Tętniak rozwarstwiający aorty

Tętniak rozwarstwiający aorty jest to pęknięcie błony środkowej ściany aorty. Najczęściej dochodzi do powstania tętniaka rozwarstwiającego aorty w wyniku powstania krwiaka śródściennego.

Do czynników, które zwiększają prawdopodobieństwo rozwarstwienie aorty należą:

• nadciśnienie tętnicze (Hypertensio arterialis);
• zespół Marfana;
• zwężenie cieśni aorty (koarktacja aorty);
• płeć męska w wieku 50-60 lat lub kobiety w trzecim trymestrze ciąży.

60-70% tętniaków rozwarstwiających aorty lokalizuje się w aorcie wstępującej. Łuk aorty zajęty jest w 10-25% przypadków.

Charakterystyczną cechą rozwarstwienia aorty jest występowanie dwóch kanałów przepływu krwi, które się wzajemnie komunikują. Wytwarzany kanał znajduje się w części zewnętrznej błony środkowej i ma cienką ścianę zewnętrzną podatną na pęknięcie.

Objawy tętniaka rozwarstwiającego aorty

Pacjenci z tętniakiem rozwarstwiającym aorty zgłaszają zwykle nagły, rozdzierający ból w klatce piersiowej (lokalizacja bólu zamostkowa w rozwarstwieniu bliższego odcinka aorty lub ból w okolicy międzyłopatkowej w przypadku rozwarstwienia odcinka dalszego aorty. Ból w przypadku rozwarstwiającego tętniaka opuszki aorty może przypominać obraz zawału serca. Bólowi z reguły towarzyszą zlewne poty, uczucie lęku, wymioty, wstrząs kardiogenny. W badaniu przedmiotowym stwierdza sie występowanie różnicy w ciśnieniu skurczowym mierzonym na obu kończynach górnych. Charakterystyczna jest asymetria lub zanik tętna na tętnicach obwodowych

Charakterystyczną cechą dla tętniaków rozwarstwiających aorty jest wędrowanie bólu z punktu wyjścia zgodnie z kierunkiem rozwarstwienia się ściany aorty w kierunku szyi, okolicy międzyłopatkowej, brzucha, okolicy lędźwiowej i kończyn dolnych.

Klasyfikacja tętniaków rozwarstwiających aorty

Tętniaki rozwarstwiające aorty dzielone są na 3 klasy według klasyfikacji de Bakeya. Klasyfikacja ta oparta jest na określeniu pierwotnego miejsca uszkodzenia błony wewnętrznej i kierunku szerzenia się krwiaka śródściennego:

• typ I rozwarstwienia - początek w aorcie wstępującej, rozprzestrzenia się na łuk aorty poza ujście lewej tętnicy podobojczykowej, niekiedy obejmując aortę piersiową i brzuszną, aż do tętnic biodrowych;
• typ II rozwarstwienia ma swój początek w aorcie wstępującej, a jego zakończenie nie przekracza ujścia lewej tętnicy podobojczykowej, (typ pierwszy i drugi są określane mianem rozwarstwienia proksymalnego;
• typ III - rozwarstwienie dystalne - zaczyna się poza ujściem tętnicy podobojczykowej lewej i rozprzestrzenia wzdłuż aorty zstępującej na aortę brzuszną;

De Bakey zaproponował również podział na rozwarstwienia ostre trwające do 14 dni, podostre - od 2 tygodni do 2 miesięcy oraz przewlekłe - powyżej 2 miesięcy wystąpienia pierwszych objawów.

Najgroźniejsze powikłanie tętniaka rozwarstwiającego aorty to jego pęknięcie.

Leczenie tętniaka rozwarstwiającego aorty

Leczenie ostrego rozwarstwienia aorty:

• unieruchomienie pacjenta i zapewnienie dostępu do żyły;
• kontrola oddechu, tętna i ciśnienia tętniczego;
• ECHO serca i zdjęcie rentgenowskie - poszerzenie śródpiersia;
• tomografia komputerowa
• stosowanie leków przeciwbólowych (narkotyczne leki przeciwbólowe);
• odstawienie leków przeciwkrzepliwych;
• obniżenie ciśnienia skurczowego do 100-120 mmHg (beta-bloker, nitroprusydek sodu i.v., labetalol i.v.)
• leczenie kardiochirurgiczne;
• leczenie zachowawcze w niepowikłanym rozwarstwieniu dystalnym.