Zdrowie kardiologiczne Polaków

Zdrowie kardiologiczne Polaków

Mimo że aż 97% Polaków w badaniach CBOS wskazuje zdrowie jako nadrzędną dla nich wartość, rzeczywistość przedstawia się zupełnie inaczej. Jaki jest prawdziwy stosunek współczesnych Polaków do zdrowia? Jakie choroby najczęściej nękają nasze społeczeństwo i jak można im zapobiegać?

Alarmujące statystyki

Pytani o to, co jest dla nas najważniejszą wartością w życiu, zgodnie odpowiadamy, że zdrowie. Niestety codzienne życie szybko weryfikuje nasze deklaracje. – Mówiąc w dużym skrócie, co druga osoba w Polsce ma zbyt wysoki poziom cholesterolu, co trzecia cierpi na nadciśnienie tętnicze, co czwarta pali papierosy, co piąta jest otyła, a co dwudziesta choruje na cukrzycę – podsumowuje kardiolog Bogumiła Pałubicka-Elmasri. Ponadto nadużywamy alkoholu, żyjemy w ciągłym stresie i nie podejmujemy aktywności fizycznej. To wręcz idealne warunki do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.

Zdrowie - pomyślę o tym później

W chwili obecnej już około 10 milionów Polaków zmaga się z nadciśnieniem tętniczym. Jednocześnie wykrywalność tej dolegliwości wciąż pozostaje w Polsce na marnym poziomie około 70%. Polacy skutecznie omijają badania profilaktyczne, a za swoją dewizę przyjęli słowa „pomyślę o tym później”. Problem w tym, że wraz z upływającym czasem spustoszenia w naszym organizmie są już tak ogromne, a zmiany chorobowe na tyle zaawansowane, że pozostaje nam tylko długotrwała terapia. W przypadku nadciśnienia nie można zatem grać na zwłokę. Choroba ta może bowiem prowadzić do wielu poważnych schorzeń, takich jak niewydolność serca, niewydolność nerek, choroba wieńcowa, a nawet zawał i udar mózgu. Warto więc jak najwcześniej zadbać o odpowiednią profilaktykę i leczenie, by obniżyć tzw. ryzyko sercowo-naczyniowe.

Nadciśnienie brzemienne w skutki

Jesteśmy zdrowi, gdy nasz organizm jest dobrze ukrwiony. Oznacza to, że w ciągu 1 minuty 5 litrów krwi z tlenem i składnikami odżywczymi dopływa tętnicami, tętniczkami i naczyniami włosowatymi do każdej komórki naszego ciała i powraca żyłami do serca. Ten mechanizm działa sprawnie, gdy serce kurczy się i rozkurcza ok. 70 razy na minutę, a ciśnienie krwi jest w granicach normy, tj. około 120/80 mmHg. W przypadku nadciśnienia tętniczego mamy do czynienia ze wzrostem ciśnienia do wartości 140/90 mmHg i więcej. Co to oznacza? Krew zaczyna napierać na ściany tętnic ze wzmożoną siłą, a te broniąc się, ulegają sztywnieniu. W efekcie tracą one swoją sprężystość, która jest konieczna do wspomagania przepływu krwi. W zmienionych tętnicach łatwiej odkłada się tłuszcz (głównie cholesterol) i szybciej rozwija się miażdżyca. Narastające blaszki miażdżycowe zwężają światło naczyń krwionośnych i utrudniają transport krwi do tkanek.

Prosta droga do zawału

– Jeśli miażdżycą są objęte naczynia wieńcowe, czyli doprowadzające krew do mięśnia sercowego, z czasem pojawia się niedotlenienie i rozwój choroby wieńcowej. Zwężone tętnice zmuszają też mięsień serca do bardziej wytężonej pracy (zwiększenia częstotliwości i siły skurczy), by dostarczyć odpowiedniej ilości krwi wszystkim komórkom. Kiedy serce nie jest już w stanie sprostać zapotrzebowaniom organizmu, dochodzi do niewydolności serca. Dalsze zmiany idą w kierunku nadmiernego obciążenia mięśnia sercowego, który wzmacnia się poprzez przerastanie i niebezpieczne poszerzanie ściany lewej komory. Większy mięsień potrzebuje więcej składników odżywczych, które muszą dostarczyć tętnice wieńcowe uszkodzone wcześniej przez nadciśnienie i miażdżycę. Stąd już niedaleko do zawału, który oznacza trwałą martwicę niedotlenionego fragmentu narządu – ostrzega kardiolog. Jeśli wziąć więc pod uwagę fakt, że zawał i udar stanowią główną przyczynę zgonów, nadciśnienia naprawdę nie wolno bagatelizować.

