Trening fizyczny w rehabilitacji kardiologicznej

Trening fizyczny w rehabilitacji kardiologicznej

Rehabilitacja kardiologiczna wykorzystuje dobroczynny wpływ wysiłku fizycznego na organizm. Wysiłek zmusza organizm do poprawy funkcjonowania układu krążenia. Należy pamiętać, że obciążeniu jakim jest trening poddawane są osoby, które przeszły ostre zaburzenia funkcji układu krążenia (np. zawał) lub cierpią na przewlekłe schorzenia, np. niewydolność serca. Dlatego najważniejszą cechą treningu w rehabilitacji jest jego indywidualne dostosowanie do potrzeb i możliwości pacjenta, tak aby z jednej strony osiągnąć pozytywne zmiany, a z drugiej nie narażać pacjenta na ryzyko powstania powikłań.

Wpływ treningu fizycznego na układ krążenia

Regularna aktywność fizyczna powoduje szereg korzystnych zmian w układzie krążenia, do których należy:

  • działanie przeciwmiażdżycowe - powoduje wzrost stężenia cholesterolu HDL (tzw. dobry cholesterol) oraz obniżenie niekorzystnego cholesterolu LDL i trójglicerydów,
  • przeciwzakrzepowe - zwiększa aktywność czynników rozpuszczających zakrzepy,
  • poprawa funkcji śródbłonka,
  • zmiany w układzie autonomicznym - zmniejsza wydzielanie katecholamin, które zwiększają ciśnienie tętnicze i tętno w odpowiedzi na wysiłek fizyczny,
  • działanie przeciwniedokrwienne - pobudza rozwój nowych naczyń krwionośnych w mięśniu sercowym,
  • antyarytmiczne - spowalnia rytm pracy serca.

Kwalifikacja do podjęcia treningu

Dostosowywanie programu treningowego dokonywane jest przez lekarza na podstawie analizy wyników badań, rodzaju przebytej choroby, zastosowanego leczenia oraz przez fizjoterapeutę, który bezpośrednio przed ćwiczeniem, w jego trakcie i po zakończeniu czuwa nad pacjentem i ewentualnie koryguje przebieg treningu. Pacjent przed rozpoczęciem programu rehabilitacji kardiologicznej, ale także przy zwiększaniu intensywności wysiłku i wprowadzaniu nowego modelu treningu podlega ocenie lekarskiej.

Oprócz wywiadu, badania lekarskiego, EKG, do standardów należy wykonywanie próby wysiłkowej. Pozwala ona ocenić jak zachowuje się organizm w trakcie obciążenia wysiłkiem fizycznym. Na jej podstawie można zaprogramować intensywność ćwiczeń fizycznych, ocenić postęp leczenia oraz określić ryzyko wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego. Próba polega na rejestracji EKG podczas wykonywania przez pacjenta wysiłku na bieżni ruchomej lub rowerze stacjonarnym.

Pacjenci zgłaszający się na próbę wysiłkową powinni pamiętać o odpowiednim przygotowaniu. Powinni być co najmniej 2 godziny po posiłku, powstrzymać się w dniu badaniu od picia mocnej kawy, herbaty i palenia tytoniu. W okresie 12 godzin poprzedzającym badanie należy powstrzymywać się od wykonywania intensywnego wysiłku fizycznego. Pacjent zgłaszający się na badanie wysiłkowe powinien przyjąć zwykle stosowane przez siebie leki.

Podczas próby pacjent poddawany jest coraz większemu wysiłkowi fizycznemu. Ocenie podlega zapis EKG rejestrowany podczas próby. Również sam pacjent za pomocą specjalnej skali ocenia stopień zmęczenia. Próba kończy się w momencie, gdy pacjent osiągnie założony poziom obciążenia lub gdy wystąpi ból zamostkowy, zawroty głowy, obniżenie w EKG odcinka ST (co świadczy o niedokrwieniu mięśnia sercowego), zaburzenia rytmu serca, nadmierny wzrost ciśnienia tętniczego lub pacjent będzie na tyle zmęczony, że nie będzie mógł kontynuować próby.

Jak scharakteryzować wysiłek fizyczny?

