Zapalenie mięśnia sercowego

Zapalenie mięśnia sercowego dotyczący komórek mięśniowych, naczyń i tkanki śródmiąższowej. Ze względu na przyczynę wywołującą można je podzielić na infekcyjne i nieinfekcyjne.

Nieinfekcyjne zapalenie mięśnia sercowego związane jest z reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS), chorobami z grupy kolagenoz lub chorobami autoimmunologicznymi naczyń. Może też być powikłaniem po naświetlaniach śródpiersia lub powstać w wyniku nadwrażliwości na leki. Wyróżnia się również tzw. zapalenie Fiedlera o nieznanej etiologii.

Zapalenie mięśnia sercowego infekcyjne spowodowane jest zakażeniem:
* wirusami (najczęściej - głównie wirusy Coxsackie B, Coxsackie A, grypy, opryszczki, adenowirusy, echowirusy;
* bakteriami - gronkowce, pałeczki jelitowe, paciorkowce (płonica, róża, zapalenie migdałków, Borrelia burgdorferi (choroba z Lyme), maczugowiec błonicy (błonica);
* paciorkowcami - Toxoplasma gondii (toksoplazmoza), Trypanosoma cruzi (choroba Chagasa);
* robakami - włośnie tasiemców, bąblowiec.

Klinicznie zapalenie mięśnia sercowego jest jednostką bardzo zróżnicowaną. Stwierdzane są postacie bezobjawowe, jak i przebiegające gwałtownie i kończące się zgonem. Najczęściej obserwuje się średnio ciężki przebieg choroby.

Postacie kliniczne zapalenia mięśnia sercowego

* zapalenie mięśnia serca o przebiegu bezobjawowym (rozpoznanie głównie na podstawie EKG);
* zapalenie mięśnia serca i osierdzia (z "objawami osierdziowymi");
* zapalenie mięśnia serca z dolegliwościami typu dławicowego (imitujące zawał serca);
* postać klasyczna zapalenia mięśnia serca (kardiomiopatia zastoinowa z zaburzeniami rytmu);
* zapalenie mięśnia serca w postaci objawów ogólnych;
* zapalenie mięśnia serca przejawiające się zaburzeniami rytmu (głównie komorowymi).

Objawy podstawowe zapalenia mięśnia sercowego

* zmniejszenie tolerancji wysiłku;
* uczucie kołatanie serca;
* tachykardia;
* zaburzenia rytmu (skurcze dodatkowe, tachyarytmie komorowe, zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego);
* objawy niewydolności serca;
* osłuchowo: szmery skurczowe o różnym charakterze, czasami 3 ton serca, szmer tarcia osierdziowego.

W badaniach dodatkowych można stwierdzić:
* przyspieszony OB;
* wzrost aktywności CK-MB i stężenia troponiny T;
* przeciwciała AMLA, ASA (przy zapaleniu o etiologii wirusowej);
* EKG: przyspieszenie zatokowe, zaburzenia rytmu, zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego, obniżenie (lub uniesienie) odcinka ST, spłaszczenie i/lub odwrócenie załamka T, obniżona amplituda zespołów QRS;
* echokardiografia serca: bez zmian lub miejscowe zaburzenia kinetyki, płyn w worku osierdziowym;
* RTG klatki piersiowej: czasami poszerzenie sylwetki serca, zastój nad polami płucnymi;
* scyntygrafia mięśnia sercowego: wzmożone gromadzenie się znacznika radioizotopowego (metoda nieswoista);
* koronarografia: obraz nie zajętych naczyń wieńcowych;
* biopsja mięśnia sercowego: uszkodzenie i martwica włókien mięśnia sercowego oraz nacieczenie limfocytowe tkanki śródmiąższowej.

Leczenie zapalenia mięśnia sercowego

W zapaleniu mięśnia sercowego stosuje się leczenie przyczynowe w zależności od czynnika wywołującego. Ponadto podaje się leki steroidowe, immunosupresyjne oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Pacjentom zaleca się prowadzenie oszczędzającego trybu życia (w początkowym okresie choroby - leżenie. Istotne jest zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym. Przy występowaniu objawów niewydolności krążenia lub zaburzeń rytmu - leczenie objawowe.

W celu określenia skuteczności leczenia ocenia się głównie zmniejszanie sylwetki serca, poprawę kurczliwości i wyniki biopsji mięśnia sercowego.

Materiał opracował: Tomasz Berus, UM Łódż