Tętniak aorty brzusznej

Odcinek brzuszny to najczęstsza lokalizacja tętniaka aorty. Przyczyną poszerzenia się światła naczynia oraz powstania tętniaka są patologiczne zmiany w obrębie ściany tętnicy. Defekt może być wrodzony. Zdecydowanie częściej jednak zmiany patologiczne wywołane są przewlekłymi procesami chorobowymi oraz czynnikami szkodliwymi dla zdrowia. Odpowiednio szybka diagnoza oraz interwencja kardiochirurgiczna zwiększa szanse na długoletnie przeżycie.

Tętniak aorty - definicja, podział oraz przyczyny

Tętniakiem aorty nazywamy jej lokalne poszerzenie o więcej niż 50% prawidłowej szerokości. Może obejmować odcinek piersiowy, brzuszny lub piersiowo-brzuszny. Istnieje kilka podziałów tętniaków. Ze względu na etiologię wyróżniamy tętniaki miażdżycowe, zwyrodnieniowe, pozapalne oraz pourazowe. Tętniaki mogą mieć kształt workowaty bądź wrzecionowaty. Ze względu na budowę ściany rozróżnia się tętniaki prawdziwe oraz rzekome. Obraz kliniczny daje podstawy do podziału na bezobjawowe, objawowe oraz pęknięte. Choroba ta zdecydowanie częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Tętniakom aorty często towarzyszą tętniaki tętnic biodrowych, które w połowie przypadków są obustronne.

Do czynników powodujących tętniaka aorty możemy zaliczyć:

  • czynniki genetyczne - tętniak aorty brzusznej występuje 11 razy częściej u potomków osoby chorej,
  • zapalenia aorty, na przykład w przebiegu chorób układowych,
  • miażdżyca jest uważana za przyczynę tętniaka aorty brzusznej,
  • występowanie tętniaków aorty jest charakterystyczne dla uwarunkowanego genetycznie zespołu Marfana.

Czynnikami powodującymi progresję bądź pęknięcie tętniaka aorty mogą być wiek chorego, czynne palenie tytoniu, POChP, nadciśnienie tętnicze oraz duża średnica tętniaka.

Tętniak aorty brzusznej - obraz kliniczny

Odcinek brzuszny aorty jest najczęstszą lokalizacją tętniaków aorty. U większości chorych przebiega bezobjawowo. W badaniu przedmiotowym stwierdzamy tkliwość oraz pulsujący guz w czasie palpacyjnego badania jamy brzusznej. Przy osłuchiwaniu mogą być słyszalne szmery nad aortą brzuszną. Najczęstszym objawem jest ciągły, rozrywający ból w śródbrzuszu, nadbrzuszu oraz okolicy lędźwiowej. Nasilenie bólu może zwiastować pęknięcie tętniaka. Symptomy pękniętego tętniaka to ból brzucha lub pleców, tętniący guz w brzuchu oraz hipotensja.

Objawy pękniętego tętniaka mogą być mylone z kolką jelitową oraz krwawieniem do przewodu pokarmowego. Szybkość przyrostu jest wprost proporcjonalna do średnicy tętniaka. Tętniak aorty brzusznej o średnicy 40 mm zwiększa swoją średnicę o około 2,6 mm na rok, a o średnicy 60 mm o około 6,5 mm na rok. Przyrost średnicy tętniaka o 5 mm w ciągu pół roku podwaja ryzyko pęknięcia. Dużo rzadziej dochodzi do rozwarstwienia niż w przypadku aorty piersiowej.

Rozpoznanie tętniaka aorty brzusznej

Badaniami pomocniczymi w rozpoznaniu tętniaka aorty brzusznej są:

  • USG - podstawowa metoda diagnostyczna; umożliwia precyzyjny pomiar średnicy aorty u niemal wszystkich badanych,
  • naczyniowa tomografia komputerowa - służy do oceny wielkości, zasięgu oraz zależności anatomicznych tętniaka między sąsiadującymi narządami; zwykle jest wystarczająca do oceny przedoperacyjnej,
  • naczyniowy rezonans magnetyczny - wykorzystywany jest do oceny wielkości i zasięgu tętniaka u chorych mających przeciwwskazania do wykonania naczyniowej tomografii komputerowej,
  • aortografia polega na wprowadzeniu kalibrowanego cewnika - stosowana jest przed interwencją wewnątrznaczyniową w celu uzupełnienia oceny lokalizacji i wielkości tętniaka oraz wykrycia anomalii w tętnicach trzewnych, biodrowych lub nerkowych.

Do wykrycia tętniaka często dochodzi przypadkowo przy okazji badań obrazowych z powodu innych wskazań.