Mądry Polak po szkodzie

Nadciśnienie to prawdziwy skrytobójca – zdarza się tak, że długo przebiega bezobjawowo, aż w końcu atakuje ze wzmożoną siłą i przejawia się śmiertelnym udarem lub zawałem. Wtedy na leczenie jest już za późno. Dlatego tak istotna jest edukacja i wpojenie nawyków kontroli zdrowia praktycznie od dziecka. – Im wcześniej nauczymy się dbać o zdrowie, tym lepiej. Już u dzieci powyżej 3 rż. mierzmy ciśnienie krwi przynajmniej raz w roku. Pamiętajmy przy tym, że do dobrego pomiaru potrzebny jest odpowiedni mankiet i sposób mierzenia, dlatego lepiej skorzystać z fachowej pomocy w gabinecie lekarskim. Świadomość szkodliwości palenia papierosów kształtujmy u 10-latka, a wiedzę o tym, jak wiele zła wyrządza alkohol przekazujmy 13-letniej młodzieży. Pierwsze badanie cholesterolu we krwi zróbmy na 20 urodziny i kontrolujmy je co 5 lat – radzi lekarz Bogumiła Pałubicka-Elmasri. W późniejszym wieku nie zapominajmy natomiast o samokontroli raz do roku. – W gabinecie medycznym zmierzymy ciśnienie krwi i omówimy czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych ze swoim lekarzem. Warto przed wizytą sprawdzić, jaki mamy poziom cholesterolu i cukru we krwi, zważyć się i zmierzyć obwód pasa. Podczas wywiadu lekarz zapyta nas o schorzenia występujące w rodzinie, stosowanie używek (papierosów, alkoholu, narkotyków i „dopalaczy”), a także o to, czy ogólnie zdrowo się odżywiamy i regularnie uprawiamy dowolne sporty – dodaje kardiolog.

Szansa zamiast wyroku

Pamiętajmy jednocześnie, że zdiagnozowanie schorzenia nie oznacza wyroku, lecz daje szanse na obniżenie ciśnienia i zmniejszenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych. Właściwie dobrane leki mogą naprawdę wiele zdziałać. – Obecnie w leczeniu nadciśnienia tętniczego mamy do dyspozycji 5 grup leków, z których najbardziej polecaną są leki hamujące pracę enzymów, tzw. ACE inhibitory. Od dawna wiadomo o korzystnym wpływie tych preparatów u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi (w nadciśnieniu tętniczym, chorobie wieńcowej, niewydolności serca) – stwierdza lekarz. Zaliczają się do nich leki bazujące na substancji czynnej zofenopryl. Ich zastosowanie daje duże szanse na obniżenie ciśnienia tętniczego, gdyż skutecznie hamują one oddziaływanie enzymów, które powodują nadmierne obkurczanie się naczyń i wzrost ciśnienia. Zofenopryl działa również przeciwmiażdżycowo, zapobiega powiększaniu się lewej komory serca i chroni nerki. Istotny jest fakt, że pacjenci dobrze tolerują leki na bazie zofenoprylu. Substancja ta posiada wysoki stopień rekomendacji Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC). Niestety statystyki pokazują, że aż 10% chorych z nadciśnieniem nie podejmuje żadnego leczenia, a tylko 12% pacjentów ze zdiagnozowanym schorzeniem przestrzega zaleceń lekarza. Lepiej nie zaliczać się do tej niechlubnej grupy i odpowiednio wcześnie wziąć sobie do serca dbanie o siebie. Unikanie leczenia bądź eksperymentowanie z lekami może bowiem skutkować nie tylko brakiem poprawy stanu zdrowia, ale i jego gwałtownym pogorszeniem.

