Przeciwwskazania do aktywności fizycznej w rehabilitacji chorób serca

Przeciwwskazania do aktywności fizycznej w rehabilitacji chorób serca

U osób poddawanych rehabilitacji kardiologicznej rzadko, ale zdarzają się powikłania związane z aktywnością fizyczną. Wysiłek fizycznych wiąże się z ryzykiem wystąpienia powikłań zarówno ze strony narządu ruchów jak i ze strony układu krążenia, z zawałem serca i nagłym zgonem włącznie. Ryzyko wystąpienia powikłań zależy od obciążeń kardiologicznych, a także od intensywności ćwiczeń i stopnia nadzoru nad ćwiczącym pacjentem.

Powikłania rehabilitacji

Aktywność ruchowa jest prowokacją dla układu krążenia. Przyspieszenie rytmu pracy serca i wyrzut katecholamin zwiększają obciążenie serca. U osób z chorobami serca i układu krążenia niewłaściwy wysiłek fizyczny może doprowadzić do ponownego wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego. Dlatego ważne jest, aby każdy pacjent kwalifikowany do rehabilitacji przeszedł szczegółowe badania z próba wysiłkową, które pozwolą szczegółowo zaplanować treningi oraz ocenić ryzyko postępu choroby wieńcowej.

Ryzyko nagłego zatrzymania krążenia w trakcie rehabilitacji kardiologicznej wynosi w przybliżeniu 1 na 60000 osobo-godzin ćwiczeń. Najczęściej odbywa się to w mechanizmie migotania komór. Z podobną częstością w trakcie ćwiczeń dochodzi do wystąpienia świeżego zawału mięśnia sercowego. Ból dławicowy, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, zaburzenia widzenia, bladość powłok skórnych, nagle występujący zimny pot, lepka skóra, nadmierne zmęczenie nieadekwatne do zadanego obciążenia to groźne objawy występujące częściej i wymagające natychmiastowego przerwania wysiłku.

Kwalifikacja pacjentów do grup ryzyka

Stosowanie ćwiczeń fizycznych, poza niezaprzeczalnymi korzyściami dla organizmu, może powodować zwiększenie ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych lub nasilenia objawów choroby. Dlatego przed rozpoczęciem programu rehabilitacji należy na podstawie wywiadu lekarskiego, badania przedmiotowego oraz badań dodatkowych oszacować indywidualne ryzyko i do tego zaplanować odpowiedni schemat ćwiczeń i zakres nadzoru nad pacjentem podczas rehabilitacji.

Na tej podstawie kwalifikuje się pacjentów do trzech grup ryzyka:

  • w grupie pacjentów z wysokim ryzykiem zdarzeń sercowych znajdują się pacjenci, którzy przebyli zatrzymanie krążenia w ostrej fazie choroby lub przebyli wstrząs, obrzęk płuc, powikłania zatorowo-zakrzepowe, zaburzenia rytmu serca. Do tej grupy zalicza się pacjentów z wielonaczyniowym zwężeniem naczyń wieńcowych, pacjentów z niską tolerancją wysiłku, zaburzeniami w badaniu EKG i istotnymi zaburzeniami funkcji wyrzutowej serca (frakcja wyrzutowa serca <40%),
  • do grupy średniego stopnia ryzyka zdarzeń sercowych są zaliczani pacjenci znajdujący się we wczesnym okresie rehabilitacji po ostrym epizodzie wieńcowym lub po leczeniu interwencyjnym, z nieco obniżoną tolerancją wysiłku i z frakcją wyrzutową lewej komory 40-49%,
  • do grupy niskiego ryzyka kwalifikowani są pacjenci z niepowikłanym przebiegiem ostrego okresu choroby. Nie obserwuje się u nich bólów zamostkowych, zaburzeń rytmu, cech niewydolności serca. Frakcja wyrzutowa serca powinna być większa niż 50%. Cechują się oni dobrą tolerancją wysiłku.

Intensywność ćwiczeń rehabilitacyjnych, wyznaczanie czasu trwania sesji treningowych, sposób obciążania wysiłkiem oraz wybór rodzaju stosowanych ćwiczeń zależy od przynależności pacjenta do określonej grupy ryzyka. Stosuje się zasadę, że im wyższy stopień ryzyka, tym bardziej rozbudowany nadzór nad ćwiczącym pacjentem, mniejsza intensywność i krótszy czas trwania wysiłku, a większa częstotliwość ćwiczeń.

Przeciwwskazania do ćwiczeń fizycznych

Badanie lekarskie, a także ocena stanu zdrowia przez fizjoterapeutę przed rozpoczęciem ćwiczeń umożliwiają wykrycie chorób, w których ćwiczenia fizyczne stwarzają niebezpieczeństwo pogorszenia się stanu zdrowia chorego, aż do zagrożenia życia włącznie. Do bezwzględnych przeciwwskazań, czyli takich których wykrycie uniemożliwia rozpoczęcie lub kontynuowanie programu ćwiczeń należą: niestabilny okres choroby, np. zawał serca w okresie utrzymywania się bólów, niewyrównana niewydolność krążenia, występowanie cech niedokrwienia mięśnia sercowego (ból, zmiany w EKG) przy stosowaniu ćwiczeń o niskim obciążeniu, zaburzenia rytmu serca, tętniak rozwarstwiający aorty, zapalenie serca lub osierdzia, zator w tętnicy płucnej, ostre zaburzenia psychiczne.

Do przeciwwskazań względnych, czyli takich, przy których dopuszcza się wysiłek w zależności od innych dodatkowych czynników, należą: wady serca, wysokie ciśnienie tętnicze, niezagojone rany pooperacyjne, niewyrównana cukrzyca, nadczynność i niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność wątroby lub nerek, ciąża.

Sebastian Kuliński

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Przeciwwskazania do aktywności fizycznej w...

Rehabilitacja po zawale serca

Rehabilitacja po zawale serca

Rehabilitacja po zawale mięśnia sercowego zależy przede wszystkim od stopnia zawału, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz od...

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna jest kompleksowym działaniem mającym na celu prewencję chorób serca, leczenie oraz poprawę jakości...

Rehabilitacja po by-passach

Rehabilitacja po by-passach

Rehabilitacja kardiologiczna w przypadku zabiegów pomostowania aortalno-wieńcowego (by-pass) odgrywa bardzo ważną rolę zarówno...

Tagi Przeciwwskazania do aktywności fizycznej w...

Grupy Przeciwwskazania do aktywności fizycznej w...

Grupa Wysiłek

Grupa Wysiłek

Po wysiłku fizycznym miewasz różne dolegliwości? Zastanawiasz się jaki jest związek tych dolegliwości z wysiłkiem? Szybko się męczysz? Porozmawiaj o tym z innymi użytkownikami...

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Zastanawiasz się jak wygląda rehabilitacja po operacji na sercu? Ile trwa? Gdzie się ją przeprowadza? Które ośrodki rehabilitacyjne w Polsce lub za granicą są najlepsze? Na te i...

Grupa Próba wysiłkowa

Grupa Próba wysiłkowa

Zastanawiasz się jak wygląda i na czym dokładnie polega próba wysiłkowa? Podczas Twojej próby doszło do nieoczekiwanych zdarzeń? Dowiedz się więcej o tym badaniu i podziel swoimi...