Szmery w sercu

Szmery w sercu

Jednym z podstawowych badań serca, które jest wykonywane rutynowo u lekarza kardiologa oraz lekarzy innych specjalności jest odsłuchiwanie serca. Przyłożenie stetoskopu do klatki piersiowej pozwala na szybkie uzyskanie podstawowych informacji na temat serca (częstość akcji, miarowość, obecność patologicznych tonów - szmerów). Wiele patologii serca manifestuje się obecnością szmerów, dlatego ważne jest określenie rodzaju występującego szmeru sercowego.

Tony serca

Prawidłowy przepływ krwi przez jamy serca powoduje powstanie dwóch słyszalnych tonów serca. Ton pierwszy jest wywołany zamknięciem zastawek przedsionkowo-komorowych, występuje na początku skurczu komór.

Ton drugi powstaje w momencie zamknięcia zastawek aorty i tętnicy płucnej, występuje on na początku rozkurczu komór. Ton drugi jest nieco głośniejszy i krótszy od tonu pierwszego.

Obecność trzeciego tonu jest zjawiskiem fizjologicznym dla dzieci i młodych osób po wysiłku fizycznym, jest on wywoływany napełnianiem komór krwią.

Ton czwarty (przedsionkowy) jest rzadko słyszalny, ponieważ nakłada się on na ton pierwszy. Jego obecność związana jest ze skurczem przedsionków. Tony serca są słyszalne dzięki powstającemu szeregowi trwających dość długo drgań.

Szmery serca - definicja

Szmery sercowe (łac. strepitus cordis) są zjawiskami akustycznymi związanymi z turbulentnym (zaburzonym) przepływem krwi w naczyniach i jamach serca. W przeciwieństwie do szmerów serca występujących u dzieci, gdzie większość z tych zjawisk ma charakter niewinny i jest związana z fizjologicznymi zmianami zachodzącymi w rosnącym sercu, u dorosłych szmer jest objawem patologicznym.

Powstanie szmeru jest związane z:

  • nieprawidłowym przepływem krwi,
  • zmianą średnicy naczynia,
  • drganiem ściany naczynia pod wpływem naporu krwi,
  • zmienioną gęstością krwi.

Szmery serca - podział

Szmery pojawiające się w sercu możemy podzielić na szmery organiczne i czynnościowe.

Szmery organiczne

Związane są z wadami w obrębie aparatu zastawkowego, połączeń jam serca lub samego mięśnia sercowego. Najczęstszą przyczyną szmerów organicznych jest niedomykalność zastawek (cofanie się krwi) lub stenoza (zwężenie) ujść tętniczych lub żylnych (utrudniony przepływ krwi). Szmery te mogą mieć różną głośność (zdarza się, że usłyszy je nawet sam chory), częstotliwość, czas trwania, czas pojawiania się w trakcie cyklu oraz czasami mogą być wyczuwalne przez klatkę piersiową.

Ze względu na moment pojawienia się szmeru w danym okresie cyklu możemy je podzielić na:

  • wczesnoskurczowe i wczesnorozkurczowe (protosystoliczne, protodiastoliczne),
  • śródskurczowe i śródrozkurczowe (mezosystoliczne, mezodiastoliczne),
  • późnoskurczowe i późnorozkurczowe (telesystoliczne, telediastoliczne),
  • holosystoliczne i holodiastoliczne (pansystoliczne, pandiastoliczne, trwające przez cały okres odpowiednio skurczu lub rozkurczu serca),
  • skurczowo-rozkurczowe (podwójne).

Ze względu na głośność, szmery możemy zaś podzielić na:

  • szmer narastający (crescendo, głośność szmeru stopniowo narasta, jest najgłośniejszy na końcu jego występowania),
  • szmer malejący (decrescendo),
  • szmer typu crescendo-decrescendo (początkowo zwiększający głośność, następnie po osiągnięciu maksymalnej głośności stopniowo cichnie),
  • szmer stały (jednakowa głośność przez cały okres występowania).

Głośność szmerów określa sześciostopniowa skala Levinea, uszeregowując je od cichych do głośniejszych. Szmery przenoszą się (promieniują) zazwyczaj w kierunku przepływu krwi, rzadziej w odwrotnym, są najlepiej słyszalne w miejscu rzutu zastawki lub ujścia, z którego pochodzą. Zdarza się, że szmery mogą się pojawiać jedynie po znacznym wysiłku fizycznym (zwiększony przepływ krwi) lub znikają w osłabionej czynności serca (zmniejszony przepływ krwi).

Innym rodzajem szmeru serca jest szmer ciągły (maszynowy), który powstaje w wyniku ciągłego przepływu krwi z tętnicy do tętnicy (lub żyły) lub z jamy serca o niższym ciśnieniu (przecieki prawo-lewo, tetralogia Fallota, przetoki naczyniowe). Szmery te są głośniejsze i w przypadku ich występowania nie jest obecny drugi ton serca. Zdarza się, że szmery nad sercem u dorosłego człowieka są związane z pozostałościami po wrodzonych wadach zoperowanych w dzieciństwie.