Co masz zrobić jutro, zrób dzisiaj

Wdrożenie odpowiedniego leczenia nadciśnienia tętniczego pozwala zredukować ryzyko tzw. incydentów mózgowych i wieńcowych. – Już spadek ciśnienia rozkurczowego o 5-6 mmHg po zastosowaniu leków hipotensyjnych to zmniejszenie ryzyka udaru o 38%, a ryzyka choroby wieńcowej o 14% - wskazuje lekarz. Jednak właściwa terapia to dopiero połowa sukcesu. Równie istotna w walce z nadciśnieniem jest profilaktyka zdrowotna. – Jeżeli rozpoznano u nas ciśnienie niewiele przekraczające 140/90 mmHg, to wdrożenie tzw. zdrowego trybu życia może spowodować obniżenie go bez konieczności przyjmowania leków. Gdy mamy nadwagę lub otyłość, zrzucenie 10 kg przekłada się na 5-20 mmHg mniejsze ciśnienie. Regularny i odpowiedni wysiłek fizyczny (co najmniej 30-minutowy spacer marszowym krokiem) zmniejsza ciśnienie o 4-9 mmHg. Dieta bogata w warzywa i inne produkty pochodzenia roślinnego, które zawierają dużo potasu i jak najmniej soli, a także zastąpienie tłustych pokarmów zwierzęcych rybami i produktami obfitującymi w tłuszcze nienasycone to szansa na spadek ciśnienia o kolejne 2-8 mmHg – podsumowuje kardiolog Bogumiła Pałubicka-Elmasri.

Pamiętaj!

  1. Regularnie mierz ciśnienie – raz na rok (osoba zdrowa), 2 razy na tydzień (osoba z nadciśnieniem tętniczym), 2 razy dziennie (przed wizytą lekarską).
  2. Badaj cholesterol – HDL (tzw. dobry cholesterol) powinien nie być niższy niż 45 mg%, a LDL (tzw. zły cholesterol) wyższy niż 115 mg%.
  3. Kontroluj wagę ciała i obwód pasa – mężczyźni nie powinni przekraczać w obwodzie pasa 94 cm, a kobiety 80 cm.
  4. Rzuć palenie – każdy papieros powoduje wzrost ciśnienia.
  5. Ogranicz alkohol – pij nie więcej niż lampka wina lub piwo dziennie. Upicie się to automatyczny, znaczny wzrost ciśnienia zagrażający udarem mózgu.
  6. Stosuj zdrową dietę – ogranicz spożycie soli (do 5 g/dzień), jedz więcej warzyw i owoców, które zawierają potas (reguluje pracę serca) i magnez (wpływa na kurczliwość mięśni), zastąp tłuste mięso rybami i pij duże ilości wody (1,5 litra dziennie).
  7. Ruszaj się – codzienna około 30-minutowa aktywność fizyczna (np. spacer marszowym krokiem) pozwala poprawić pracę serca, spalić tkankę tłuszczową i obniżyć cholesterol.
  8. Śpij 8 godzin dziennie – sen powoduje samoistny spadek ciśnienia o 10-20 mmHg.
  9. Ogranicz stres – przewlekły stres to trwały wzrost ciśnienia.

Konsultacje merytoryczne: kardiolog Bogumiła Pałubicka-Elmasri, Centrum Leczenia Serca i Naczyń Unikardia, Kraków.

Znajdź najlepszego lekarza

Artykuły Zdrowie kardiologiczne Polaków

Profilaktyka zawału serca

Profilaktyka zawału serca

Profilaktyka zawału serca może być pierwotna lub wtórna i ma na celu niedopuszczenie do kolejnego zawału. Profilaktykę dzieli się...

Profilaktyka udaru mózgu

Profilaktyka udaru mózgu

W latach 1999-2006 nastąpiło obniżenie ilości zgonów spowodowanych udarem mózgu o 30%. Lekarze przypuszczają, że coraz lepsze...

Tagi Zdrowie kardiologiczne Polaków

Grupy Zdrowie kardiologiczne Polaków

Grupa Nadciśnienie

Grupa Nadciśnienie

Grupa dla osób chorujących na nadciśnienie tętnicze. Ciężko jest się z tego schorzenia wyleczyć, ale o przebiegu i łagodzeniu objawów lub lekach zawsze można porozmawiać.

Grupa Zawał serca

Grupa Zawał serca

Grupa dla osób, które przeszły zawał serca. Dowiedz się jak wyglądają objawy zawału, jak należy postąpić w przypadku zawału serca oraz jakie mogą wystąpić po nim komplikacje....

Grupa Cholesterol

Grupa Cholesterol

Wysoki cholesterol jest problemem coraz większej liczby ludzi. Jeśli zastanawiasz się czy masz prawidłowe wyniki lub chcesz dowiedzieć się jak obniżyć poziom cholesterolu trafiłeś...