Aby wysiłek fizyczny spełniał swoje zadanie w leczeniu i profilaktyce chorób układu krążenia, musi on być odpowiednio dobrany ilościowo i jakościowo. W celu lepszego opisania treningu wprowadzono szereg pojęć, którymi posługuje się zespół biorący udział w rehabilitacji kardiologicznej pacjenta. Pierwszym pojęciem jest dawka obciążenia treningowego. Jest to wielkość pracy wykonana w trakcie ćwiczeń, określana za pomocą ilości wydatkowanej w tym czasie energii (w kcal). Wpływa na nią intensywność wysiłku, czas trwania wysiłku, częstotliwość sesji treningowych w określonym przedziale czasu, np. w tygodniu, oraz inna praca fizyczna niż zaplanowany trening.

Właściwe obciążenie pacjenta wysiłkiem pozwala na stopniowe zwiększanie tolerancji wysiłku, lepsze wytrenowanie chorego oraz osiągnięcie pozytywnego wpływu wysiłku na organizm przy jednoczesnym niskim ryzyku powstania powikłań u pacjenta. Uzyskanie poprawy zdrowia jest w większym stopniu zależne od całkowitej dawki obciążenia wysiłkiem, niż od intensywności poszczególnych wysiłków.

Intensywność wysiłku wyrażana jest przez dwie wartości: bezwzględną i względną intensywność. Bezwzględna intensywność wysiłku jest określana przez ilość energii zużytej w trakcie wysiłku i wyrażana w ekwiwalentach metabolicznych (MET). Względna intensywność określa procent maksymalnej wydolności fizycznej danego organizmu i jest wyrażana w procentach maksymalnego tętna lub maksymalnego zużycia tlenu (VO2 max).

Wysiłki uznawane są za nieuciążliwe i mogą być swobodnie wykonywane przez pacjenta, gdy VO2 max jest mniejsze od 30%. W programach rehabilitacji kardiologicznej stosuje się wysiłki o małych (VO2 max 20-39%) oraz średnich (40-59% VO2 max) obciążeń. Pacjentów nie poddaje się większym wysiłkom, gdyż są one zbyt dużym obciążeniem dla ich układu krążenia.

Na początku rehabilitacji zadaje się pacjentowi ćwiczenia o małej intensywności, ale o dużej częstotliwości. Czas trwania sesji treningowych zależy od ogólnej kondycji pacjenta i intensywności ćwiczeń. Najczęściej ćwiczenia treningowe trwają pomiędzy 10 min (pacjenci z niewydolnością serca oraz o małej tolerancji wysiłku) do 40 min (chorzy z dobrą wydolnością). Do tego czasu należy doliczyć rozgrzewkę i okres wyciszenia, co łącznie daje 30-60 minut, które pacjent powinien przeznaczyć na ćwiczenia. Częstotliwość treningów powinna wynosić od 3 do 5 sesji w tygodniu. Po osiągnięciu przez pacjenta adaptacji do zadanego obciążenia następuje stopniowe zwiększenie obciążenia treningowego.

Sebastian Kuliński

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Trening fizyczny w rehabilitacji kardiologicznej

Test wysiłkowy EKG

Test wysiłkowy EKG

Badanie wysiłkowe EKG (test wysiłkowy EKG, próba wysiłkowa) polega na ocenie zmian zachodzących w sercu podczas wysiłku...

Rehabilitacja po zawale serca

Rehabilitacja po zawale serca

Rehabilitacja po zawale mięśnia sercowego zależy przede wszystkim od stopnia zawału, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz od...

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna

Rehabilitacja kardiologiczna jest kompleksowym działaniem mającym na celu prewencję chorób serca, leczenie oraz poprawę jakości...

Tagi Trening fizyczny w rehabilitacji kardiologicznej

Grupy Trening fizyczny w rehabilitacji kardiologicznej

Grupa Wysiłek

Grupa Wysiłek

Po wysiłku fizycznym miewasz różne dolegliwości? Zastanawiasz się jaki jest związek tych dolegliwości z wysiłkiem? Szybko się męczysz? Porozmawiaj o tym z innymi użytkownikami...

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Grupa Rehabilitacja (po operacji serca)

Zastanawiasz się jak wygląda rehabilitacja po operacji na sercu? Ile trwa? Gdzie się ją przeprowadza? Które ośrodki rehabilitacyjne w Polsce lub za granicą są najlepsze? Na te i...

Grupa Próba wysiłkowa

Grupa Próba wysiłkowa

Zastanawiasz się jak wygląda i na czym dokładnie polega próba wysiłkowa? Podczas Twojej próby doszło do nieoczekiwanych zdarzeń? Dowiedz się więcej o tym badaniu i podziel swoimi...