Leczenie tętniaka aorty brzusznej

Leczenie tętniaków aorty można podzielić na zachowawcze oraz inwazyjne. Leczenie zachowawcze polega głównie na eliminacji czynników wywołujących przewlekłe choroby sercowo-naczyniowe. Chorzy z tętniakiem aorty umierają najczęściej z powodu zaostrzenia choroby niedokrwiennej serca. Z tego powodu ważne jest leczenie ChNS przed planowanym zabiegiem operacyjnym. Beta-blokery zmniejszają o połowę prędkość progresji tętniaków aorty brzusznej.

Według wytycznych wskazaniem do interwencji chirurgicznej są tętniaki:

  • objawowe, niezależnie od średnicy,
  • zlokalizowane poniżej odejścia tętnic nerkowych,
  • o średnicy większej niż 55 mm.

Leczenie inwazyjne można podzielić na operacyjne oraz wewnątrznaczyniowe. Zabieg operacyjny jest wskazany przy tętniaku aorty brzusznej zlokalizowanym poniżej odejścia tętnic nerkowych u pacjentów nieobciążonych dużym ryzykiem okołooperacyjnym. Ze względu na duże obostrzenia dotyczące ryzyka powikłań, w sytuacjach, gdy to możliwe powinno się stosować zabiegi wewnątrznaczyniowe. Wszczepienie protezy naczyniowej ze stentem sprawdza się u chorych obarczonych dużym ryzykiem okołooperacyjnym. Protezę udaje się wszczepić niemal za każdym razem, lecz częściej dochodzi do perfuzji jamy tętniaka. Z tego powodu leczeni tą metodą podlegają regularnej kontroli.

Powikłania tętniaka aorty brzusznej

Tętniaki aorty brzusznej ulegają powikłaniom. Do najczęstszych z nich należą rozwarstwienie, incydenty niedokrwienne zakrzepowo-zatorowe oraz pęknięcia.

Tętniaki aorty brzusznej mogą pękać do:

  • przestrzeni zaotrzewnowej (charakterystyczne objawy to nagły, silny ból w jamie brzusznej i okolicy lędźwiowo-krzyżowej, krwiak krocza i moszny oraz wstrząs hipowolemiczny),
  • dwunastnicy (masywne krwawienie z przewodu pokarmowego),
  • jamy otrzewnej (poza bólem brzucha i objawami wstrząsu występuje zwiększenie obwodu brzucha),
  • żyły głównej dolnej, nerkowej bądź biodrowej (zwiększony rzut serca oraz objawy niewydolności serca).

Śmiertelność przy pękniętych tętniakach przed dotarciem do szpitala ocenia się na 40-60%. W okresie okołooperacyjnym umiera około 40% chorych.

Komentarze

Znajdź najlepszego lekarza

Reklama

Artykuły Tętniak aorty brzusznej

Tętniak rozwarstwiający aorty

Tętniak rozwarstwiający aorty jest to pęknięcie błony środkowej ściany aorty. Najczęściej dochodzi do powstania tętniaka...

Aorta

Aorta

Aorta jest głównym pniem tętniczym ludzkiego układu krwionośnego. Z lewą komorą serca jest połączona za pomocą zastawki...

Pulsowanie brzucha

Pulsowanie brzucha

Pulsowanie wyczuwalne pod powłokami brzucha może, ale nie musi, być objawem chorobowym. Wszystko zależy od budowy ciała...

Tętniak rzekomy

Klasyczny tętniak to odcinek naczynia tętniczego, który, na skutek zmian chorobowych lub wrodzonej wady dotyczącej ściany...

Budowa naczyń krwionośnych

Budowa naczyń krwionośnych

Układ krążenia człowieka składa się serca oraz naczyń krwionośnych: tętnic, żył i łączących je sieci naczyń włosowatych. Naczynia...

Tętniak zapalny

Tętniak zapalny

U 10% pacjentów z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia dochodzi do powikłań mózgowych. Około ¼ tych powikłań stanowi tętniak...

Tagi Tętniak aorty brzusznej

Grupy Tętniak aorty brzusznej

Grupa Aorta

Grupa Aorta

Aorta jako tętnica główna jest narażona na szereg komplikacji przy chorobach układu krążenia. Porozmawiaj o niedomykalności zastawki aortalnej lub innych wadach aortalnych.

Grupa Tętniak

Grupa Tętniak

Grupa dla osób ze zdiagnozowanym tętniakiem naczyń krwionośnych. Możesz tu porozmawiać o swoich dolegliwościach, leczeniu i zabiegach, a także ryzyku jaki ze sobą niosą.

Grupa Miażdżyca

Grupa Miażdżyca

Grupa dla osób chorujących na miażdżycę. Możesz tutaj porozmawiać o natężeniu i przebiegu choroby oraz o możliwych sposobach leczenia i ich skuteczności.