Przeznaczyniowe zamykanie przetrwałego przewodu tętniczego (PDA)

Każdy przetrwały przewód tętniczy, który w życiu płodowym łączy pień płucny z aortą wymaga zamknięcia. Wielkość przecieku w przypadku PDA nie ma żadnego znaczenia - podwyższone ryzyko infekcyjnego zapalenia śródbłonka przewodu tętniczego jest wystarczającym wskazaniem do przeprowadzenia zabiegu. W zależności od wielkości przewodu stosowane są odpowiednie zabiegi.

Przewód tętniczy Botalla i PDA

Przewód Botalla jest to naczynie łączące tętnicę płucną płodu z aortą. Dzięki jego istnieniu krew z tętnicy płucnej płynie bezpośrednio do aorty omijając płuca, które w tym czasie jeszcze nie funkcjonują. Czynnościowe zamknięcie przewodu tętniczego Botalla jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu krążenia u większości donoszonych noworodków. Następuje w 1. dobie życia na skutek skurczu mięśniówki. Następnie, około 3. tygodnia życia noworodka rozpoczyna się proces jego włóknienia, co skutkuje anatomicznym zamknięciem do 3. miesiąca życia.

W przypadku, jeśli jest on drożny u starszych niemowląt, rozpoznajemy tak zwany przetrwały przewód tętniczy (persistent ductus arteriosus, PDA). Objawy kliniczne izolowanego drożnego przewodu tętniczego są uzależnione od jego znaczenia hemodynamicznego. Niezależnie jednak od rozmiarów PDA, w każdym rozpoznanym przypadku istnieją wskazania do jego zamknięcia z powodu ryzyka infekcyjnego zapalenia wsierdzia, a także nasilania się zaburzeń hemodynamicznych i zmian degeneracyjnych w ścianie przewodu w późniejszym okresie życia.

Leczenie PDA

Do metod leczenia PDA zaliczamy:

  • Leczenie farmakologiczne - polega na podawaniu inhibitorów cyklooksygenazy, na przykład indometacyny. Lek ten obniża poziom prostaglandyn, odpowiadających za rozszerzanie światła przewodu. Mniejsze stężenie prostaglandyn powoduje zatem obkurczanie się i zamykanie światła przewodu tętniczego.
  • Leczenie chirurgiczne - polega na podwiązaniu przewodu lub przecięciu z podwiązaniem kikutów. Metoda ta nadal ma zastosowanie w wypadku pewnych grup pacjentów, a zwłaszcza u wcześniaków i niemowląt z niską masą ciała, zależnych od respiratora i z objawami niewydolności krążenia. Wczesne i odległe wyniki leczenia operacyjnego są bardzo dobre, a powikłania (resztkowy przeciek, porażenie nerwu krtaniowego wstecznego, chłonkotok) występują rzadko.
  • Przeznaczyniowe zamykanie PDA - zabiegi takie odbywają się przy pomocy specjalnych sprężynek naczyniowych nazywanych koilami lub poprzez zastosowanie korka Amplatza (the Amplatzer duct occluder, ADO). Małe przewody, których średnica nie przekracza 3 mm zamykane są za pomocą koili, natomiast przewody większe zamykane są przy zastosowaniu korka Amplatza.

Przeznaczyniowe zamykanie PDA

Przezskórne i przeznaczyniowe zamknięcie izolowanego PDA w większości sytuacji klinicznych jest metodą z wyboru, a korzyści wynikające z uniknięcia torakotomii są oczywiste. Przed planowanym przeznaczyniowym zamknięciem PDA koniecznie należy jednak uwzględnić możliwość występowania anomalii naczyniowych. Przeznaczyniowe zamknięcie przetrwałego przewodu tętniczego po raz pierwszy opisano w roku 1967. Od tego czasu implanty służące do przezskórnego zamykania PDA, wraz z rozwojem techniki były wielokrotnie modyfikowane.

Obecnie, do zamykania przewodów o średnicy poniżej 3 mm w pomiarze angiograficznym, a także do zamykania resztkowych przecieków na poziomie PDA używane są najczęściej sprężynki wewnątrznaczyniowe. Opracowanie implantu do skutecznego zamykania PDA o średnicy powyżej 3 mm stanowiło jednak od zawsze wielkie wyzwanie. Zabiegi zamknięcia szerokiego PDA parasolką Rashkinda lub wypełnianie przewodu kilkoma sprężynkami wewnątrznaczyniowymi było obarczone w większości występowaniem resztkowych przecieków i powikłań.

