologicznej podstawowym rodzajem treningu zalecanym pacjentom jest trening wytrzymałościowy. Polega on na wykonywaniu ćwiczeń dynamicznych, angażujących duże grupy mięśni naprzemiennie kurczących się i rozkurczających. Dzięki temu dochodzi do "wytrenowania" układu krążenia i układu oddechowego, co skutkuje sprawniejszym dostarczaniem tlenu do tkanek obwodowych.

Trening wytrzymałościowy zwiększa wytrzymałość mięśni i tolerancję wysiłków podejmowanych w życiu codziennym. Ponadto wywołuje on pozytywne skutki metaboliczne: obniża poziom cholesterolu LDL, zwiększa poziom cholesterolu HDL, zwiększa wrażliwość komórek na insulinę, co pozytywnie wpływa na cukrzycę oraz zwiększa gęstość kości, co przeciwdziała rozwojowi osteoporozy.

Ćwiczenia wytrzymałościowe są to ćwiczenia dynamiczne obejmujące duże grupy mięśniowe, w trakcie których dominują przemiany tlenowe. Do ćwiczeń wytrzymałościowych należy szybki spacer, bieganie, pływanie, jazda na rowerze, chodzenie po schodach, bieganie na nartach.

Najprostszą formą ćwiczeń wytrzymałościowych jest trening marszowy. Zalecany jest on pacjentom na początku rehabilitacji. Umożliwia on łatwe dostosowywanie dawki obciążeń. Ćwiczenia marszowe powinno wykonywać się do 6 razy w tygodniu przez co najmniej 30 minut. Bieganie (jogging) może być stosowane przez chorych o dobrej tolerancji wysiłku i tylko w końcowej fazie programu treningowego. Pływanie i jazda na rowerze również nie są polecane na początku programu treningowego, gdyż wysiłek fizyczny podczas treningu jest w ich przypadku zmienny i trudny do określenia, np. zmienne nachylenie drogi, wiatr itp.

Ćwiczenia oporowe

Ćwiczenia oporowe mają na celu zwiększenie wytrzymałości siłowej mięśni poprzez wykonywanie ćwiczeń przeciw oporowi. Element treningu oporowego w programie rehabilitacji kardiologicznej stanowi przystosowanie chorego do warunków życia codziennego, gdzie często podczas wykonywania codziennych czynności wykonujemy czynności wymagające pokonania oporu (ciężaru). Zasadniczym efektem treningu oporowego jest zwiększenie masy, siły oraz wytrzymałości mięśni.

Ponadto zwiększa on tolerancję wysiłku, obniża ciśnienie tętnicze, korzystnie wpływa na poziom lipidów, zmniejsza oporność na insulinę, przeciwdziała osteoporozie oraz zwiększa produkcję tlenku azotu, który powoduje rozkurcz naczyń krwionośnych. Trening oporowy można rozpocząć po około 4. tygodniach treningu wytrzymałościowego przeprowadzonego w fazie ambulatoryjnej rehabilitacji. Ważne jest, aby w trening były zaangażowane różne grupy mięśniowe, aby była zachowana równowaga miedzy agonistami i antagonistami. Zalecana liczba powtórzeń u zdrowych osób w wieku poniżej 50-60 lat wynosi 8-12, natomiast u osób z chorobą serca lub zdrowych w wieku powyżej 50-60 lat 10-15, ale z mniejszym obciążeniem. Pomiędzy seriami należy wykonywać przynajmniej dwuminutowe przerwy.

Trening zwiększający sprawność ogólną

Ćwiczenia zwiększające sprawność są często elementem rozgrzewki oraz wyciszenia w sesji treningowej. Łączą one ćwiczenia rozciągające i dynamiczne ćwiczenia zwiększające zakres ruchów. Formą treningu ogólnousprawniającego, szczególnie polecaną dla osób starszych, jest program ćwiczeń Tai Chi. Ćwiczenia te łączą w sobie ćwiczenia zwiększające zakres ruchów, rozciągające, ćwiczenia oporowane ciężarem ciała i ćwiczenia równowagi.

Intensywność tych ćwiczeń jest zwykle mała bądź średnia, co nie stanowi ryzyka dla układu krążenia. Efektem stosowania ćwiczeń Tai Chi jest zmniejszenie ryzyka upadku, pozytywny wpływ na układ oddechowy i na stan psychiczny pacjenta. Trening ten może być uzupełnieniem dla programu rehabilitacji kardiologicznej.

Ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe

Ćwiczenia relaksacyjne często są wykorzystywane, jako element odpoczynku po wysiłku. Dzięki nim można uzyskać obniżenie ciśnienia krwi, spowolnienie częstości skurczów serca i liczby oddechów, zmniejszenie lęku, napięcia oraz poprawę samopoczucia. W tym celu wykorzystuje się zwykle ćwiczenia oddechowe, np. pogłębione oddychanie torem brzusznym. Ćwiczenia oddechowe stanowią również element treningu mięśni wdechowych, jaki stosowany jest u pacjentów z niewydolnością serca.

Sebastian Kuliński

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Rodzaje treningu w rehabilitacji kardiologicznej

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna jest kompleksowym działaniem mającym na celu prewencję chorób serca, leczenie oraz poprawę jakości...

Rehabilitacja po by-passach

Rehabilitacja po by-passach

Rehabilitacja kardiologiczna w przypadku zabiegów pomostowania aortalno-wieńcowego (by-pass) odgrywa bardzo ważną rolę zarówno...

Tagi Rodzaje treningu w rehabilitacji kardiologicznej

Grupy Rodzaje treningu w rehabilitacji kardiologicznej

Grupa Wysiłek

Grupa Wysiłek

Po wysiłku fizycznym miewasz różne dolegliwości? Zastanawiasz się jaki jest związek tych dolegliwości z wysiłkiem? Szybko się męczysz? Porozmawiaj o tym z innymi użytkownikami...

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Zastanawiasz się jak wygląda rehabilitacja po operacji na sercu? Ile trwa? Gdzie się ją przeprowadza? Które ośrodki rehabilitacyjne w Polsce lub za granicą są najlepsze? Na te i...