Szmery czynnościowe

Nie są związane z wadami zastawkowymi lub wadami budowy mięśnia sercowego, ich podłożem są zaburzenia ogólnoustrojowe. Typowym przykładem jest szmer nad sercem chorego z wysoką temperaturą i tachykardią. Podobne zjawiska osłuchowe występują także u chorych odwodnionych lub ze znaczną anemią. W tych przypadkach po usunięciu przyczyny, a więc po nawodnieniu chorego czy po wyleczeniu infekcji szmery znikają. Pojawiają się one także wskutek zwiększonego przepływu krwi przez serce, np. w ciąży, nadczynności tarczycy.

Szmery niewinne (przygodne)

Są szmerami okresowymi, o zmiennym charakterze i nasileniu, zależne od pozycji ciała. Szmery te są charakterystyczne dla dzieci, mogą się również pojawić w trakcie starzenia (stwardnienie naczyń). Ich występowanie jest związane z wiotkością nici ścięgnistych, płatków zastawek.

Szmery pozasercowe

Szmery nad sercem możemy podzielić również na szmery sercowe i pozasercowe. Do pierwszej grupy należą wszystkie powyżej opisane rodzaje zmian akustycznych. Szmery pozasercowe mogą być związane z promieniowaniem szmeru wzdłuż przebiegu naczynia. Na tylnej ścianie klatki piersiowej możemy wysłuchać szmery ciągłe, mitralne. W dołkach jarzmowych mogą być szmery pochodzenia aortalnego.

Szmerem pozasercowym jest również tarcie osierdziowe i opłucnowe. W pierwszym przypadku pojawiający się szmer jest trący, głośniejszy na wdechu, zmienny i synchroniczny z rytmem serca, głośniejszy przy próbie Valsalvy, słyszalny głównie po lewej stronie mostka. Jego obecność związana jest z zapaleniem osierdzia i gromadzeniem włóknika na obu jego blaszkach. Podobny szmer (tylko słyszalny na brzegach serca) powstaje w zapaleniu opłucnej dotykającej do osierdzia. Innym przykładem szmeru pozasercowego jest uderzanie serca o klatkę piersiową w przypadku uniesienia przepony (płyn w jamie brzusznej) lub wadliwej budowy klatki piersiowej.

Diagnostyka szmerów

Każdy przypadek wykrycia szmeru nad sercem u osoby dorosłej powinien zostać dokładnie zdiagnozowany, w celu określenia jego przyczyny.

Badaniami przydatnymi w określeniu podłoża szmerów są:

  • dokładny wywiad
  • badanie fizykalne,
  • pomiary temperatury ciała,
  • morfologia krwi,
  • posiew krwi,
  • oznaczenie poziomu hormonów tarczycy,
  • zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej,
  • badanie EKG,
  • badanie echokardiograficzne.

Wykonanie tych badań jest niezbędne, ponieważ u dorosłych szmer nad sercem jest zazwyczaj związany z jakimś stanem patologicznym.

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Szmery w sercu

Anatomia serca

Anatomia serca

Serce (cor s. cardia) jest narządem ośrodkowym układu naczyniowego określanym przez anatomów jako mięsień wydrążony, odgrywający...

Praca serca

Serce w czasie spoczynku wykonuje 70-75 skurczów na minutę. Objętość krwi wyrzucana z jednej komory podczas skurczu wynosi ok. 70...

Wady serca u dorosłych

Wady serca u dorosłych

Wady serca u dorosłych to m.in: zespół Barlowa (zespół wypadania płatków zastawki dwudzielnej), zespół Eisenmengera, zawał serca...

ECHO serca (USG serca)

ECHO serca (USG serca)

Echo serca (USG serca, echokardiografia, UKG, ultrasonokardiografia) jest badaniem, które pozwala na ocenę budowy serca i jego...

Szmery serca u dzieci

Szmery serca u dzieci

Osłuchiwanie klatki piersiowej jest badaniem wykonywanym rutynowo u lekarza pediatry, również wykonuje się je w chwilę po...

Tagi Szmery w sercu

Grupy Szmery w sercu

Grupa Szmery serca

Grupa Szmery serca

Grupa dla osób, u których wykryto szmery w sercu. Dowiedz się o czym mogą one świadczyć oraz skąd się wzięły. Wymień się swoim doświadczeniem na temat życia ze szmerami serca z...

Grupa Wada serca

Grupa Wada serca

Opowiedz o swoich zmaganiach przy wrodzonej bądź nabytej wadzie serca. Dowiedz się, co może wywołać wadę serca oraz jakie komplikacje zdrowotne mogą po niej nastąpić.