Postęp w zamykaniu dużych przewodów Botalla stanowiło opracowanie okludera Amplatza; zastosowane u człowieka po raz pierwszy w 1997 r. Jest to implant z nitinolowej siatki wypełnionej dakronem. Korek Amplatza jest samorozprężalny i po uwolnieniu przyjmuje kształt grzybka, dzięki czemu szczelnie wypełnia przewód, co w połączeniu z wykrzepianiem krwi na włóknach dakronowych powoduje ustąpienie przecieku. Zamykanie PDA za pomocą okludera Amplatza przeprowadzone jest standardowo przez koszulkę naczyniową wprowadzoną przez żyłę udową.

Zamykanie PDA za pomocą koili

Jeżeli średnica przewodu tętniczego w najwęższym miejscu, zazwyczaj od strony pnia tętnicy płucnej, nie przekracza 3 mm, przewód zamyka się najczęściej odczepialną sprężynką wewnątrznaczyniową z mechanizmem kontrolującym jej uwalnianie, tzw. coilem. Sprężynki wewnątrznaczyniowe wykonane są ze skręconego drucika i włókien poliestrowych. Wyprostowana w trakcie wprowadzania sprężynka podczas uwalniania skręca się spiralnie. Zabieg ten przeprowadza się zazwyczaj przy nakłuciu tętnicy udowej. Do momentu prawidłowego umieszczenia sprężynki w przewodzie i jej odczepienia w każdej chwili można zamienić jej pozycję lub usunąć z naczynia pacjenta.

Zamykanie PDA korkiem Amplatza

Zabieg zamknięcia PDA za pomocą korka Amplatza przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym pod osłoną antybiotykową z dostępu przez żyłę udową. Tuż przed rozpoczęciem zabiegu przeprowadzane jest zazwyczaj diagnostyczne cewnikowanie serca, które potwierdza obecność drożnego przewodu tętniczego Botalla. Następnie, z tego samego dojścia za pomocą cewnika wieloczynnościowego sonduje się drożny przewód tętniczy i wprowadza się implant pod kontrolą fluoroskopową.

Po wykonanym zabiegu zaleca się wykonanie kontrolnej aortografii w celu potwierdzenia szczelnego zamknięcia PDA. Zabieg, włącznie z fluoroskopią trwa zazwyczaj około 2 godzin. Pierwszą kontrolę ambulatoryjną przeprowadza się mniej więcej miesiąc po zabiegu, a następne po 3 i 6 miesiącach. Ma to na celu ocenę potwierdzającą ustąpienie objawów klinicznych PDA, potwierdzenie szczelnego zamknięcia PDA i prawidłowej pozycji implantu.

Całkowita eliminacja przecieku bezpośrednio po wprowadzeniu implantu ADO i do miesiąca po zabiegu możliwa jest u prawie wszystkich pacjentów, a powikłania (embolizacja, późne przemieszczenie implantu, rekanalizacja PDA, zwężenie aorty zstępującej) są nieliczne. Jeśli jednak występują, to pojawiają się przede wszystkim u niemowląt o masie ciała poniżej 5 kg i mogą być skutecznie eliminowane m.in. przez dobór odpowiednich rozmiarów implantu.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Przeznaczyniowe zamykanie przetrwałego przewodu...

Wady serca u dzieci

Wady serca u dzieci

Wady serca i układu krążenia to najczęstsze wady wrodzone, które występują u około 1% żywo urodzonych noworodków. Niewykryte w...

Kardiochirurgia

Kardiochirurgia

Kardiochirurgia jest dziedziną medycyny zajmującą się leczeniem operacyjnym serca i naczyń krwionośnych. I choć kardiologia...

Krążenie w życiu płodowym

Krążenie w życiu płodowym

W życiu płodowym układ sercowo-naczyniowy człowieka nie tylko funkcjonuje inaczej niż po urodzeniu, ale jest także inaczej...

Tagi Przeznaczyniowe zamykanie przetrwałego przewodu...

Grupy Przeznaczyniowe zamykanie przetrwałego przewodu...

Grupa Ubytek przegrody

Grupa Ubytek przegrody

Grupa dla osób żyjących z ubytkiem w przegrodzie serca. Porozmawiaj z innymi użytkownikami forum o życiu z tą wadą oraz wymień się doświadczeniem o metodach leczenia.

Grupa Wada serca u dziecka

Grupa Wada serca u dziecka

Grupa dla rodziców dzieci z wadami serca, gdzie mogą dowiedzieć się więcej o przyczynach, komplikacjach oraz leczeniu wad serca u dzieci. Wymień się swoimi doświadczeniami z...

Grupa Wrodzona wada serca

Grupa Wrodzona wada serca

Grupa dla osób z wrodzoną wadą serca. Możesz tu opowiedzieć o życiu z wadą serca, o lekach, terapiach leczniczych oraz ograniczeniach, jakie wymusza dana wada serca. Dowiedz się...